Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

येनैव स्थापितो देवः पूज्यते वर्षसंख्यया । तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके स पूज्यते

Transliteration

yenaiva sthāpito devaḥ pūjyate varṣasaṃkhyayā | tāvadvarṣasahasrāṇi rudraloke sa pūjyate

Translation

యెవరిచేత దేవుడు ప్రతిష్ఠింపబడినాడో, ఆ ప్రతిష్ఠానంతరం ఎంత సంవత్సరాలు పూజింపబడుతాడో, అంతే సంవత్సరసహస్రాలు రుద్రలోకంలో అతడు పూజింపబడుతాడు।

Word by Word

• येन: by which
• येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे साधारण-प्रयोगः; तृतीया-विभक्तिः (करणे/हेतौ), एकवचनम् (Instrumental singular: 'by/with which')

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle of emphasis)

• स्थापितः: (having been) installed
• स्थापितः: Visheshana (Predicate participle/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + णिच् (causative) → स्थापयति; स्थापित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे कर्तृ-सम्बन्धः

• देवः: the deity
• देवः: Karma (Object in passive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)

• पूज्यते: is worshipped
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), कर्मणि-प्रयोगः (passive); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• वर्षसंख्यया: by (a) number of years
• वर्षसंख्यया: Karana (Measure/करण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + संख्या (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वर्षाणां संख्या); स्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental: 'by the count of years')

• तावत्: so many/that many
• तावत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तावत् (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: परिमाणवाचक-विशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; 'इतावन्ति' इत्यर्थे

• वर्षसहस्राणि: thousands of years
• वर्षसहस्राणि: Adhikarana (Extent/काल-परिमाण)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (वर्षाणां सहस्राणि); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (Nominative plural: 'thousands of years')

• रुद्रलोके: in Rudra’s world
• रुद्रलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (रुद्रस्य लोकः); पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative singular)

• सः: he/that one (the worshipper)
• सः: Karma (Object in passive/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)

• पूज्यते: is honored/worshipped
• पूज्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), कर्मणि-प्रयोगः (passive); प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Skanda Dialogue

Listener: nṛpavara-śreṣṭha (king addressed in nearby verses)

Visual Art Cues

Scene: A patron installs a Śiva-deity (liṅga or mūrti) with priests performing pratiṣṭhā rites; above, a vision of Rudra-loka where the patron is honored for thousands of years.

Characters & Entities

• Rudra
• Deva (installed deity)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Supporting enduring worship (by installing a deity) multiplies merit, yielding prolonged honor and exalted status in Rudra’s realm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a single named tīrtha; the verse praises the act of installing a deity and sustaining worship within the sacred landscape of the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Deva-sthāpana (installation/consecration) and continued pūjā over years; the merit is described in a phala-śruti style.