Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

ये स्नानशीला द्विजदेवभक्ता जितेन्द्रिया जीवदयानुशीलाः । ते देवलोकेषु वसन्ति हृष्टा ये धर्मशीला जितमानरोषाः

Transliteration

ye snānaśīlā dvijadevabhaktā jitendriyā jīvadayānuśīlāḥ | te devalokeṣu vasanti hṛṣṭā ye dharmaśīlā jitamānaroṣāḥ

Translation

స్నాననిష్ఠులు, ద్విజదేవభక్తులు, ఇంద్రియజయులు, జీవదయను ఆచరించువారు—అటువంటి ధర్మనిష్ఠులు, మానక్రోధాలను జయించిన వారు ఆనందంగా దేవలోకాలలో నివసిస్తారు।

Word by Word

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्नानशीलाः: habitually bathing
• स्नानशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्नान (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ये) — ‘having the habit of bathing’

• द्विजदेवभक्ताः: devoted to Brahmins and gods
• द्विजदेवभक्ताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक) + भक्त (कृदन्त; भज्-धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (द्विज-देव) + तत्पुरुष (भक्त) — ‘devoted to Brahmins and gods’

• जितेन्द्रियाः: self-controlled
• जितेन्द्रियाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; जि-धातु से क्त) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘having conquered the senses’

• जीवदयानुशीलाः: practising compassion to living beings
• जीवदयानुशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जीव (प्रातिपदिक) + दया (प्रातिपदिक) + अनुशील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण — ‘practising compassion towards living beings’

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

• देवलोकेषु: in heavenly worlds
• देवलोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष

• वसन्ति: dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• हृष्टाः: joyful
• हृष्टाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हृष्ट (कृदन्त; हृष्-धातु से क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (ते)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative)

• धर्मशीलाः: virtuous; of righteous conduct
• धर्मशीलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + शील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• जितमानरोषाः: having conquered pride and anger
• जितमानरोषाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जित (कृदन्त; जि-धातु से क्त) + मान (प्रातिपदिक) + रोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व (मान-रोष) + तत्पुरुष (जित) — ‘having conquered pride and anger’

Speaker

Māṇḍavya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) snāna-dharma context

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: dvija audience (implicit)

Visual Art Cues

Scene: Joyful divine ascent motif: disciplined pilgrims bathing at dawn, offering respects to brāhmaṇas and devas; above, radiant devaloka where such dharma-abiding souls dwell happily.

Characters & Entities

• Māṇḍavya
• Devas
• Dvijas (twice-born)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purity, devotion, self-mastery, and compassion uplift the soul and are praised as causes for heavenly attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The virtue of snāna is praised generally; within Revā Khaṇḍa this resonates with the sanctity of the Revā/Narmadā bathing tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (sacred bathing) is explicitly commended; devotion and ethical restraints are presented as complementary observances.