Adhyaya 167

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले त्वच्चिह्नेनोपलक्षितम् । तीर्थमेतन्ममाख्याहि सम्भवं च महामुने

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—హే మహామునీ! నర్మదా దక్షిణ తీరాన మీ చిహ్నంతో గుర్తించబడిన ఈ తీర్థాన్ని నాకు వివరించండి; దాని ఉద్భవమును కూడా చెప్పండి.

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । पुरा कृतयुगस्यादौ दक्षिणे गिरिमुत्तमम् । विन्ध्यं सर्वगुणोपेतं नियतो नियताशनः

మార్కండేయుడు అన్నాడు—పూర్వం కృతయుగ ఆరంభంలో, దక్షిణ దిశలో ఉన్న సర్వగుణసంపన్నమైన ఉత్తమ వింధ్య పర్వతాన్ని నేను ఆశ్రయించాను; నియమబద్ధుడనై మితాహారిగా ఉన్నాను.

Verse 3

ऋषिसङ्घैः कृतातिथ्यो दण्डके न्यवसं चिरम् । उषित्वा सुचिरं कालं वर्षाणामयुतं सुखी

ఋషిసంఘాలచే అతిథిగా సత్కరింపబడి నేను దండక అరణ్యంలో దీర్ఘకాలం నివసించాను; అతి దీర్ఘ కాలం—పది వేల సంవత్సరాలు—సుఖంగా గడిపాను.

Verse 4

तानृषीन् समनुज्ञाप्य शिष्यैरनुगतस्ततः । निवृत्तः सुमहाभाग नर्मदाकूलमागतः

ఆ ఋషులకు అనుమతి తీసుకొని, శిష్యులతో కూడ నేను అక్కడి నుండి తిరిగి బయలుదేరాను. ఓ మహాభాగ! నర్మదా తీరానికి వచ్చితిని.

Verse 5

पुण्यं च रमणीयं च सर्वपापविनाशनम् । कृत्वाहमास्पदं तत्र द्विजसंघसमायुतः

అక్కడ పుణ్యమయమైన, రమణీయమైన, సమస్త పాపనాశకమైన స్థలంలో, ద్విజసంఘంతో కూడ నేను నా ఆశ్రమనివాసాన్ని స్థాపించితిని.

Verse 6

ब्रह्मचारिभिराकीर्णं गार्हस्थ्ये सुप्रतिष्ठितैः । वानप्रस्थैश्च यतिभिर्यताहारैर्यतात्मभिः

ఆ పవిత్ర ప్రాంతం బ్రహ్మచారులతో నిండిపోయి, గార్హస్థ్యంలో సుస్థిరంగా నిలిచిన గృహస్థులతో శోభించి, వానప్రస్థులు మరియు యతులతో కూడి ఉండెను—వారు ఆహారసంయములు, మనోనిగ్రహము కలవారు.

Verse 7

तपस्विभिर्महाभागैः कामक्रोधविवर्जितैः । तत्राहं वर्षमयुतं तपः कृत्वा सुदारुणम्

అక్కడ కామక్రోధరహితులైన మహాభాగ తపస్వుల మధ్య, నేను పదివేల సంవత్సరాలు అత్యంత దారుణమైన తపస్సు చేసితిని.

Verse 8

आराधयं वासुदेवं प्रभुं कर्तारमीश्वरम् । जपंस्तपोभिर्नियमैर्नर्मदाकूलमाश्रितः

నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి, నేను ప్రభువు, కర్త, పరమేశ్వరుడైన వాసుదేవుని ఆరాధించితిని—జపము, తపస్సు, నియమాచరణలలో నిమగ్నుడనై.

Verse 9

ततस्तौ वरदौ देवौ समायातौ युधिष्ठिर । प्रत्यक्षौ भास्करौ राजन्नुमाश्रीभ्यां विभूषितौ

అప్పుడు ఆ ఇద్దరు వరప్రదాత దేవులు, ఓ యుధిష్ఠిరా, అక్కడికి వచ్చారు; రాజా, వారు ప్రత్యక్షంగా సూర్యసమ కాంతిమంతులు, ఉమా మరియు శ్రీతో విభూషితులు।

Verse 10

प्रणम्याहं ततो देवौ भक्तियुक्तो वचोऽब्रुवम् । भवन्तौ प्रार्थयामि स्म वरार्हौ वरदौ शिवौ

తర్వాత నేను భక్తితో ఆ ఇద్దరు దేవులకు నమస్కరించి ఇలా పలికాను—‘మీరు వరానికి అర్హులు, వరప్రదాతలు, శివస్వరూపులు; మిమ్మల్ని నేను ప్రార్థిస్తున్నాను।’

Verse 11

धर्मस्थितिं महाभागौ भक्तिं वानुत्तमां युवाम् । अजरो व्याधिरहितः पञ्चविंशतिवर्षवत् । अस्मिन्स्थाने सदा स्थेयं सह देवैरसंशयम्

‘ఓ మహాభాగులారా, నాకు ధర్మస్థితి మరియు అనుత్తమ భక్తిని ప్రసాదించండి. నేను అజరుడిగా, వ్యాధిరహితుడిగా, ఎల్లప్పుడూ ఇరవై ఐదు ఏళ్ల వయస్సువానిలా ఉండుగాక. అలాగే మీరు దేవులతో కలిసి నిస్సందేహంగా ఈ స్థలంలో సదా నివసించండి।’

Verse 12

एवमुक्तौ मया पार्थ तौ देवौ कृष्णशङ्करौ । मामूचतुः प्रहृष्टौ तौ निवासार्थं युधिष्ठिर

నేను ఇలా చెప్పినప్పుడు, ఓ పార్థా, ఆ ఇద్దరు దేవులు—కృష్ణుడు మరియు శంకరుడు—ఆనందించి, నివాస విషయమై నాతో పలికారు, ఓ యుధిష్ఠిరా।

Verse 13

देवावूचतुः । अस्मिन्स्थाने स्थितौ विद्धि सह देवैः सवासवैः । एवमुक्त्वा ततो देवौ तत्रैवान्तरधीयताम्

దేవులు పలికారు—‘దేవులతోను ఇంద్రునితోను కలిసి మేము ఈ స్థలంలోనే నిలిచి నివసిస్తామని తెలుసుకో.’ ఇలా చెప్పి ఆ ఇద్దరు దేవులు అక్కడికక్కడే అంతర్ధానమయ్యారు।

Verse 14

अहं च स्थापयित्वा तौ शङ्करं कृष्णमव्ययम् । कृतकृत्यस्ततो जातः सम्पूज्य सुसमाहितः

నేను శంకరుని మరియు అవ్యయుడైన కృష్ణుని—ఆ ఇద్దరినీ స్థాపించి కృతకృత్యుడనయ్యాను; తరువాత సమాహిత మనస్సుతో వారిని సంపూర్ణంగా పూజించాను।

Verse 15

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । मार्कण्डेश्वरनाम्ना वै विष्णुं त्रिभुवनेश्वरम्

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి మనిషి పరమేశ్వరుని పూజించాలి—త్రిభువనేశ్వరుడైన విష్ణువును, అక్కడ ‘మార్కండేశ్వర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడైనవాడిని।

Verse 16

स गच्छेत्परमं स्थानं वैष्णवं शैवमेव च । घृतेन पयसा वाथ दध्ना च मधुना तथा

ఇలా పూజచేస్తే అతడు పరమ స్థానాన్ని పొందుతాడు—వైష్ణవమూ శైవమూ; (విధి) నెయ్యితో, పాలతో, పెరుగుతో, అలాగే తేనెతో చేయవలెను।

Verse 17

नार्मदेनोदकेनाथ गन्धधूपैः सुशोभनैः । पुष्पोपहारैश्च तथा नैवेद्यैर्नियतात्मवान्

ప్రభో! నర్మదా జలంతో, శోభనమైన సుగంధాలు మరియు ధూపాలతో, పుష్పోపహారాలతో, అలాగే నైవేద్యాలతో—నియతాత్ముడైన భక్తుడు పూజ చేయవలెను।

Verse 18

एवं विष्णोः प्रकुर्वीत जागरं भक्तितत्परः । स्नानादीनि तथा राजन्प्रयतः शुचिमानसः

ఇలా భక్తిలో నిమగ్నుడై విష్ణువుకు జాగరణం చేయవలెను; అలాగే ఓ రాజా! శుచిమనస్సుతో, యత్నపూర్వకంగా స్నానాది నియమాలను కూడా ఆచరించవలెను।

Verse 19

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे चतुर्दश्यामुपोषितः । द्वादश्यां कारयेद्देवपूजनं वैष्णवो नरः

జ్యేష్ఠ మాస శుక్ల పక్షంలో చతుర్దశీనాడు ఉపవాసముండి, వైష్ణవుడు ద్వాదశీనాడు భగవంతుని పూజను నిర్వహించాలి।

Verse 20

एवं कृत्वा चतुर्दश्यामेकादश्यां नरोत्तम । वैष्णवं लोकमाप्नोति विष्णुतुल्यो भवेन्नरः

ఇలా చతుర్దశీ మరియు ఏకాదశీ నియమాలను ఆచరించినవాడు, ఓ నరోత్తమా, వైష్ణవ లోకాన్ని పొందుతాడు; ఆ మనిషి విష్ణుతో సమానమైన మహిమను పొందుతాడు।

Verse 21

माहेश्वरे च राजेन्द्र गणवन्मोदते पुरे । श्राद्धं च कुरुते तत्र पितॄनुद्दिश्य सुस्थिरः

హే రాజేంద్రా! మాహేశ్వరంలో అతడు శివగణులవలె ఆ నగరంలో ఆనందిస్తాడు; అక్కడ స్థిరసంకల్పంతో పితృల నిమిత్తం శ్రాద్ధం కూడా చేస్తాడు।

Verse 22

तस्य ते ह्यक्षयां तृप्तिं प्राप्नुवन्ति न संशयः । नर्मदायां द्विजः स्नात्वा मौनी नियतमानसः

అతని పితృదేవతలు నిస్సందేహంగా అక్షయ తృప్తిని పొందుతారు. నర్మదలో స్నానం చేసి ద్విజుడు మౌనం వహించి మనస్సును నియంత్రిస్తాడు।

Verse 23

उपास्य सन्ध्यां तत्रस्थो जपं कृत्वा सुशोभनम् । तर्पयित्वा पितॄन्देवान्मनुष्यांश्च यथाविधि

అక్కడే ఉండి సంధ్యోపాసన చేసి, శోభనమైన జపం నిర్వహించి, విధివిధానంగా పితృలకు, దేవులకు, అలాగే మనుష్యులకు కూడా తర్పణం చేస్తాడు।

Verse 24

कृष्णस्य पुरतः स्थित्वा मार्कण्डेशस्य वा पुनः । ऋग्यजुःसाममन्त्रांश्च जपेदत्र प्रयत्नतः

కృష్ణుని సమక్షంలో—లేదా మరల మార్కండేయేశ్వరుని సమక్షంలో—ఇక్కడ శ్రద్ధతో ఋగ్, యజుః, సామ వేదమంత్రాలను జపించవలెను।

Verse 25

ऋचमेकां जपेद्यस्तु ऋग्वेदस्य फलं लभेत् । यजुर्वेदस्य यजुषा साम्ना सामफलं लभेत्

ఋగ్వేదంలోని ఒక్క ఋచనైనా జపించినవాడు ఋగ్వేదఫలాన్ని పొందును; యజుః ద్వారా యజుర్వేదఫలం, సామం ద్వారా సామవేదఫలాన్ని పొందును।

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटिर्भवति भोजिता । मृतप्रजा तु या नारी वन्ध्या स्त्रीजननी तथा

ఒక బ్రాహ్మణునికి విధివిధానంగా భోజనం పెట్టినచో, కోటి మందికి భోజనం పెట్టిన ఫలము కలుగును. సంతానం మరణించిన స్త్రీయు, వంధ్య స్త్రీయు కూడా సంతానలాభానికి యోగ్యురాలవుతుంది।

Verse 27

रुद्रांस्तु विधिवज्जप्त्वा ब्राह्मणो वेदतत्त्ववित् । लिङ्गस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थापयेत्कलशं शिवम्

రుద్రమంత్రాలను విధివిధానంగా జపించిన తరువాత, వేదతత్త్వాన్ని తెలిసిన బ్రాహ్మణుడు లింగం యొక్క కుడి ప్రక్కన శివకలశాన్ని స్థాపించవలెను।

Verse 28

रुद्रैकादशभिर्मन्त्रैः स्नापयेत्कलशाम्भसा । पुत्रमाप्नोति राजेन्द्र दीर्घायुषमकल्मषम्

పదకొండు రుద్రమంత్రాలతో కలశజలముచే స్నాపనం చేయవలెను. ఓ రాజేంద్రా, అతడు దీర్ఘాయుష్మంతుడైన, కల్మషరహితమైన కుమారుని పొందును।

Verse 29

मार्कण्डेश्वरवृक्षान्यो दूरस्थानपि पश्यति । ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते शङ्करोऽब्रवीत्

మార్కండేశ్వర వృక్ష ప్రసాదంతో మనిషి దూరంలో ఉన్నదాన్నికూడా దర్శించగలడు; బ్రహ్మహత్యాది పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు—అని శంకరుడు ప్రకటించాడు।

Verse 30

य इदं शृणुयाद्भक्त्या पठेद्वा नृपसत्तम । सर्वपापविशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः

హే నృపశ్రేష్ఠా! దీనిని భక్తితో వినేవాడు గానీ చదివేవాడు గానీ, సమస్త పాపాల నుండి శుద్ధాత్ముడై జన్మిస్తాడు—ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 31

इदं यशस्यमायुष्यं धन्यं दुःखप्रणाशनम् । पठतां शृण्वतां वापि सर्वपापप्रमोचनम्

ఇది యశస్సును, దీర్ఘాయుష్షును ప్రసాదించేది; మంగళకరం, దుఃఖనాశకం; పఠించేవారికైనా వినేవారికైనా సమస్త పాపాల నుండి విమోచనాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 167

। अध्याय

ఇక్కడ అధ్యాయం సమాప్తం।