Adhyaya 125

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रवितीर्थमनुत्तमम् । यत्र देवः सहस्रांशुस्तपस्तप्त्वा दिवं गतः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను— ఓ మహీపాలా! తదుపరి అనుత్తమ రవితీర్థమునకు వెళ్లవలెను; అక్కడ సహస్రాంశు దేవుడు (సూర్యుడు) తపస్సు చేసి దివ్యలోకమును పొందెను.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कथं देवो जगद्धाता सर्वदेवनमस्कृतः । तपस्तपति देवेशस्तापसो भास्करो रविः

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు—జగద్ధాత, సమస్త దేవతలచే నమస్కృతుడైన దేవేశుడు రవి-భాస్కరుడు తాపసునివలె తపస్సు ఎలా చేస్తాడు?

Verse 3

आराध्यः सर्वभूतानां सर्वदेवैश्च पूजितः । प्रत्यक्षो दृश्यते लोके सृष्टिसंहारकारकः

ఆయన సమస్త భూతాలకు ఆరాధ్యుడు, సమస్త దేవతలచే పూజితుడు; లోకంలో ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిచ్చి సృష్టి-సంహార కార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు.

Verse 4

आदित्यत्वं कथं प्राप्तः कथं भास्कर उच्यते । सर्वमेतत्समासेन कथयस्व ममानघ

ఆయనకు ఆదిత్యత్వం ఎలా లభించింది? ఆయనను భాస్కరుడు అని ఎందుకు అంటారు? ఓ నిర్దోషుడా, ఇవన్నీ సంక్షేపంగా నాకు చెప్పుము.

Verse 5

मार्कण्डेय उवाच । महाप्रश्नो महाराज यस्त्वया परिपृच्छितः । तत्सर्वं सम्प्रवक्ष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम्

మార్కండేయుడు అన్నాడు—ఓ మహారాజా, నీవు అడిగిన ప్రశ్న మహత్తరమైనది. స్వయంభూ ప్రభువుకు నమస్కరించి నేను అన్నిటినీ వివరించెదను.

Verse 6

आसीदिदं तमोभूतमप्रज्ञातमलक्षणम् । अप्रतर्क्यमविज्ञेयं प्रसुप्तमिव सर्वतः

ఆదిలో ఇది (విశ్వం) తమోమయంగా ఉండెను—అప్రకటము, అజ్ఞాతము, లక్షణరహితము; తర్కాతీతము, అవిజ్ఞేయము, సర్వత్ర నిద్రించినట్లుగా.

Verse 7

ततस्तेजश्च दिव्यं च तप्तपिण्डमनुत्तमम् । आकाशात्तु यथैवोल्का सृष्टिहेतोरधोमुखी

అనంతరం దివ్యమైన, అనుత్తమమైన దహించే తేజస్సు-పిండము ప్రాదుర్భవించింది—ఆకాశం నుండి ఉల్క సృష్టి-హేతువుగా అధోముఖంగా పడినట్లు।

Verse 8

तत्तेजसोऽन्तः पुरुषः संजातः सर्वभूषितः । स शिवोऽपाणिपादश्च येन सर्वमिदं ततम्

ఆ తేజస్సు అంతర్భాగంలో సర్వభూషణాలతో అలంకృతుడైన ఒక పురుషుడు జన్మించాడు. ఆయనే శివుడు—అపాణిపాదుడు—ఆయనచేత ఈ సమస్త జగత్తు వ్యాపించియున్నది।

Verse 9

तस्योत्पन्नस्य भूतस्य तेजो रूपस्य भारत । पश्चात्प्रजापतिर्भूयः कालः कालान्तरेण वै

హే భారతా, ఆ తేజోరూప భూతము ప్రాదుర్భవించిన తరువాత, ప్రజాపతి మళ్లీ తగిన కాలాంతరంలో కాలమును సృష్టించాడు.

Verse 10

अग्निर्जातः स भूतानां मनुष्यासुररक्षसाम् । सर्वदेवाधिदेवश्च आदित्यस्तेन चोच्यते

ఆయనే సమస్త భూతాలకు—మనుష్యులు, అసురులు, రాక్షసులకూ—అగ్నిగా అయ్యాడు; మరియు సర్వదేవాధిదేవుడైనందున ఆయనను ‘ఆదిత్య’ (సూర్యుడు) అని అంటారు।

Verse 11

आदौ तस्य नमस्कारोऽन्येषां च तदनन्तरम् । क्रियते दैवतैः सर्वैस्तेन सर्वैर्महर्षिभिः

మొదట ఆయనకే నమస్కారం చేయబడుతుంది, ఆ తరువాత ఇతరులకు; ఈ విధానం సమస్త దేవతలచేతను, సమస్త మహర్షులచేతను ఆచరించబడుతుంది।

Verse 12

तिस्रः सन्ध्यास्त्रयो देवाः सांनिध्याः सूर्यमण्डले । नमस्कृतेन सूर्येण सर्वे देवा नमस्कृताः

మూడు సంధ్యలు, మూడు దేవతలు సూర్యమండలంలో సన్నిహితంగా నివసిస్తాయి. సూర్యునికి నమస్కరిస్తే సమస్త దేవతలకు నమస్కారం చేసినట్లే.

Verse 13

न दिवा न भवेद्रात्रिः षण्मासा दक्षिणायनम् । अयनं चोत्तरं चापि भास्करेण विना नृप

ఓ రాజా! భాస్కరుడు లేకపోతే పగలు లేదు, రాత్రి లేదు; దక్షిణాయనంలోని ఆరు నెలల గతి లేదు; ఉత్తరాయనమూ ఆయన లేకుండా ఉండదు.

Verse 14

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । न वर्तते विना सूर्यं तेन पूज्यतमो रविः

స్నానం, దానం, జపం, హోమం, స్వాధ్యాయం, దేవతార్చన—ఇవి సూర్యుడు లేకుండా సరిగా సాగవు; అందుకే రవి అత్యంత పూజ్యుడు.

Verse 15

शब्दगाः श्रुतिमुख्याश्च ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । प्रत्यक्षो भगवान्देवो दृश्यते लोकपावनः

బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు శ్రుతిలో శబ్దరూపంగా ప్రధానులుగా ప్రసిద్ధులు; కానీ లోకపావనుడైన భగవాన్ దేవుడు ప్రత్యక్షంగా దర్శనమిస్తాడు.

Verse 16

उत्पत्तिः प्रलयस्थानं निधानं बीजमव्ययम् । हेतुरेको जगन्नाथो नान्यो विद्येत भास्करात्

ఆయనే సృష్టికి మూలం, ప్రళయానికి ఆశ్రయం, నిధి, అవ్యయ బీజం; ఏకైక కారణం, జగన్నాథుడు—భాస్కరునికి మించిన వేరొకడు తెలియడు.

Verse 17

एवमात्मभवं कृत्वा जगत्स्थावरजङ्गमम् । लोकानां तु हितार्थाय स्थापयेद्धर्मपद्धतिम्

ఈ విధంగా తన నుండే స్థావర-జంగమ జగత్తును సృష్టించి, లోకహితార్థంగా ధర్మమార్గం మరియు ధర్మవ్యవస్థను స్థాపిస్తాడు।

Verse 18

नर्मदातटमाश्रित्य स्थापयित्वात्मनस्तनुम् । सहस्रांशुं निधिं धाम्नां जगामाकाशमव्ययम्

నర్మదా తీరాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడ తన దేహస్థితిని స్థాపించాడు; అనంతరం ధామాల నిధి సహస్రాంశు (సూర్యుడు) అవ్యయ ఆకాశానికి వెళ్లిపోయాడు।

Verse 19

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । सहस्रकिरणं देवं नाममन्त्रविधानतः

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి, దివ్య నామ-మంత్ర విధానానుసారం సహస్రకిరణ దేవుడైన పరమేశ్వరుని పూజించువాడు విధిపూర్వక సంపూర్ణారాధనను చేస్తాడు।

Verse 20

तेन तप्तं हुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । तेन सम्यग्विधानेन सम्प्राप्तं परमं पदम्

ఆ (సమ్యక్ పూజ) వలన తపస్సు చేసినట్లే ఫలిస్తుంది, ఆ వలన హోమం చేసినట్లే సంపూర్ణమవుతుంది, ఆ వలన సమస్త అనుష్ఠానాలు సిద్ధిస్తాయి; ఆ సమ్యగ్విధానంతో పరమపదం లభిస్తుంది।

Verse 21

ते धन्यास्ते महात्मानस्तेषां जन्म सुजीवितम् । स्नात्वा ये नर्मदातोये देवं पश्यन्ति भास्करम्

ధన్యులు ఆ మహాత్ములు; వారి జన్మ సఫలమై సుజీవితమైంది—నర్మదా జలంలో స్నానం చేసి దేవ భాస్కరుని దర్శించువారు।

Verse 22

तथा देवस्य राजेन्द्र ये कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् । अनन्यभक्त्या सततं त्रिरक्षरसमन्विताः

హే రాజేంద్రా! దేవుని ప్రదక్షిణను ఎల్లప్పుడూ అనన్యభక్తితో, త్ర్యక్షర మంత్రంతో కూడి చేసే వారు పవిత్ర సాధనలో స్థిరపడుదురు।

Verse 23

तेन पूतशरीरास्ते मन्त्रेण गतपातकाः । यत्पुण्यं च भवेत्तेषां तदिहैकमनाः शृणु

ఆ సాధనవల్ల వారి శరీరాలు పవిత్రమగును; ఆ మంత్రవల్ల వారి పాపాలు తొలగును. ఇప్పుడు ఏకాగ్రచిత్తంతో వినుము—ఇక్కడ వారికి కలుగు పుణ్యమేమిటో।

Verse 24

ससमुद्रगुहा तेन सशैलवनकानना । प्रदक्षिणीकृता सर्वा पृथिवी नात्र संशयः

ఆ క్రియవల్ల సముద్రాలు, గుహలు, పర్వతాలు, వనాలు, ఉపవనాలతో కూడిన సమస్త భూమి ప్రదక్షిణ చేయబడినట్లే అవుతుంది; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 25

मन्त्रमूलमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । तेन मन्त्रविहीनं तु कार्यं लोके न सिध्यति

చరాచరాలతో కూడిన ఈ సమస్త త్రిలోకమునకు మూలం మంత్రమే. అందువల్ల మంత్రరహితమైన కార్యం లోకంలో సిద్ధించదు।

Verse 26

यथा काष्ठमयो हस्ती यथा चर्ममयो मृगः । कार्यार्थं नैव सिध्येत तथा कर्म ह्यमन्त्रकम्

చెక్కతో చేసిన ఏనుగు గానీ, చర్మంతో చేసిన జింక గానీ కార్యసాధనకు పనికిరానట్లే, మంత్రరహితమైన కర్మ కూడా నిజంగా సిద్ధించదు।

Verse 27

भस्महुतं पार्थ यथा तोयविवर्जितम् । निष्फलं जायते दानं तथा मन्त्रविवर्जितम्

హే పార్థా! నీరు లేక భస్మంతో చేసిన హోమం ఎలా నిష్ఫలమవుతుందో, అలాగే మంత్రం లేక చేసిన దానమూ ఫలరహితమవుతుంది।

Verse 28

काष्ठपाषाणलोष्टेषु मृन्मयेषु विशेषतः । मन्त्रेण लोके पूजां तु कुर्वन्ति न ह्यमन्त्रतः

ప్రత్యేకంగా కఱ్ఱ, రాయి, మట్టిగడ్డ, మట్టితో చేసిన రూపాలలో ఈ లోకంలో ప్రజలు మంత్రంతోనే పూజ చేస్తారు; మంత్రం లేక ఎప్పుడూ కాదు।

Verse 29

द्वादशाब्दान्नमस्काराद्भक्त्या यल्लभते फलम् । मन्त्रयुक्तनमस्कारात्सकृत्तल्लभते फलम्

పన్నెండు సంవత్సరాలు భక్తితో చేసిన నమస్కారాల వల్ల లభించే ఫలం, మంత్రంతో కూడిన ఒక్క నమస్కారంతోనే అదే ఫలంగా లభిస్తుంది।

Verse 30

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । नर्मदाया जले स्नात्वा यस्तु पूजयते रविम्

సంక్రాంతి, వ్యతీపాత, అయనాలు, విషువత్తుల సమయంలో నర్మదా జలంలో స్నానం చేసి సూర్యదేవుని పూజించువాడు…

Verse 31

द्वादशाब्देन यत्पापमज्ञानज्ञानसंचितम् । तत्क्षणान्नश्यते सर्वं वह्निना तु तुषं यथा

పన్నెండు సంవత్సరాల్లో అజ్ఞానంతో గానీ తెలిసికొని గానీ కూడబెట్టిన పాపమంతా క్షణమాత్రంలో నశిస్తుంది—అగ్నిలో తూళ్ళు కాలిపోవునట్లు।

Verse 32

चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

చంద్రగ్రహణం గాని సూర్యగ్రహణం గాని సమయంలో స్నానం చేసి, ఉపవాసంతో ఇంద్రియనిగ్రహం కలిగి, అక్కడ ఆదిత్యుని ముఖదర్శనం చేస్తే సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 33

माघमासे तु सम्प्राप्ते सप्तम्यां नृपसत्तम । सोपवासो जितक्रोध उषित्वा सूर्यमन्दिरे

హే నృపశ్రేష్ఠా! మాఘమాసం వచ్చినప్పుడు సప్తమి తిథిన ఉపవాసంతో, క్రోధాన్ని జయించి, సూర్యమందిరంలో నివసించాలి.

Verse 34

प्रातः स्नात्वा विधानेन ददात्यर्घं दिवाकरे । विधिना मन्त्रयुक्तेन स लभेत्पुण्यमुत्तमम्

ప్రాతఃకాలంలో విధిపూర్వకంగా స్నానం చేసి, మంత్రయుక్త విధానంతో దివాకరునికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తే అతడు ఉత్తమ పుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 35

पितृदेवमनुष्याणां कृत्वा ह्युदकतर्पणम् । मन्दिरे देवदेवस्य ततः पूजां समाचरेत्

పితృదేవతలకు, దేవతలకు, మనుష్యులకు ఉదకతర్పణం చేసి, ఆపై దేవాధిదేవుని మందిరంలో విధిగా పూజ చేయాలి.

Verse 36

गन्धैः पुष्पैस्तथा धूपैर्दीपनैवेद्यशोभनैः । पूजयित्वा जगन्नाथं ततो मन्त्रमुदीरयेत्

సుగంధాలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం, మనోహర నైవేద్యాలతో జగన్నాథుని పూజించి, అనంతరం మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 37

विष्णुः शक्रो यमो धाता मित्रोऽथ वरुणस्तथा । विवस्वान्सविता पूषा चण्डांशुर्भर्ग एव च

‘విష్ణువు, శక్రుడు (ఇంద్రుడు), యముడు, ధాత, మిత్రుడు, వరుణుడు; అలాగే వివస్వాన్, సవిత, పూష, చండాంశు, భర్గ’—

Verse 38

इति द्वादशनामानि जपन्कृत्वा प्रदक्षिणाम् । यत्फलं लभते पार्थ तदिहैकमनाः शृणु

ఇలా ఈ పన్నెండు నామాలను జపించి, ప్రదక్షిణ చేసి—ఓ పార్థా, ఏకాగ్రచిత్తంతో విను; దీనివల్ల ఇక్కడ లభించే ఫలమేమిటో.

Verse 39

दरिद्रो व्याधितो मूको बधिरो जड एव च । न भवेत्सप्त जन्मानि इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्

శంకరుడు పలికెను—“ఏడు జన్మల వరకు మనిషి దరిద్రుడు, వ్యాధిగ్రస్తుడు, మూగ, బధిరుడు లేదా జడబుద్ధి గలవాడు కాడు.”

Verse 40

एवं ज्ञात्वा विधानेन जपन्मन्त्रं विचक्षणः । आराधयेद्रविं भक्त्या य इच्छेत्पुण्यमुत्तमम्

ఇది తెలిసి, విధిపూర్వకంగా మంత్రాన్ని జపిస్తూ, ఉత్తమ పుణ్యాన్ని కోరే వివేకి భక్తితో రవి (సూర్యుడు)ను ఆరాధించాలి.

Verse 41

मन्त्रहीनां तु यः कुर्याद्भक्तिं देवस्य भारत । स विडम्बति चात्मानं पशुकीटपतङ्गवत्

కానీ ఓ భారతా, మంత్రం లేకుండా దేవుని భక్తి చేసే వాడు పశువు, కీటకం లేదా పతంగంలా తననే తాను హాస్యాస్పదం చేసుకుంటాడు.

Verse 42

तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजते देहमुत्तमम् । स गतस्तत्र देवैस्तु पूज्यमानो महर्षिभिः

ఆ తీర్థంలో ఎవడైనా తన ఉత్తమ దేహాన్ని త్యజిస్తే, అతడు దేవతలచే పూజింపబడి మహర్షులచే వందింపబడి ఆ దివ్యలోకానికి చేరుతాడు।

Verse 43

स्वेच्छया सुचिरं कालमिह लोके नृपो भवेत्

అతడు స్వేచ్ఛతో ఈ లోకంలో ఎంతో దీర్ఘకాలం రాజుగా ఉంటాడు; తన ఇష్టానుసారం దీర్ఘకాలం రాజ్యాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 44

पुत्रपौत्रसमायुक्तो हस्त्यश्वरथसङ्कुलः । दासीदासशतोपेतो जायते विपुले कुले

అతడు పుత్రపౌత్రులతో కూడి, ఏనుగులు-గుర్రాలు-రథాలతో నిండిన వైభవంతో, వందలాది దాసీదాసులతో సహితంగా, మహత్తర కులంలో జన్మిస్తాడు।

Verse 125

। अध्याय

అధ్యాయం సమాప్తం—ఈ అధ్యాయం ఇక్కడ ముగిసింది।