Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 39

Rishi: RV-derived Indra praise; Vājasaneyin transmission.
Devata: Mahendra (Indra in great aspect).
Chandas: Trishtubh (hymn portion) + Yajus prose.

म॒हाँ२ इन्द्रो॑ नृ॒वदा च॑र्षणि॒प्रा उ॒त द्वि॒बर्हा॑ अमि॒नः सहो॑भिः । अ॒स्म॒द्र॒य्ग्वावृधे वी॒र्या॒यो॒रुः पृ॒थुः सुकृ॑तः क॒र्तृभि॑र्भूत् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्महे॒न्द्राय॑ त्वा

mahā́ṃ̐ índro nṛvádā carṣaṇiprā́ utá dvibárhā amínaḥ sáhobhiḥ | asmádrayíṃ vāvṛdhe vīryā̀yorúḥ pṛthúḥ sukṛ́taḥ kartṛ́bhir bhūt | upayā́ma-gṛhīto ’si mahéndrāya tvaiṣá te yóniḥ mahéndrāya tvā

మహానైన ఇంద్రుడు—నరులచే స్తుతింపబడినవాడు, ప్రజలను ధారించువాడు; ఇంకా ద్విగుణోన్నతుడు, తన శక్తిలో అక్షయుడు. వీర్యం, వీరత్వం కొరకు మా ధనాన్ని అతడు వృద్ధి చేశాడు; అది విశాలముగా, విస్తారముగా, కర్తలచే సుకృతముగా ఉండుగాక. ‘నీవు ఉపయామంతో గ్రహింపబడినవాడవు—మహేంద్రునికై; ఇదే నీ యోని (ఆధారం)—మహేంద్రునికై.’

म॒हान् । इन्द्रः॑ । नृ॒-वदा॑ । च॒र्ष॒णि॒-प्राः । उ॒त । द्वि॒-बर्॒हाः । अ॒मि॒नः । सहो॑भिः । अ॒स्मत् । र॒यिम् । वा॒वृ॒धे॒ । वी॒र्या॑य । उ॒रुः । पृ॒थुः । सु॒कृ॑तः । क॒र्तृभिः॑ । भू॒त् । उ॒प॒या॒म-गृ॑हीतः । अ॒सि॒ । महे॒न्द्राय॑ । त्वा॒ । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । महे॒न्द्राय॑ । त्वा॒

महान्great
महान्:
विशेषण (कर्तृ-सम्बन्धी)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
नृवत्manly, with men/heroic
नृवत्:
क्रियाविशेषण (इन्द्रस्य गुणः)
TypeAdjective
Rootनृवत् (प्रातिपदिक; नृ + वत्)
चर्षणिप्राःfilling/supporting the peoples
चर्षणिप्राः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootचर्षणिप्रा (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootउत
द्विबर्हाःhaving two seats/cushions
द्विबर्हाः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootद्विबर्हा (प्रातिपदिक; द्वि + बर्हा)
अमिनःhe did not diminish / he harmed not
अमिनः:
क्रिया
TypeVerb
Rootअम्/मन् (धातु) → अमिन (तिṅन्त-रूप; √मन्/√अम् ‘to harm/impair’ वैदिक)
सहोभिःwith powers/strengths
सहोभिः:
करण
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
अस्मद्of us
अस्मद्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रयिग्वाpossessing wealth
रयिग्वा:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootरयिग्वन् (प्रातिपदिक)
आवृधेhas grown/increased
आवृधे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध् (धातु) → आवृध् (कृदन्त/वैदिक-रूप)
वीर्यायfor heroism/valor
वीर्याय:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
उरुःwide, vast
उरुः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootउरु (प्रातिपदिक)
पृथुःbroad
पृथुः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootपृथु (प्रातिपदिक)
सुकृतःwell-doing, beneficent
सुकृतः:
विशेषण (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootसुकृत (प्रातिपदिक)
कर्तृभिःby the doers/agents
कर्तृभिः:
करण/सहकारी (सह-कर्तृ)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
भूत्became / was
भूत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु)
उपयामगृहीतःtaken with the upayāma-formula
उपयामगृहीतः:
विशेषण (सोमस्य/ग्रहस्य)
TypeParticiple (Adjective)
Rootउपयामगृहीत (कृदन्त; उप-√यम् + √ग्रह्)
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक; महा + इन्द्र)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
कर्तृ/निर्देशक
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb, source, seat
योनिः:
कर्तृ/आधार (निर्दिष्टः)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
महेन्द्रायfor Mahendra
महेन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
M
Mahendra (Indra)