Mantra 19
Rishi: From RV Indra-invocation strata (specific r̥ṣi depends on RV source identification).
Devata: Indra (Hariva) with implicit Agni linkage
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verify against RV original)
Samhita Patha (Devanagari)
न ते॑ दू॒रे प॑र॒मा चि॒द्रजा॒ᳪस्या तु प्र या॑हि हरिवो॒ हरि॑भ्याम् । स्थि॒राय॒ वृष्णे॒ सव॑ना कृ॒तेमा यु॒क्ता ग्रावा॑णः समिधा॒ने अग्नौ
Transliteration
ná te dūré paramā́ cid rájāṃsy ásyā́ tu prá yāhi harivo háribhyām | sthiráya vṛ́ṣṇe sávānā kṛtémā́ yuktā́ grā́vāṇaḥ samidhāné agnáu ||
Translation
నీకు పరమ ప్రాంతాలూ దూరం కావు; ఓ హరివః, నీ రెండు హరి (శ్యామ/కపిష) అశ్వాలతో ముందుకు రా. స్థిరమైన, వృషభసమాన బలవంతునికై ఈ సవనాలు సిద్ధం చేయబడ్డాయి; అగ్ని ప్రజ్వలింపబడునప్పుడు గ్రావాణాలు (సోమ పిండే రాళ్లు) యుక్తమయ్యాయి.
Padapatha (Word Analysis)
न । ते । दूरे । परमा । चित् । रजांसि । अस्य । आ । तु । प्र । याहि । हरिवः । हरिभ्याम् । स्थिराय । वृष्णे । सवनानि । कृतानि । इमाः । युक्ताः । ग्रावाणः । समिधाने । अग्नौ
Word by Word
नnot
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन
तेfor you / to you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद्
दूरेfar (away)
दूरे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (used adverbially)
Rootदूर
परमाthe highest (one)
परमा:
Kartā
TypeAdjective
Rootपरम
चित्even / indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित्
रजःspace; region; expanse
रजः:
Karma
TypeNoun
Rootरजस्
अस्याःof this (one)
अस्याः:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (स्त्री) / एतद्
तुbut / however
तु:
—
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रforth; forward
प्र:
—
TypePreverb/Indeclinable
Rootप्र
याहिgo! come forth!
याहि:
—
TypeVerb
Rootया
हरिवःO possessor of tawny steeds (Indra)
हरिवः:
Sambodhana
TypeNoun (epithet)
Rootहरिवत्
हरिभ्याम्with the two tawny (horses/steeds)
हरिभ्याम्:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहरि
स्थिरायfor the steadfast (one)
स्थिराय:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootस्थिर
वृष्णेfor the mighty/bull-like (one)
वृष्णे:
Sampradāna
TypeNoun (epithet)
Rootवृषन्
सवनानिpressings; Soma-rites
सवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootसवन
कृतmade; prepared
कृत:
Karma
TypeKṛdanta (past passive participle)
Rootकृ
इमाthese
इमा:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
युक्ताःyoked; harnessed
युक्ताः:
Kartā
TypeKṛdanta (PPP)
Rootयुज्
ग्रावाणःpressing-stones
ग्रावाणः:
Kartā
TypeNoun
Rootग्रावन्
समिधानेwhen being kindled; in the kindling
समिधाने:
Adhikaraṇa
TypeKṛdanta (present passive participle/locative)
Rootसम्-इध्
अग्नौin the fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअग्नि
Entities Mentioned
I
Indra (Hariva)A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes