Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 126›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

Devanagari script

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र परं तीर्थमयोनिजम् । स्नातमात्रो नरस्तत्र न पश्येद्योनिसङ्कटम्

Transliteration

mārkaṇḍeya uvāca | tato gacchettu rājendra paraṃ tīrthamayonijam | snātamātro narastatra na paśyedyonisaṅkaṭam

Translation

మార్కండేయుడు పలికెను—ఓ రాజేంద్రా! అనంతరం ‘అయోనిజ’ అనే పరమ తీర్థానికి వెళ్లవలెను. అక్కడ కేవలం స్నానం చేసిన మాత్రాన మనుష్యుడు యోనిజన్మ సంబంధమైన సంకటాన్ని ఇక చూడడు।

Word by Word
मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (क्रम/कारणवाचक; adverb: thereafter/from there)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Injunction/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तुindeed
तु:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle; emphasis)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
परम्supreme
परम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण (तीर्थम् इति विशेष्यस्य)
तीर्थम्pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
अयोनिजम्not born of a womb; miraculous
अयोनिजम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ + योनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; नञ्-समास/नकारार्थ (not womb-born); विशेषण (तीर्थम्)
स्नातमात्रःhaving merely bathed
स्नातमात्रः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्नात (स्ना धातु) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘स्नात’; समासः—तत्पुरुष (स्नातः एव मात्रः = just bathed)
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक; adverb)
नnot
न:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
पश्येत्would see/should see
पश्येत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
योनिof birth/womb
योनि:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; पूर्वपद-सम्बन्ध (सङ्कटम् इति विशेष्यस्य)
सङ्कटम्distress/difficulty
सङ्कटम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसङ्कट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Ayonija

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra (king; likely the adhyāya’s interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: Mārkaṇḍeya instructs a king on a riverbank; the Ayonija-tīrtha waters shimmer with a subtle cosmic aura. A bather emerges from the water with a radiant, unburdened expression, while faint imagery of a broken cycle (wheel/chain) symbolizes release from womb-birth.

Characters & Entities
M
Mārkaṇḍeya
R
Rājendra (the King, addressee)
A
Ayonija Tīrtha

FAQs

A tīrtha is portrayed as a liberating threshold: even simple snāna, when done in faith, is said to loosen the bondage of repeated embodied birth.

Ayonija Tīrtha, introduced as a “supreme” sacred place in the Revā-khaṇḍa itinerary.

Snāna (ritual bathing) at Ayonija Tīrtha.

←Previous Verse
Next Verse→