Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

स तया रमते सार्धं पौलोम्या मघवा इव । मुदा परमया राजन्ब्राह्मणो वेदवित्तमः

Transliteration

sa tayā ramate sārdhaṃ paulomyā maghavā iva | mudā paramayā rājanbrāhmaṇo vedavittamaḥ

Translation

ఓ రాజా, వేదవిద్యలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు, పౌలోమితో మఘవా (ఇంద్రుడు) వలె, ఆమెతో పరమానందముతో విహరించెను.

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तया: with her
• तया: Saha (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• रमते: enjoys/sports
• रमते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपदम्

• सार्धम्: together
• सार्धम्: Avyaya (Association marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: सहार्थक-अव्यय (adverb/preposition: ‘together with’)

• पौलोम्या: with Paulomī
• पौलोम्या: Saha (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: पौलोमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• मघवा: Maghavān (Indra)
• मघवा: Upamana (Standard of comparison/उपमान)
• Type: Noun
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• इव: like
• इव: Upama (Comparison marker/उपमा)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमा-वाचक-अव्यय (comparative particle)

• मुदा: with joy
• मुदा: Karana (Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: मुदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• परमया: supreme/great
• परमया: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (मुदा इति)

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• ब्राह्मणः: the brāhmaṇa
• ब्राह्मणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वेदवित्तमः: best knower of the Veda
• वेदवित्तमः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद् (धातु) → वित्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + तमप् (प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वेदं वेत्ति इति वेदवित्) + तम (superlative)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Skanda Dialogue

Listener: Rājā (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: Viśravas and his wife in a tranquil āśrama garden, exchanging garlands; subtle Indra–Paulomī allusion via distant celestial motifs (clouds, faint rainbow) without overt opulence.

Characters & Entities

• Viśravas
• Indra (Maghavā)
• Paulomī (Śacī)
• Yudhiṣṭhira

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Learning and dharma are not opposed to household life; a Vedic knower may live joyfully and righteously.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is referenced in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse uses a divine comparison to describe marital harmony.