Mantra 19
Rishi: Yājñavalkya-tradition (not specified in the input).
Devata: Agni (as conveyor) and the invited Viśve Devāḥ / Gods collectively.
Chandas: Yajus/prose-formula (non-metrical or mixed).
Samhita Patha (Devanagari)
याँ२ आऽव॑ह उश॒तो दे॑व दे॒वाँस्तान् प्रेर॑य॒ स्वे अ॑ग्ने स॒धस्थे॑ । ज॒क्षि॒वाᳪस॑: पपि॒वाjस॑श्च॒ विश्वेऽसुं॑ घ॒र्मᳪ स्व॒राति॑ष्ठ॒तानु॒ स्वाहा॑
Transliteration
yā́n ā́-vaha uśató deva devā́ṁs tā́n préraya svè agne sadhásthe | jakṣivā́ᳪsaḥ papivā́ᳪsaś ca víśve ’súm gharmáᳪ svarā́ṭ iṣṭhatā́nu svā́hā
Translation
ఓ దైవస్వరూపా! నీవు ఇక్కడికి తీసుకొచ్చే దేవులు—అర్పణకు ఉత్సుకులైన ఆ దేవులను, ఓ అగ్నీ, నీ స్వసధస్థే (ఆసనంలో) ముందుకు ప్రేరేపించు. వారు అందరూ భుజించి, పానము చేసి, ఘర్మం (ఘర్మ-యాగం) అనంతరం, ప్రాణంలో, స్వరాజ్యభావంతో స్థిరపడుగాక—స్వాహా।
Padapatha (Word Analysis)
यान् । आ॒व॒ह॒ । उ॒श॒तः । दे॒व॒ । दे॒वान् । तान् । प्रे॒र॒य॒ । स्वे । अ॒ग्ने॒ । स॒ध॒स्थे॑ । ज॒क्षि॒वाᳪसः । प॒पि॒वाᳪसः । च॒ । विश्वे । अ॒सुम् । घ॒र्मम् । स्व॒राट् । इ॒ष्ठ॒त॒ । अनु॑ । स्वाहा॑
Word by Word
याःwho (fem. pl.)
याः:
कर्तृ (आवह इत्यस्य) / विशेष्य-संबन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वहbring (you)!
वह:
क्रिया
TypeVerb
Rootवह्
उशतःdesiring, eager
उशतः:
कर्म (देवान्) विशेषण
TypeAdjective
Rootउशत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वश्/उश् ‘to desire’)
देवO god (Agni)
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Address
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
तान्those
तान्:
कर्म (प्रेरय इत्यस्य) / देवान्-सम्बन्धी
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रेरयimpel, send forth!
प्रेरय:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-ईरय्/ईर् (causative sense ‘to set in motion, impel’)
स्वेin your own
स्वे:
अधिकरण (सधस्थे) विशेषण
TypeAdjective/Pronoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / ‘स्व’ विशेषण
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative) / Address
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सधस्थेin the seat/abode (common place)
सधस्थे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक)
जक्षिवांसःhaving eaten
जक्षिवांसः:
कर्तृ (अतिष्ठत इत्यस्य) / देवाः-विशेषण
TypeParticiple (perfect active) used as noun/adjective
Rootजक्षिवांस् (परिपूर्ण-कृदन्त; √जक्ष् ‘to eat’)
पपिवांसःhaving drunk
पपिवांसः:
कर्तृ (अतिष्ठत इत्यस्य) / देवाः-विशेषण
TypeParticiple (perfect active) used as noun/adjective
Rootपपिवांस् (परिपूर्ण-कृदन्त; √पा ‘to drink’)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
विश्वेall (the gods)
विश्वे:
कर्तृ (अतिष्ठत) / देवाः
TypeAdjective (substantive) / Noun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
असुम्life-breath, vital spirit
असुम्:
कर्म (अतिष्ठत—प्राप्त्यर्थे/आश्रयार्थे) अथवा कर्म (गृह्णन्तु इत्यर्थ-निहित) — अत्र ‘असुं … घर्मम्’ द्विकर्मक-भावेन
TypeNoun
Rootअसु (प्रातिपदिक)
घर्मम्the Gharma (heated offering/oblation)
घर्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootघर्म (प्रातिपदिक)
स्वरातिin sovereign (self-ruling) state
स्वराति:
अधिकरण (स्थान/अवस्था) विशेषण
TypeAdjective
Rootस्वराति (प्रातिपदिक; ‘self-ruling/sovereign’)
अतिष्ठतthey stood / took their station
अतिष्ठत:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्था
अनुafter, along, in accordance
अनु:
—
TypeIndeclinable (preverb) / Adverb
Rootअनु
स्वाहाsvāhā (offering-call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable (exclamation)
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (All Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes