Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 48

Devanagari script

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

Transliteration

ādyā sanatkumāroktā dvitīyā sūryabhāṣitā | sanatkumāranāmnā hi tadvikhyātaṃ mahāmune

Translation

మొదటి సంహిత సనత్కుమారుడు ఉపదేశించాడు; రెండవది సూర్యుడు భాషించాడు। ఓ మహామునీ, ఇది ‘సనత్కుమార’ అనే నామంతోనే ప్రసిద్ధి చెందింది।

Word by Word

• आद्या: the first
• आद्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण—(first saṃhitā)

• सनत्कुमारोक्ता: spoken by Sanatkumāra
• सनत्कुमारोक्ता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनत्कुमार + उक्त (प्रातिपदिक; वच्(धातु)+क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-कृदन्त विशेषण; ‘सनत्कुमारेण उक्ता’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः

• द्वितीया: the second
• द्वितीया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक; क्रमवाचक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण—(second saṃhitā)

• सूर्यभाषिता: spoken by Sūrya
• सूर्यभाषिता: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सूर्य + भाषित (प्रातिपदिक; भाष्(धातु)+क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-कृदन्त विशेषण; ‘सूर्येण भाषिता’ इति तृतीया-तत्पुरुषार्थः

• सनत्कुमारनाम्ना: by the name ‘Sanatkumāra’
• सनत्कुमारनाम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सनत्कुमार + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (नामन्), तृतीया (3), एकवचन; ‘सनत्कुमारस्य नाम्ना’ इति षष्ठी-तत्पुरुष; करण—‘by the name of Sanatkumāra’

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात (particle: indeed/for)

• तत्: that (section/text)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम

• विख्यातम्: is renowned/known
• विख्यातम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘renowned/known’

• महामुने: O great sage
• महामुने: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महामुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन; कर्मधारय—‘महान् मुनिः’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Visual Art Cues

Scene: Diptych composition: Sanatkumāra as youthful sage teaching from manuscripts; Sūrya in radiant chariot delivering a second saṃhitā; both streams converge into a single titled work ‘Sanatkumāra’.

Characters & Entities

• Sanatkumāra
• Sūrya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It stresses the sanctity of lineage—scripture gains authority through revered speakers and well-known naming traditions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the focus is on the provenance of saṃhitās.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it identifies speakers and textual naming.