
ఈ అధ్యాయంలో మార్కండేయుడు సేనాపురంలో ఉన్న చక్రతీర్థ మహిమను వివరిస్తాడు. ఇది పాపాలను కడిగివేసే, దోషాలను శుద్ధిచేసే, అపూర్వమైన పవిత్రత కలిగిన తీర్థమని చెప్పబడింది. కథా నేపథ్యంగా మహాసేనుని సేనాపత్యాభిషేకం జరుగుతున్న వేళ ఇంద్రప్రధాన దేవతలు దానవ సంహారం, దేవసేన విజయం కోసం సమాగమిస్తారు; అప్పుడు రురు అనే దానవుడు విఘ్నం కలిగించి ఘోర యుద్ధాన్ని ప్రారంభిస్తాడు, పురాణరీతిలో ఆయుధాలు–వ్యుహాల వర్ణనలు వస్తాయి. మలుపు విష్ణువు సుదర్శనచక్ర ప్రయోగంతో వస్తుంది—చక్రం రురుని శిరస్సును ఛేదించి అభిషేకానికి అడ్డంకిని తొలగిస్తుంది. విడుదలైన చక్రం దానవుణ్ని చీల్చి శుద్ధ జలంలో పడటంతో ఆ స్థలం ‘చక్రతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందుతుంది, దాని పవిత్రకార్యశక్తి స్థాపితమవుతుంది. తరువాత ఫలశ్రుతి: ఇక్కడ స్నానం చేసి అచ్యుతుని పూజిస్తే పుండరీక యజ్ఞఫలం లభిస్తుంది; స్నానానంతరం నియమశీల బ్రాహ్మణులను సత్కరిస్తే కోటిగుణ పుణ్యం; భక్తితో ఇక్కడ దేహత్యాగం చేస్తే విష్ణులోకప్రాప్తి, శుభభోగాలు, తరువాత ఉత్తమ వంశంలో జన్మ. చివరికి ఈ తీర్థం ధన్యము, దుఃఖనాశకము, పాపనాశకమని చెప్పి తదుపరి ఉపదేశానికి సూచన ఇస్తుంది.
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल चक्रतीर्थमनुत्तमम् । सेनापुरमितिख्यातं सर्वपापक्षयंकरम्
శ్రీ మార్కండేయుడు పలికెను—తదనంతరం, ఓ మహీపాలా! సేనాపురమని ప్రసిద్ధి చెందిన, సర్వపాపక్షయకరమైన, అనుత్తమ చక్రతీర్థానికి వెళ్లవలెను।
Verse 2
सैनापत्याभिषेकाय देवदेवेन चक्रिणा । आनीतश्च महासेनो देवैः सेन्द्रपुरोगमैः
దేవదేవుడైన చక్రధారి, ఇంద్రప్రధాన దేవతలతో కూడి, సేనాపత్యాభిషేకార్థం మహాసేనుని తీసికొనివచ్చెను।
Verse 3
दानवानां वधार्थाय जयाय च दिवौकसाम् । भूमिदानेन विप्रेन्द्रांस्तर्पयित्वा यथाविधि
దానవుల వధకై, దివౌకసుల జయార్థమై, విధివిధానంగా భూమిదానంతో శ్రేష్ఠ బ్రాహ్మణులను తర్పింపజేసి (కార్యం) ఆరంభించబడెను।
Verse 4
शङ्खभेरीनिनादैश्च पटहानां च निस्वनैः । वीणावेणुमृदङ्गैश्च झल्लरीस्वरमङ्गलैः
శంఖభేరీ నినాదాలతో, పటహాల గంభీర నిస్వనాలతో, అలాగే వీణ, వేణు, మృదంగం మరియు ఝల్లరీల మంగళస్వరాలతో—
Verse 5
ततः कृत्वा स्वनं घोरं दानवो बलदर्पितः । रुरुर्नाम विघातार्थमभिषेकस्य चागतः
అప్పుడు బలగర్వంతో మదించిన రురు అనే దానవుడు ఘోరనాదం చేసి, అభిషేకాన్ని అడ్డగించుటకు అక్కడికి వచ్చెను।
Verse 6
हस्त्यश्वरथपत्त्योघैः पूरयन्वै दिशो दश । तत्र तेन महद्युद्धं प्रवृत्तं किल भारत
ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, పాదాతి దళాల గుంపులతో పది దిక్కులు నిండిపోయెను; ఓ భారతా, అతని వల్ల అక్కడ మహాయుద్ధం ప్రారంభమైంది।
Verse 7
शक्त्यृष्टिपाशमुशलैः खड्गैस्तोमरटङ्कनैः । भल्लैः कर्णिकनाराचैः कबन्धपटसंकुलैः
శక్తులు, ఋష్టులు, పాశాలు, ముషలాలు, ఖడ్గాలు, తోమరాలు, టంకనాలతో; భల్లాలు, కర్ణిక-నారాచాలతో—తలలేని ధడాలు, తెగిన అవయవాలతో యుద్ధభూమి నిండింది।
Verse 8
ततस्तु तां शत्रुबलस्य सेनां क्षणेन चापन्च्युतबाणघातैः । विध्वस्तहस्त्यश्वरथान्महात्मा जग्राह चक्रं रिपुसङ्घनाशनः
అప్పుడు మహాత్ముడు ధనుస్సు నుండి విడిచిన తప్పని బాణఘాతాలతో క్షణంలోనే శత్రుసేనను—ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలతో సహా—ధ్వంసం చేసి, శత్రుసమూహనాశకుడు చక్రాన్ని ధరించెను।
Verse 9
ज्वलच्च चक्रं निशितं भयंकरं सुरासुराणां च सुदर्शनं रणे । चकर्त दैत्यस्य शिरस्तदानीं करात्प्रमुक्तं मधुघातिनश्च तत्
యుద్ధంలో దేవాసురులకు భయంకరమైన ఆ జ్వలించే, పదునైన, ఘోరమైన సుదర్శన చక్రం—మధుఘాతి చేతి నుండి విడిచిన వెంటనే—అదే క్షణంలో దైత్యుని శిరస్సును ఛేదించింది।
Verse 10
तं दृष्ट्वा सहसा विघ्नमभिषेके षडाननः । त्यक्त्वा तु तत्र संस्थानं चचार विपुलं तपः
అభిషేకానికి అకస్మాత్తుగా వచ్చిన విఘ్నాన్ని చూచి షడాననుడు ఆ స్థలాన్ని విడిచి విస్తారమైన తపస్సు ఆచరించాడు।
Verse 11
मुक्तं चक्रं विनाशाय हरिणा लोकधारिणा । द्विदलं दानवं कृत्वा पपात विमले जले
లోకధారిణి హరి వినాశార్థం విడిచిన చక్రం దానవుణ్ని రెండుగా చీల్చి, అతడు నిర్మల జలంలో పడిపోయాడు।
Verse 12
तदा प्रभृति तत्तीर्थं चक्रतीर्थमिति श्रुतम् । सर्वपापविनाशाय निर्मितं विश्वमूर्तिना
అప్పటినుంచి ఆ తీర్థం ‘చక్రతీర్థం’గా ప్రసిద్ధి చెందింది; విశ్వమూర్తి ప్రభువు సమస్త పాపనాశార్థం దానిని స్థాపించాడు।
Verse 13
चक्रतीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्देवमच्युतम् । पुण्डरीकस्य यज्ञस्य फलमाप्नोति मानवः
చక్రతీర్థంలో స్నానం చేసి అచ్యుత దేవుని పూజించువాడు పుండరీక యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతాడు।
Verse 14
तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेद्ब्राह्मणाञ्छुभान् । शान्तदान्तजितक्रोधान्स लभेत्कोटिजं फलम्
ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసి శాంతులు, దాంతులు, క్రోధజయులు అయిన శుభ బ్రాహ్మణులను సత్కరించువాడు కోటి గుణ ఫలాన్ని పొందుతాడు।
Verse 15
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या त्यजते देहमात्मनः । विष्णुलोकं मृतो याति जयशब्दादिमङ्गलैः
ఆ తీర్థంలో భక్తితో తన దేహాన్ని విడిచినవాడు, మరణానంతరం విష్ణులోకానికి చేరి ‘జయ’ మంగళఘోషాలతో స్వాగతింపబడతాడు।
Verse 16
क्रीडयित्वा यथाकामं देवगन्धर्वपूजितः । इहागत्य च भूयोऽपि जायते विपुले कुले
ఇష్టానుసారం విహరించి, దేవగంధర్వులచే పూజింపబడి, అతడు మళ్లీ ఇక్కడికి వచ్చి మరల ఒక సమృద్ధికులంలో జన్మిస్తాడు।
Verse 17
एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःखप्रणाशनम् । कथितं ते महाभाग भूयश्चान्यच्छृणुष्व मे
ఈ పుణ్యకథ—పాపహరము, ధన్యము, దుఃఖనాశకము—నీకు చెప్పబడింది, మహాభాగా; ఇక మరిన్ని నా నుండి వినుము।
Verse 109
। अध्याय
అధ్యాయము. (అధ్యాయాంత సూచిక)