Mantra 29
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi attribution not explicit in the given excerpt)
Devata: Agni (as Kavyavāhana); Soma (as Pitṛmat); apotropaic address against Asuras/Rākṣasas
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the Ṛgvedic sense)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्नये॑ कव्य॒वाह॑नाय॒ स्वाहा॒ । सोमा॑य पितृ॒मते॒ स्वाहा॑ । अप॑हता॒ असु॑रा॒ रक्षाँ॑सि वेदि॒षद॑ः ॥
Transliteration
ágnaye kavyavā́hanāya svā́hā | sómāya pitṛmáte svā́hā | ápahatā́ ásurā́ rakṣā́ṃsi vediṣádaḥ ||
Translation
అగ్నయే—కవ్యవాహనాయ (పితృల కొరకు హవిని వహించువాడైన అగ్ని) స్వాహా. సోమాయ—పితృమతే (పితృలతో కూడిన సోముడు) స్వాహా. అసురులు నిరోధింపబడ్డారు; వేదిసద్ (వేది-భూమిపై కూర్చున్న) రాక్షసులు నిరోధింపబడ్డారు.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्नये॑ । क॒व्य॒-वाह॑नाय । स्वाहा॒ । सोमा॑य । पि॒तृ॒-मते॒ । स्वाहा॑ । अप॑-हता॒ः । असु॑राः । रक्षाँ॑सि । वेदि॒-षद॑ः ॥
Word by Word
अग्नयेto Agni
अग्नये:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
कव्यवाहनायto the carrier of the oblation (kavya)
कव्यवाहनाय:
सम्प्रदान
TypeNoun/Epithet
Rootकव्य-वाहन- (प्रातिपदिक; समास: षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय: ‘कव्यं वहति’)
स्वाहाsvāhā (hail; offering-formula)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
सोमायto Soma
सोमाय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
पितृमतेto the one endowed with the Fathers (ancestral association)
पितृमते:
सम्प्रदान
TypeAdjective/Epithet
Rootपितृमत्- (प्रातिपदिक; मतुप्-प्रत्यय: ‘पितृ-युक्त/पितृवान्’)
स्वाहाsvāhā
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/यज्ञीय-उद्गार)
अपहताstruck down; driven away
अपहता:
—
TypeParticiple (past passive)
Rootअप-हन् (धातु √हन् ‘to strike/kill’ with उपसर्ग अप; क्त-प्रत्यय)
असुराःAsuras (demons)
असुराः:
कर्तृ (वाक्य-रचनानुसारं ‘अपहता’ इत्यस्य कर्तृ-सम्बन्धः; अथवा पृथक्-उच्चारणेन ‘असुराः (अपहता)’)
TypeNoun
Rootअसुर- (प्रातिपदिक)
रक्षांसिharmful spirits; demons
रक्षांसि:
कर्म (अपहता इत्यस्य; ‘(तानि) रक्षांसि’)
TypeNoun
Rootरक्षस्- (प्रातिपदिक)
वेदिषदःthose sitting on the altar (altar-haunting)
वेदिषदः:
कर्तृ/विशेषण (रक्षांसि इत्यस्य विशेषणरूपेण ‘वेदि-षदः रक्षांसि’ = ‘altar-sitting spirits’)
TypeNoun/Adjective
Rootवेदि-षद् (प्रातिपदिक; समास: ‘वेद्यां सीदन्ति/उपविशन्ति’)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)S
Soma (Pitṛmat)P
Pitṛs (Fathers)A
Apotropaic force against Asuras/RākṣasasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes