Mantra 9
Rishi: RV-derived Mitra-Varuṇa hymn tradition; VS prayoga attribution generalized
Devata: Mitra-Varuṇa (dual)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like RV cadence with appended yajus-formula
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒यं वां॑ मित्रावरुणा सु॒तः सोम॑ ऋतावृधा । ममेदि॒ह श्रु॑त॒j हव॑म् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि मि॒त्रावरु॑णाभ्यां त्वा ।
Transliteration
ayáṃ vāṃ mitrā́varuṇā sutáḥ sóma ṛtāvr̥dhā | maméd ihá śrutáṃ hávam | upayā́magṛhīto ’si mitrā́varuṇābhyāṃ tvā́ |
Translation
హే మిత్రా, వరుణా! ఋతాన్ని వృద్ధి చేసే మీ ఇద్దరికోసం ఈ సోమం పిండబడింది; ఇక్కడ నా పిలుపును వినండి. (హే సోమా!) నీవు ‘ఉపయామ’ంతో గ్రహింపబడినవాడవు; మిత్ర-వరుణుల కోసం నిన్ను నేను గ్రహిస్తున్నాను.
Padapatha (Word Analysis)
अयम् । वाम् । मित्रा-वरुणा इति । सुतः । सोमः । ऋता-वृधा । मम । इत् । इह । श्रुतम् । हवनम् । उप-याम-गृहीतः । असि । मित्रा-वरुणाभ्याम् । त्वा ।
Word by Word
अयम्this (here)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वाम्for you two / of you two
वाम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाO Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमित्रावरुण (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व)
सुतःpressed (prepared)
सुतः:
Kartā
TypeParticiple
Root√सु (सुनोति) + क्त (सुत)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
ऋतावृधाO you two who increase/support ṛta
ऋतावृधा:
Sambodhana
TypeAdjective
Rootऋतावृध (प्रातिपदिक; ‘ऋत’ + ‘वृध’)
ममof me / my
मम:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
श्रुतम्heard / heeded
श्रुतम्:
Karma
TypeParticiple
Root√श्रु (शृणोति) + क्त (श्रुत)
हवम्invocation, call
हवम्:
Karma
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक)
उपयामगृहीतःtaken with the ‘upayāma’ (formula/hand-offering)
उपयामगृहीतः:
Kartā
TypeParticiple
Rootउपयाम-गृहीत (समास-प्रातिपदिक; √ग्रह + क्त)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू)
मित्रावरुणाभ्याम्by/with Mitra and Varuṇa
मित्रावरुणाभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमित्रावरुण (समास-प्रातिपदिक; द्वन्द्व)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
M
MitraV
VaruṇaM
Mitra–Varuṇa (dual)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes