Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 24

Devanagari script

संक्रान्तौ च व्यतीपाते अयने विषुवे तथा । चन्द्रहासे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

Transliteration

saṃkrāntau ca vyatīpāte ayane viṣuve tathā | candrahāse naraḥ snātvā sarvapāpaiḥ pramucyate

Translation

సంక్రాంతి, వ్యతీపాత, అయనాలు మరియు విషువకాలాల్లో—చంద్రహాసంలో స్నానం చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Word by Word

• संक्रान्तौ: at the saṅkrānti (solar transit)
• संक्रान्तौ: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संक्रान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; कालवाचक

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction)

• व्यतीपाते: at Vyatīpāta (astral conjunction)
• व्यतीपाते: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्यतीपात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; कालवाचक

• अयने: at the solstice (ayana)
• अयने: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; कालवाचक

• विषुवे: at the equinox (viṣuva)
• विषुवे: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: विषुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; कालवाचक

• तथा: likewise
• तथा: Manner adjunct (प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb: likewise)

• चन्द्रहासे: at Candrahāsa
• चन्द्रहासे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्

• नरः: a man/person
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• सर्वपापैः: from all sins
• सर्वपापैः: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: सर्व-पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया (3rd) बहुवचनम्; कर्मधारयः (सर्वाणि पापानि)

• प्रमुच्यते: is freed/released
• प्रमुच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present) आत्मनेपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive)

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual, Revā Khaṇḍa narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrahāsa

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A calendar-like sacred panorama: four seasonal markers (ayana/viṣuva) and saṅkrānti/vyatīpāta indicated in the sky; pilgrims bathe at Candrahāsa with offerings and lamps.

Characters & Entities

• Candrahāsa-tīrtha
• Saṅkrānti
• Vyatīpāta
• Ayana
• Viṣuvas (equinox)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred bathing at the right times, performed with faith, is presented as a powerful purifier in Purāṇic Dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Candrahāsa tīrtha in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (ritual bathing) at Candrahāsa on Saṅkrānti, Vyatīpāta, solstices, and equinoxes.