Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तेन गत्वा महादेवः परमानन्दसंस्थितः । सहसा तेन दृष्टोऽसौ हाहेत्युक्त्वा समुत्थितः

Transliteration

tena gatvā mahādevaḥ paramānandasaṃsthitaḥ | sahasā tena dṛṣṭo'sau hāhetyuktvā samutthitaḥ

Translation

అతడు (అగ్ని) అక్కడికి వెళ్లి మహాదేవుడు పరమానందంలో స్థితుడై ఉన్నట్లు చూచెను; అకస్మాత్తుగా ఆయన దృష్టికి పడగానే ‘హా హా!’ అని పలికి వెంటనే లేచెను.

Word by Word

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — instrumental ‘by him’

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Sambandha (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त — ‘having gone’

• महादेवः: Mahādeva
• महादेवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महादेव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject

• परमानन्दसंस्थितः: abiding in supreme bliss
• परमानन्दसंस्थितः: Karta (Subject-complement/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम + आनन्द + संस्थित (स्था धातु + क्त)
• Form: तत्पुरुष-समास; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘situated in supreme bliss’, qualifying ‘महादेवः’

• सहसा: suddenly
• सहसा: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — ‘suddenly’

• तेन: by him
• तेन: Kartr (Agent in passive/कर्मणि-कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — instrumental; agent in passive ‘seen by him’

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Kriya (Passive predicate/कर्मणि-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — predicate in passive construction

• असौ: he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject of passive ‘he’

• हाहेति: saying “hā hā”
• हाहेति: Sambandha (Quoted utterance/उक्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: हा हा इति (अव्यय-समूह)
• Form: उद्गार (interjection) + इति (quotative particle) — ‘crying “hā hā”’

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Sambandha (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त — ‘having said’

• समुत्थितः: rose up
• समुत्थितः: Kriya (Action/result/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + उत् + स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP used intransitively); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘having risen/stood up’ (as resultant state)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Revā Khaṇḍa)

Visual Art Cues

Scene: Agni arrives and beholds Mahādeva established in supreme bliss; when Śiva suddenly notices him, Agni recoils, exclaiming ‘hā hā’, and rises in alarm.

Characters & Entities

• Śiva (Mahādeva)
• Agni (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine is portrayed as supreme bliss itself; even powerful cosmic forces like Agni respond with awe and humility before Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse participates in the Revā Khaṇḍa setting (Revā/Narmadā region), without naming a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative moment emphasizing reverence and fear before divine presence.