Adhyaya 120

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि कम्बुकेश्वरमुत्तमम् । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो दानवो बलदर्पितः

శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—ఇకపై పరమ కంబుకేశ్వరుని నేను ప్రకటించెదను. బలదర్పముతో మదించిన దైత్య-దానవుడు హిరణ్యకశిపుడు ఉండెను.

Verse 2

अवध्यः सर्वलोकानां त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । तस्य पुत्रो महातेजाः प्रह्लादो नाम नामतः

అతడు త్రిలోకములందు సమస్తులకు అవధ్యుడని ప్రసిద్ధి పొందెను. అతని మహాతేజస్సుగల కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు అనే నామముతో ప్రసిద్ధుడు.

Verse 3

विष्णुप्रसादाद्भक्त्या च तस्य राज्ये प्रतिष्ठितः । विरोचनस्तस्य सुतस्तस्यापि बलिरेव च

విష్ణు ప్రసాదముచేతను భక్తిచేతను అతడు తన రాజ్యంలో స్థిరపడ్డాడు. అతని కుమారుడు విరోచనుడు; విరోచనుని కుమారుడు బలియే.

Verse 4

बलिपुत्रोऽभवद्बाणस्तस्मादपि च शम्बरः । शम्बरस्यान्वये जातः कम्बुर्नाम महासुरः

బలికి కుమారుడు బాణుడు; అతనివలన శంబరుడు జన్మించెను. శంబరుని వంశమందు కంబు అనే మహాసురుడు పుట్టెను.

Verse 5

ज्ञात्वा विष्णुमयं घोरं महद्भयमुपस्थितम् । दानवानां विनाशाय नान्यो हेतुः कदाचन

విష్ణుమయమైన ఆ ఘోర మహాభయం సమీపించినదని తెలిసి అతడు గ్రహించెను—దానవుల వినాశానికి ఆ దివ్యశక్తి తప్ప మరే కారణమూ ఎప్పుడూ ఉండదు.

Verse 6

स त्यक्त्वा पुत्रदारांश्च सुहृद्बन्धुपरिग्रहान् । चचार मौनमास्थाय तपः कम्बुर्महामतिः

అతడు పుత్ర‑దారులను, సుహృద్‑బంధువులపై ఉన్న సమస్త ఆసక్తి‑పరిగ్రహాలను విడిచి, మౌనాన్ని ఆశ్రయించి; మహామతి కంబు తపస్సు ఆచరించెను।

Verse 7

अक्षसूत्रकरो भूत्वा दण्डी मुण्डी च मेखली । शाकयावकभक्षश्च वल्कलाजिनसंवृतः

చేతిలో అక్షసూత్రం ధరించి, దండధారి, ముండితశిరస్సు, మేఖలతో యుక్తుడై; శాకము‑యవకము భుజించి, వల్కలము‑అజినములతో ఆవృతుడై నివసించెను।

Verse 8

स्नात्वा नित्यं धृतिपरो नर्मदाजलमाश्रितः । पूजयंस्तु महादेवमर्बुदं वर्षसंख्यया

అతడు నిత్యం స్నానము చేసి ధృతిలో స్థిరుడై, నర్మదాజలాన్ని ఆశ్రయించి; సంవత్సరాల అర్బుద‑సంఖ్య వరకు మహాదేవుని పూజించుచుండెను।

Verse 9

ततस्तुतोष भगवान्देवदेवो महेश्वरः । उवाच दानवं काले मेघगम्भीरया गिरा

అప్పుడు దేవదేవుడైన భగవాన్ మహేశ్వరుడు సంతుష్టుడయ్యెను; తగిన కాలమున మేఘగంభీరమైన వాణితో ఆ దానవునితో పలికెను।

Verse 10

भोभोः कम्बो महाभाग तुष्टोऽहं तव सुव्रत । इष्टं व्रतानां परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्

“భో భో, మహాభాగ కంబూ! నీ సువ్రతముచేత నేను సంతుష్టుడను. వ్రతములలో పరమ ప్రియమైనది మౌనం—అది సమస్తార్థసాధకము.”

Verse 11

चरितं च त्वया लोके देवदानवदुश्चरम् । वरं वृणीष्व भद्रं ते यत्ते मनसि रोचते

నీవు ఈ లోకంలో దేవదానవులకైనా దుర్లభమైన కార్యాన్ని సాధించావు. కాబట్టి వరం కోరుకో—నీకు మంగళం కలుగుగాక—నీ మనసుకు నచ్చినదే.

Verse 12

कम्बुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरो मम । अक्षय्यश्चाव्ययश्चैव स्वेच्छया विचराम्यहम्

కంబు అన్నాడు: దేవేశా! మీరు ప్రసన్నులై నాకు వరం ఇవ్వదలచితే, నేను అక్షయుడనై అవ్యయుడనై ఉండి, నా ఇష్టానుసారం స్వేచ్ఛగా సంచరించుగాక.

Verse 13

दैत्यदानवसङ्घानां संयुगेष्वपलायिता । भयं चान्यन्न विद्येत मुक्त्वा देवं गदाधरम्

దైత్యదానవ సమూహాలతో యుద్ధాలలో నేను ఎప్పుడూ పారిపోకూడదు. గదాధరుడైన దేవుని తప్ప మరెవరి భయమూ నాకు ఉండకూడదు.

Verse 14

तस्याहं संयुगे साध्यो येनोपायेन शङ्कर । भवामि न सदा कालं तं वदस्व वरं मम

హే శంకరా! యుద్ధంలో నేను అతని చేత ఎలా జయించబడగలను? ఆ ఉపాయాన్ని నాకు చెప్పండి, తద్వారా నేను ఎల్లప్పుడూ అతనికి అజేయుడిగా ఉండకూడదు—ఇదే నా వరం.

Verse 15

ईश्वर उवाच । मम संनिहितो यत्र त्वं भविष्यसि दानव । तत्र विष्णुभयं नास्ति वसात्र विगतज्वरः

ఈశ్వరుడు అన్నాడు: హే దానవా! నీవు నా సన్నిధితో కూడి ఎక్కడ నివసిస్తావో, అక్కడ విష్ణుభయం ఉండదు. అక్కడే నివసించు, సమస్త తాపం విడిచి.

Verse 16

तस्य देवाधिदेवस्य वेदगर्भस्य संयुगे । शङ्खचक्रधरस्येशा नाहं सर्वे सुरासुराः

దేవాధిదేవుడు, వేదగర్భుడు, శంఖచక్రధారి విష్ణువుతో యుద్ధంలో నేను మాత్రమే కాదు; సమస్త దేవాసురులు కూడి కూడా ఆయనపై అధిపత్యం చెలాయించలేరు।

Verse 17

किं पुनर्यो द्विषत्येनं लोकालोकप्रभुं हरिम् । स सुखी वर्तते कालं न निमेषं मतं मम

అయితే లోక-అలోకాలకు ప్రభువైన హరిని ద్వేషించేవాడు—నా అభిప్రాయం ప్రకారం—ఒక నిమిషమాత్రం కూడా సుఖంగా ఉండలేడు।

Verse 18

तस्मात्त्वं परया भक्त्या सर्वभूतहिते रतः । वसिष्यसि चिरं कालमित्युक्त्वादर्शनं गतः

కాబట్టి నీవు పరమ భక్తితో, సమస్త భూతాల హితంలో నిమగ్నుడై ఉండు; నీవు దీర్ఘకాలం జీవిస్తావు—అని చెప్పి దేవుడు అదృశ్యమయ్యాడు।

Verse 19

गते चादर्शनं देवे तत्र तीर्थे महामतिः । स्थापयामास देवेशं शिवं शान्तमनामयम्

దేవుడు అదృశ్యమైన తరువాత, ఆ తీర్థంలో మహామతి దేవేశుడు, శాంతుడు, నిరామయుడైన శివుని ప్రతిష్ఠించాడు।

Verse 20

तस्मिंस्तीर्थे महादेवं स्थापयित्वा दिवं गतः । तदाप्रभृति तत्पार्थ कम्बुतीर्थमिति श्रुतम् । विख्यातं सर्वलोकेषु महापातकनाशनम्

ఆ తీర్థంలో మహాదేవుని ప్రతిష్ఠించి అతడు స్వర్గానికి వెళ్లాడు. అప్పటినుంచి, ఓ పార్థా, అది ‘కంబు-తీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందింది; సమస్త లోకాలలో మహాపాతకనాశకమని ఖ్యాతి పొందింది।

Verse 21

कम्बुतीर्थे नरः स्नात्वा विधिनाभ्यर्च्य भास्करम् । ऋग्यजुःसाममन्त्रैश्च स्तूयमानो नृपोत्तम

హే నృపోత్తమా! కంబు-తీర్థంలో స్నానం చేసి, విధిపూర్వకంగా భాస్కరుడు (సూర్యదేవుడు)ను ఆరాధించి, ఋగ్-యజుః-సామ మంత్రాలతో స్తుతింపబడే వాడు మహాపుణ్యాన్ని పొందుతాడు.

Verse 22

तस्य पुण्यं समुद्दिष्टं ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । तत्सर्वं तु शृणुष्वाद्य ममैव गदतो नृप

దాని పుణ్యాన్ని వేదపారంగత బ్రాహ్మణులు వివరించారు. హే రాజా! నేను స్వయంగా చెప్పబోయే దానంతటినీ ఈ రోజు వినుము.

Verse 23

ऋग्यजुःसामगीतेषु साङ्गोपाङ्गेषु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति गायत्रीमात्रमन्त्रवित्

ఋగ్-యజుః-సామ పఠనాలలో, అంగ-ఉపాంగాలతో కూడిన ఫలమేదో, అదే ఫలం గాయత్రీ మంత్రాన్ని మాత్రమే తెలిసినవాడికీ లభిస్తుంది.

Verse 24

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः । पूजयेद्देवमीशानं सोऽग्निष्टोमफलं लभेत्

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం సమర్పించి, దేవేశుడైన ఈశానుని పూజించే వాడు అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 25

अकामो वा सकामो वा तत्र तीर्थे कलेवरम् । यस्त्यजेन्नात्र सन्देहो रुद्रलोकं स गच्छति

నిష్కాముడైనా సకాముడైనా—ఆ తీర్థంలో దేహాన్ని విడిచినవాడు, ఇందులో సందేహం లేదు—రుద్రలోకానికి వెళ్తాడు.

Verse 120

। अध्याय

॥ అధ్యాయం సమాప్తం ॥