Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

Devanagari script

धृतक्षीरवहा नद्यो यत्र वृक्षा मधुस्रवाः । तत्र ते मानवा यान्ति सुप्रसन्ने महेश्वरे

Transliteration

dhṛtakṣīravahā nadyo yatra vṛkṣā madhusravāḥ | tatra te mānavā yānti suprasanne maheśvare

Translation

ఎక్కడ నదులు నెయ్యి మరియు పాల ప్రవాహాలతో ప్రవహిస్తాయో, ఎక్కడ వృక్షాలు తేనెను జార్చుతాయో—మహేశ్వరుడు అత్యంత ప్రసన్నుడైనప్పుడు ఆ మనుష్యులు అక్కడికి చేరుతారు.

Word by Word

• धृतक्षीरवहाः: flowing with ghee and milk
• धृतक्षीरवहाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृत (प्रातिपदिक) + क्षीर (प्रातिपदिक) + वह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (धृतं च क्षीरं च वहन्ति)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)

• वृक्षाः: trees
• वृक्षाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मधुस्रवाः: oozing honey
• मधुस्रवाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + स्रव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (मधु स्रवन्ति)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: there)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• मानवाः: men/humans
• मानवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• यान्ति: go
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• सुप्रसन्ने: when (he is) very gracious
• सुप्रसन्ने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (used with महेश्वरे)

• महेश्वरे: in/with Mahēśvara (Śiva)
• महेश्वरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced: Āvantya Khaṇḍa narrative frame)

Visual Art Cues

Scene: A radiant otherworld where rivers stream with ghee and milk; trees exude honey like dew; devotees walk toward a luminous Maheśvara whose smile signifies supreme satisfaction.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Svarga-like realm

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa depicts the fruit of Śiva’s grace as entry into realms of abundance, symbolizing perfected merit and divine satisfaction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The promised destination is a reward-state linked to worship at Saṅgameśvara in the Saṅgama-tīrtha context.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is stated; it continues the phala (result) of the prior abhiṣeka and worship.