Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्

Transliteration

kamburuvāca | yadi prasanno deveśa yadi deyo varo mama | akṣayyaścāvyayaścaiva svecchayā vicarāmyaham

Translation

కంబు అన్నాడు: దేవేశా! మీరు ప్రసన్నులై నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, నేను అక్షయుడనై అవ్యయుడనై ఉండి, నా ఇష్టానుసారం స్వేచ్ఛగా సంచరించుగాక.

Word by Word

• कम्बुर्: Kambu
• कम्बुर्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन (speaker name)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक अव्यय (conditional particle)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• देवेश: O Lord of gods
• देवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; समासः—देवानाम् ईशः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तबोधक अव्यय

• देयः: grantable/to be given
• देयः: Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त; √दा धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण; ‘देय’ (तव्यत्/यत्) = to be given

• वरः: the boon
• वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive singular)

• अक्षय्यः: imperishable
• अक्षय्यः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• अव्ययः: unchanging
• अव्ययः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)

• स्वेच्छया: by (my) own will
• स्वेच्छया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्व + इच्छा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन; समासः—स्वस्य इच्छा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• विचरामि: I roam/wander
• विचरामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + √चर् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्ति, एकवचन

Speaker

Kambu (Dānava)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Īśvara (Devēśa/Śaṅkara)

Visual Art Cues

Scene: Kambu, a daitya figure, speaks directly, requesting imperishability and the liberty to roam at will; Śiva listens in composed stillness.

Characters & Entities

• Kambu
• Deveśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Boons often mirror desire; the verse highlights how seekers may aim at power and autonomy rather than liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request arises within the Revā/Narmadā tīrtha narrative context.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a formal boon-request (vara-yācñā) following completed vrata and worship.