Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल तीर्थमङ्गारकं शिवम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वपापक्षयंकरम्

Transliteration

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato gacchenmahīpāla tīrthamaṅgārakaṃ śivam | uttare narmadākūle sarvapāpakṣayaṃkaram

Translation

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ మహీపాలా! తదుపరి నర్మదా ఉత్తర తీరమున ఉన్న ‘అంగారక’ శివతీర్థమునకు వెళ్లవలెను; అది సమస్త పాపక్షయకరం.

Word by Word

• श्रीमार्कण्डेयः: the revered Mārkaṇḍeya
• श्रीमार्कण्डेयः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्री-मार्कण्डेय (प्रातिपदिक; श्री + मार्कण्डेय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• ततः: then; thereafter
• ततः: Adhikaraṇa (काल/क्रम-निर्देश)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (विधि-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• महीपाल: O king
• महीपाल: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महीपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)

• तीर्थम्: to the pilgrimage place
• तीर्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• अङ्गारकम्: (named) Aṅgāraka
• अङ्गारकम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अङ्गारक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifier) of तीर्थम्

• शिवम्: auspicious; sacred
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् of तीर्थम्

• उत्तरे: on the northern (side)
• उत्तरे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular); स्थान-विशेषणम्

• नर्मदाकूले: on the bank of the Narmadā
• नर्मदाकूले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा-कूल (प्रातिपदिक; नर्मदा + कूल)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन (Singular)

• सर्वपापक्षयंकरम्: causing the destruction of all sins
• सर्वपापक्षयंकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-पाप-क्षय-कर (प्रातिपदिक; सर्व + पाप + क्षय + कर)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular); विशेषणम् of तीर्थम्

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aṅgāraka-Śiva Tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahīpāla (the King)

Visual Art Cues

Scene: Sage Mārkaṇḍeya instructs a king; behind them flows the Narmadā, with a small Śiva shrine labeled Aṅgāraka-Śiva on the northern bank; pilgrims approach with offerings.

Characters & Entities

• Mārkaṇḍeya
• Aṅgāraka-Śiva
• Narmadā (Revā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage to specific Narmadā-bank Śiva tīrthas is praised as a direct means for purification and sin-destruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aṅgāraka-Śiva Tīrtha on the northern bank of the Narmadā.

What ritualistic prescription is mentioned?

The instruction is to proceed to (visit) the Aṅgāraka-Śiva tīrtha; subsequent verses (not shown) typically detail snāna/pūjā.