Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (specific ṛṣi not explicit in the Saṃhitā context).
Devata: Manthin/Manthi-entitled deities (collectively ‘devāḥ’), with protective/procreative emphasis.
Chandas: Triṣṭubh (with appended Yajus operational clauses).

मनो॒ न येषु॒ हव॑नेषु ति॒ग्मं विप॒: शच्या॑ वनु॒थो द्रव॑न्ता । आ यः शर्या॑भिस्तुविनृ॒म्णो अ॒स्याश्री॑णीता॒दिशं॒ गभ॑स्तावे॒ष ते॒ योनि॑: प्र॒जाः पा॒ह्यप॑मृष्टो॒ मर्को॑ दे॒वास्त्वा॑ मन्थि॒पाः प्र ण॑य॒न्त्वना॑धृष्टासि

máno na yéṣu hávaneṣu tigmáṃ vípaḥ śácyā vanútho drávantā | ā́ yaḥ śaryā́bʰis tuvínṛmṇo asyā́śrīṇītā́diśaṃ gábhastāv eṣá te yóniḥ | prajā́ḥ pāhi | ápamṛṣṭo márko devā́s tvā manthipā́ḥ prá ṇayantu anā́dhṛṣṭo'si

మనస్సు (వేగంగా) ఉన్నట్లే, ఆ హవనాలలో తీక్ష్ణమైన (మర్కా-పానీయం) పరుగెడుతుంది; విప్రులు తమ శక్తితో, పరుగెత్తుతున్నదానినే జయించి పొందుతారు. శర్యా (వేగమైన గమనాలు) ద్వారా, మహాబలవంతుడు, తన చేతిలో ఆ దిశను చేరువచేసినవాడు—ఇదే నీ యోని-స్థానం. ప్రజలను రక్షించు! అపమృష్ట (శుద్ధమైన) మర్కా. దేవులు—మంథి-పాః (మంథన-పానకర్తలు)—నిన్ను ముందుకు నడిపించుగాక; నీవు అనాధృష్ట (అజేయ/అవిఘ్న).

मनो॒ । न । येषु॒ । हव॑नेषु । ति॒ग्मम् । विप॒ः । शच्या॑ । व॒नु॒थः । द्रव॑न्ताः । आ । यः । शर्या॑भिः । तु॒वि॒नृ॒म्णः । अ॒स्य । आ॒श्री॑णीता । आ॒दिश॑म् । गभ॑स्तौ । ए॒षः । ते॒ । योनि॑ः । प्र॒जाः । पा॒हि । अप॑मृष्टः । मर्कः॑ । दे॒वाः । त्वा॒ । म॒न्थि॒पाः । प्र । न॒य॒न्तु॒ । अना॑धृष्टः । अ॒सि॒

मनःmind
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Root
येषुin which
येषु:
Adhikaraṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हवनेषुin the oblations/offerings (acts of offering)
हवनेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहवन (प्रातिपदिक)
तिग्मम्sharp, keen
तिग्मम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतिग्म (प्रातिपदिक)
विपःinspired sages/priests
विपः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्/विप्र (प्रातिपदिक; वैदिक)
शच्याwith power/skill (efficacy)
शच्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशची (प्रातिपदिक)
वनुथःyou win/obtain
वनुथः:
TypeVerb
Rootवन् (धातु) → वनुथ (वैदिक-तिङन्त)
द्रवन्ताrunning, flowing
द्रवन्ता:
Kartā
TypeParticiple
Rootद्रु (धातु) → द्रवत् (वर्तमान कृदन्त)
towards, hither
:
TypeIndeclinable
Root
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शर्याभिःwith arrows/spears (missiles)
शर्याभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootशर्या (प्रातिपदिक)
तुविनृम्णःof mighty strength
तुविनृम्णः:
Kartā
TypeAdjective
Rootतुवि-नृम्ण (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आश्रीणीताhas made to lean/has directed/has set (towards)
आश्रीणीता:
TypeVerb
Rootश्रि/श्री (धातु) + आ- (उपसर्ग) → आश्रीणीत (वैदिक तिङन्त)
आदिशम्direction, quarter
आदिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootआदिश्/आदिशा (प्रातिपदिक)
गभस्तौin the hand/ray (in the grasp)
गभस्तौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
एषःthis
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
योनिःwomb, source, resting-place
योनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
प्रजाःcreatures, offspring
प्रजाः:
Karma
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
TypeVerb
Rootपा (धातु)
अपमृष्टःwiped off/cleansed; removed
अपमृष्टः:
Kartā
TypeParticiple
Rootमृश् (धातु) + अप- (उपसर्ग) → अपमृष्ट (कृदन्त)
मर्कःharm/blemish (evil influence)
मर्कः:
Kartā
TypeNoun
Rootमर्क (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मन्थिपाःchurners/pressers (ritual operators)
मन्थिपाः:
Kartā
TypeNoun
Rootमन्थि-प (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र
णयन्तुmay they lead
णयन्तु:
TypeVerb
Rootनी (धातु) + प्र- (उपसर्ग) → प्र-नी
अनाधृष्टाःunassailed, uninjured
अनाधृष्टाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootधृष् (धातु) + अन्- (निषेध) → अनाधृष्ट (कृदन्त)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
D
Devāḥ (collective gods)
M
Manthipāḥ (drinkers of the Manthin)
P
Prajā (creatures/progeny, as a protected principle)