Adhyaya 161
అధ్యాయము 161లో మార్కండేయ ఋషి రాజు యుధిష్ఠిరునికి సర్పతీర్థ దర్శనమార్గాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. ఇది అత్యంత విశిష్టమైన తీర్థమని, ఇక్కడ మహానాగులు ఘోర తపస్సుతో సిద్ధిని పొందారని చెప్పబడింది. వాసుకి, తక్షక, ఐరావత, కాలియ, కర్కోటక, ధనంజయ, శంఖచూడ, ధృతరాష్ట్ర, కులిక, వామన మొదలైన నాగులు మరియు వారి వంశపరంపరల ప్రస్తావనతో, తపస్సు వల్ల గౌరవమూ భోగమూ లభించే పవిత్ర లోకంలా ఈ స్థల మహిమను వివరించారు. తదుపరి కర్మ-ధర్మ బోధ: సర్పతీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం అర్పిస్తే, శంకరుడు ముందుగా ప్రకటించినట్లు, వాజపేయ యాగసమాన పుణ్యం కలుగుతుందని చెబుతారు. అలాగే అక్కడ స్నానం చేసిన యాత్రికులకు సర్పాలు, తేళ్లు మొదలైన వాటి భయం ఉండదని రక్షణవిధానంగా పేర్కొంటారు. మార్గశీర్ష కృష్ణ అష్టమి నాడు ప్రత్యేక వ్రతం: ఉపవాసం, శుచిత్వం పాటించి తిలలతో లింగాన్ని నింపి, సుగంధాలు-పుష్పాలతో పూజించి, అనంతరం నమస్కారం చేసి క్షమాపణ/ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. ఫలశ్రుతిలో తిలార్పణ పరిమాణానుసారం స్వర్గభోగం, తరువాత శుద్ధకులంలో జన్మ, సౌందర్యం, శ్రీ, మహాధనసంపద లభిస్తాయని వాగ్దానం ఉంది.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सर्पतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महासर्पास्तपस्तप्त्वा युधिष्ठिर
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఆ తరువాత, ఓ మహారాజా! నీవు అనుత్తమమైన సర్పతీర్థానికి వెళ్ళుము; అక్కడ మహాసర్పులు తపస్సు చేసి సిద్ధిని పొందిరి, ఓ యుధిష్ఠిరా.
Verse 2
वासुकिस्तक्षको घोरः सार्प ऐरावतस्तथा । कालियश्च महाभागः कर्कोटकधनंजयौ
వాసుకి, భయంకరుడైన తక్షకుడు, సార్పుడు అలాగే ఐరావతుడు; మరియు మహాభాగ్యుడైన కాలియుడు, కర్కోటకుడు, ధనంజయుడు—
Verse 3
शङ्खचूडो महातेजा धृतराष्ट्रो वृकोदरः । कुलिको वामनश्चैव तेषां ये पुत्रपौत्रिणः
మహాతేజస్సుగల శంఖచూడుడు, ధృతరాష్ట్రుడు, వృకోదరుడు, కులికుడు, వామనుడు—అలాగే వారి కుమారులు, మనుమలును కూడా।
Verse 4
तत्र तीर्थे महापुण्ये तपस्तप्त्वा सुदुष्करम् । भुञ्जन्ति विविधान्भोगान्क्रीडन्ति च यथासुखम्
ఆ మహాపుణ్య తీర్థంలో అత్యంత దుష్కరమైన తపస్సు చేసి వారు నానావిధ భోగాలను అనుభవించి, ఇష్టానుసారం సుఖంగా క్రీడిస్తారు।
Verse 5
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । वाजपेयफलं तस्य पुरा प्रोवाच शङ्करः
ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసే వానికి, శంకరుడు పూర్వమే వాజపేయ యాగఫలంతో సమానమైన ఫలమని ప్రకటించాడు।
Verse 6
स्नातानां सर्पतीर्थे तु नराणां भुवि भारत । सर्पवृश्चिकजातिभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्
ఓ భారతా! సర్పతీర్థంలో స్నానం చేసిన మనుష్యులకు భూమిపై ఎక్కడా సర్పాలు, వృశ్చికజాతుల నుండి భయం ఉండదు।
Verse 7
मृतो भोगवतीं गत्वा पूज्यमानो महोरगैः । नागकन्यापरिवृतो महाभोगपतिर्भवेत्
మరణానంతరం అతడు భోగవతీకి వెళ్లి మహోరగులచే పూజింపబడతాడు; నాగకన్యలతో పరివృతుడై మహాభోగాధిపతిగా అవతరిస్తాడు।
Verse 8
मार्गशीर्षस्य मासस्य कृष्णपक्षे च याष्टमी । सोपवासः शुचिर्भूत्वा लिङ्गं सम्पूरयेत्तिलैः । यथाविभवसारेण गन्धपुष्पैः समर्चयेत्
మార్గశీర్ష మాసం కృష్ణపక్ష అష్టమినాడు ఉపవాసంతో శుచిగా ఉండి శివలింగంపై నువ్వులు అర్పించి, తన సామర్థ్యానుసారం గంధపుష్పాలతో విధివిధానంగా పూజించాలి।
Verse 9
एवं विधाय विधिवत्प्रणिपत्य क्षमापयेत् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं तच्छृणुष्व नरेश्वर
ఇలా విధివిధానంగా చేసి నమస్కరించి క్షమాపణ కోరాలి। ఓ నరేశ్వరా, ఆ వ్రతానికి చెప్పబడిన ఫలాన్ని వినుము।
Verse 10
तिलास्तत्र च यत्संख्याः पत्रपुष्पफलानि च । तावत्स्वर्गपुरे राजन्मोदते कालमीप्सितम्
ఓ రాజా, అక్కడ ఎంత నువ్వులు, ఎంత ఆకులు, పువ్వులు, ఫలాలు అర్పించబడతాయో, అంతకాలం స్వర్గపురిలో కోరిన కాలమంతా ఆనందిస్తాడు।
Verse 11
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जायते विमले कुले । सुरूपः सुभगश्चैव धनकोटिपतिर्भवेत्
తర్వాత స్వర్గం నుండి తిరిగి వచ్చి నిర్మలమైన కులంలో జన్మిస్తాడు; సురూపుడై సుభాగ్యుడై కోట్లు ధనానికి అధిపతిగా అవుతాడు।
Verse 161
। अध्याय
అధ్యాయం సమాప్తం।