Mantra 86
Rishi: RV-derived Sarasvatī cycle; received in VS.
Devata: Sarasvatī
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
म॒हो अर्ण॒: सर॑स्वती॒ प्र चे॑तयति के॒तुना॑ । धियो॒ विश्वा॒ वि रा॑जति
Transliteration
mahó árṇaḥ sárasvatī prá cetayati ketúnā | dhíyo víśvā ví rājati ||
Translation
మహా ‘అర్ణ’ (మహాప్రవాహమైన) సరస్వతి తన ‘కేతు’ (చిహ్నము/ప్రకాశము) ద్వారా మనుష్యులను స్పష్టంగా జాగృతం చేస్తుంది; సమస్త ‘ధీ’లను తేజస్సుతో ప్రకాశింపజేస్తుంది.
Padapatha (Word Analysis)
महो । अर्णः । सरस्वती । प्र । चेतयति । केतुना । धियः । विश्वाः । वि । राजति
Word by Word
महोgreatly; great
महो:
विशेषणम् (कर्म/कर्तृ-सम्बन्धे) / क्रियाविशेषणवत्
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) → महा-
अर्णःflood, wave; (vast) stream
अर्णः:
Kartā (प्रचेत्तयति इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootअर्णस् (प्रातिपदिक)
सरस्वतीSarasvatī (the goddess/river)
सरस्वती:
Kartā (प्रचेत्तयति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
चेतयतिcauses to notice/know; makes manifest
चेतयति:
Kriyā
TypeVerb
Rootचेत् (धातु) / चित् (ज्ञाने) — causative sense
केतुनाby a sign/banner; by a signal, light
केतुना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootकेतु (प्रातिपदिक)
धियःthoughts, insights, prayers
धियः:
Karma (विराजति इत्यस्य) / विषयः
TypeNoun
Rootधी (प्रातिपदिक)
विश्वाःall, universal
विश्वाः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
विapart, widely; distinctly
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
राजतिshines, is resplendent
राजति:
Kriyā
TypeVerb
Rootराज् (धातु) (दीप्तौ/शोभायाम्)
Entities Mentioned
S
SarasvatīRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes