Mantra 8
Rishi: Vājasaneyin tradition.
Devata: Bṛhaspati and Savitṛ (with ‘all gods’ as approving chorus).
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
बृह॑स्पते सवितर्बो॒धयै॑न॒ᳪ सᳪशि॑तं चित्सन्त॒राᳪ सᳪ शि॑शाधि । व॒र्धयै॑नं मह॒ते सौ॑भगाय॒ विश्व॑ एन॒मनु॑ मदन्तु दे॒वाः
Transliteration
bṛ́haspate savitar bodháyainaṃ sáṃśitaṃ cit santarā́ṃ sáṃ śiśādhi | vardháyainaṃ mahaté saubhágāya víśva enám ánu madantu devā́ḥ ||
Translation
హే బృహస్పతే! హే సవితృ! ఇతనిని జాగృతం చేయి; పదునుపెట్టబడినదైనా, సురక్షిత పారగమనార్థం దీనిని సమ్యక్గా సర్దుబాటు చేసి స్థిరపరచు. మహా సౌభాగ్యార్థం దీనిని వృద్ధి చేయి; సమస్త దేవతలు దీనిలో ఆనందించి దీనిని అనుమోదించుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
बृह॑स्पते । स॒वि॒त॒र् । बो॒धय॑ । ए॒न॒म् । सम्॒ऽशि॑तम् । चि॒त् । स॒न्त॒राम् । सम् । शि॒शा॒धि॒ । व॒र्धय॑ । ए॒न॒म् । म॒ह॒ते । सौ॒ऽभ॒गा॒य॒ । विश्वे॑ । ए॒न॒म् । अनु॑ । म॒द॒न्तु॒ । दे॒वाः ।
Word by Word
बृहस्पतेO Bṛhaspati
बृहस्पते:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootबृहस्पति (प्रातिपदिक)
सवितःO Savitṛ
सवितः:
सम्बोधन (address)
TypeNoun (सम्बोधन)
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
बोधयawaken / rouse
बोधय:
क्रिया
TypeVerb
Rootबुध्
एनम्this (him)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
संसितम्sharpened / whetted
संसितम्:
कर्म (विशेषण-रूपेण)
TypeAdjective (past participle)
Rootसम् + सि (धातु) → संसित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
चित्even / indeed
चित्:
सम्बन्ध/निपात (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootचित् (अव्यय)
सन्तराम्more thoroughly / more completely
सन्तराम्:
क्रियाविशेषण
TypeAdverbial (comparative)
Rootसन्तर (प्रातिपदिक; तुलनार्थक/क्रियाविशेषण-प्रयोग)
सम्together, completely
सम्:
क्रियाविशेषण (prefixal)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
शिशाधिmake (him) ready / strengthen / set in order
शिशाधि:
क्रिया
TypeVerb
Rootशाध् (शिशाधि = लोट् रूप)
वर्धयincrease / make grow
वर्धय:
क्रिया
TypeVerb
Rootवृध्
एनम्this (him)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
महतेfor great
महते:
सम्प्रदान (उद्देश्य)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
सौभागायfor good fortune
सौभागाय:
सम्प्रदान (purpose/benefit)
TypeNoun
Rootसौभाग्य (प्रातिपदिक)
विश्वेall
विश्वे:
कर्तृ (with देवाः)
TypeAdjective used as Noun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
एनम्this (him)
एनम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अनुafter, along; in response
अनु:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootअनु (अव्यय/उपसर्ग)
मदन्तुlet (them) rejoice / be glad
मदन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootमद्
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
B
BṛhaspatiS
SavitṛV
Viśve Devāḥ (All Gods)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes