Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

Transliteration

vyāsarūpaṃ vibhuḥ kṛtvā saṃharetsa yuge yuge | aṣṭalakṣapramāṇe tu dvāpare dvāpare sadā

Translation

విభువు ప్రభువు యుగయుగములలో వ్యాసరూపమును ధరించి దానిని సంకలనం చేసి క్రమబద్ధం చేయును. ప్రతి ద్వాపరయుగమున దాని ప్రమాణము ఎల్లప్పుడూ ఎనిమిది లక్షలు (శ్లోక/మాత్ర)గా నిలుచును.

Word by Word

• व्यासरूपम्: the form of Vyāsa
• व्यासरूपम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: व्यास-रूप (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: व्यासस्य रूपम्

• विभुः: the Lord
• विभुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कृत्वा: having made/assuming
• कृत्वा: Kriyā (पूर्वक्रिया/पूर्वकालिक)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययकृदन्त (Gerund/क्त्वान्त), पूर्वकालिक क्रिया

• संहरेत्: should withdraw/compile (bring together)
• संहरेत्: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-हृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/potential), प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• युगे: in (each) age
• युगे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• युगे: in every age
• युगे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति)

• अष्टलक्षप्रमाणे: at the measure of eight lakhs
• अष्टलक्षप्रमाणे: Adhikaraṇa (Condition/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अष्ट-लक्ष-प्रमाण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अष्टलक्षं प्रमाणं यस्य/अष्टलक्षप्रमाणम् (measure of eight lakhs)

• तु: indeed/but
• तु: Nipāta (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अवधारण particle)

• द्वापरे: in Dvāpara (yuga)
• द्वापरे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• द्वापरे: in each Dvāpara
• द्वापरे: Adhikaraṇa (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति)

• सदा: always
• सदा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय (कालवाचक adverb)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating; “Vibhu” indicates the divine arranger acting as Vyāsa

Skanda Dialogue

Listener: mune/munayaḥ

Visual Art Cues

Scene: The Lord transforming into Vyāsa: a radiant figure becomes a sage with matted hair, holding a stylus and palm leaves; behind him, a yuga-wheel with repeating Dvāpara segments; stacks labeled '8 lakhs' symbolically arranged.

Characters & Entities

• Vyāsa
• Vibhu (the Lord)
• Dvāpara-yuga
• Purāṇa (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine compassion sustains dharma by reorganizing sacred knowledge for each era’s capacity and needs.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the focus is yuga-based transmission rather than a particular sacred place.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; it describes scriptural compilation under the Vyāsa principle.