Mantra 44
Rishi: RV 1.154 complex (traditional seer-lineage); Śukla transmission via Mādhyandina school
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh (RV 1.154.5 base)
Samhita Patha (Devanagari)
तद्विप्रा॑सो विप॒न्यवो॑ जागृ॒वाᳪस॒: समि॑न्धते । विष्णो॒र्यत्प॑र॒मं प॒दम्
Transliteration
tád viprā́so vipanyávo jāgṛvā́ṃsaḥ samíndhate | víṣṇor yát paramáṃ padám
Translation
విష్ణువు యొక్క ఆ పరమ పదాన్ని—ప్రేరితులు, స్తుతి-ప్రియులు, జాగ్రత్తగా ఉన్న విప్రులు—తమ యజ్ఞకర్మ ద్వారా ప్రజ్వలింపజేసి (ప్రకటింపజేసి) చూపుతారు.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । विप्रासः । विपन्यवः । जागृवांसः । समिन्धते । विष्णोः । यत् । परमम् । पदम्
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विप्रासःthe inspired sages
विप्रासः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
विपन्यवःpraiseworthy / hymn-loving
विपन्यवः:
Kartā
TypeAdjective
Rootविपन्य (प्रातिपदिक; ‘विपन्य’ = स्तुत्य/प्रशंस्य)
जागृवांसःwakeful, vigilant
जागृवांसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootजागृवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √जागृ ‘to be awake’)
समिन्धतेthey kindle / they enkindle
समिन्धते:
—
TypeVerb
Rootसम्-√इन्ध् (दीप्तौ) / समिन्ध्
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
यत्which (that)
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परमम्highest, supreme
परमम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
पदम्step; station; abode
पदम्:
Karma
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
ViṣṇuA
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary