Mantra 6
Rishi: Vājasaneyin school tradition (Yājñavalkya lineage attribution).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh-like (with Yajus formulaic repetition).
Samhita Patha (Devanagari)
अति॒ निहो॒ अति॒ स्रिधोऽत्यचि॑त्ति॒मत्यरा॑तिमग्ने । विश्वा॒ ह्य॑ग्ने दुरि॒ता सह॒स्वाथा॒स्मभ्य॑ᳪ स॒हवी॑राᳪ र॒यिं दा॑:
Transliteration
áti ního áti srídho ’ty acíttim áty arā́tim agne | víśvā hí agne duritā́ sáhasvā́thā́smábhyaṃ sahá-vīrān rayím dāḥ ||
Translation
హే అగ్నీ! శత్రువుల కేకలను అధిగమించు; గాయాలను అధిగమించు; అవివేకాన్ని అధిగమించు; దురభిప్రాయాన్ని కూడా అధిగమించు. హే అగ్నీ! నీవే సమస్త దురితాలను సహించి జయిస్తావు; అందుచేత మాకు వీరులతో కూడిన ధనసంపదను ప్రసాదించు.
Padapatha (Word Analysis)
अति॑ । निः॒ऽहो॒ । अति॑ । स्रिधः॑ । अति॑ । अ॒चि॒त्तिम् । अति॑ । अ॒रा॒तिम् । अ॒ग्ने॒ । विश्वा॑ । हि । अ॒ग्ने॒ । दु॒रि॒ता । स॒ह॒स्व॒ । अ॒थ॒ । अ॒स्मभ्य॑म् । स॒हऽवी॑रान् । र॒यिम् । दाः॒ ।
Word by Word
अतिbeyond, over
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
निहःdown, away (intensifying/locative nuance)
निहः:
—
TypeIndeclinable
Rootनिह् (अव्यय/निपात; निहः इति)
अतिbeyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
स्रिधःhindrances, injuries
स्रिधः:
Karma
TypeNoun
Rootस्रिध् (प्रातिपदिक: स्रिध्/स्रिधा- ‘हानि/विघ्न’)
अतिbeyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अचित्तिम्thoughtlessness, lack of understanding
अचित्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअचित्ति (प्रातिपदिक; a- + चित्ति ‘चिन्ता/बुद्धि’)
अतिbeyond
अति:
—
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
अरातिम्hostility, ill-will
अरातिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक; ‘शत्रुता/दुष्टता/अदानशीलता’)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna (सम्बोधन) / संबोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विश्वाall
विश्वा:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअग्नि
दुरितानिsins, misfortunes, difficulties
दुरितानि:
Karma
TypeNoun
Rootदुरित (प्रातिपदिक)
सहस्वovercome, bear, vanquish
सहस्व:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootसह् (धातु; वैदिक ‘सहस्व’ = लोट्)
अथthen, and
अथ:
—
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
अस्मभ्यम्to us
अस्मभ्यम्:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहवीरान्with heroes/valiant sons, accompanied by heroes
सहवीरान्:
Karma (विशेषण-सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसहवीर (प्रातिपदिक; सह + वीर)
रयिम्wealth, prosperity
रयिम्:
Karma
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
दाःgive
दाः:
— (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes