Mantra 19
Rishi: Ṛgvedic source seer(s) for the Iḍā–Sarasvatī–Bhāratī triad invitation (requires collation)
Devata: Iḍā, Sarasvatī, Bhāratī
Chandas: Likely Tr̥ṣṭubh (pending source identification; fragmentary line as given)
Samhita Patha (Devanagari)
ति॒स्रो दे॒वीर्ब॒र्हिरेदᳪ स॑द॒न्त्विडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती । म॒ही गृ॑णा॒ना
Transliteration
tísro devī́r barhír idáṁ sadantv íḍā sárasvatī bhā́ratī | mahī́ gṛṇānā́
Translation
ఈ పవిత్ర బర్హి (కుశాసనం) మీద మూడు దేవీలు ఆసీనులగుదురు—ఇడా, సరస్వతి, భారతి—మహత్తరులు, స్తుత్యర్హులు.
Padapatha (Word Analysis)
तिस्रः । देवीः । बर्हिः । इदम् । सदन्तु । इडा । सरस्वती । भारती । मही । गृणाना
Word by Word
तिस्रःthree (feminine)
तिस्रः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ) / विशेषण
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक) → तिसृ
देवीःthe goddesses
देवीः:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक) < देव
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
कर्म
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
इदम्this
इदम्:
कर्म (बर्हिः-विशेषण)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सदन्तुlet (them) sit
सदन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Root√सद् (सीदति) / √सद् (आसने)
इडाIḍā
इडा:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
भारतीBhāratī
भारती:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
TypeNoun
Rootभारती (प्रातिपदिक)
महीgreat
मही:
कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ) / विशेषण
TypeAdjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
गृणानाpraising / singing (hymns)
गृणाना:
कर्तृ (विशेषण; ‘स्तुवन्ती’)
TypeParticiple
Root√गृ (स्तुतौ) → गृणान (वर्तमान-कृदन्त, शतृ/शानच्)
Entities Mentioned
I
IḍāS
SarasvatīB
BhāratīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes