Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi ascription not explicit in the provided excerpt).
Devata: Viśve Devāḥ (All the Gods), with functional linkage to prastara/paridhi deities as ritual supports.
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛk-sense).
Samhita Patha (Devanagari)
स्र॒वभा॑गा स्थे॒षा बृ॒हन्त॑: प्रस्तरे॒ष्ठाः प॑रि॒धेया॑श्च दे॒वाः । इ॒मां वाच॑म॒भि विश्वे॑ गृ॒णन्त॑ आ॒सद्या॒स्मिन् बर्हिषि॑ मादयध्व॒ ᳪ स्वाहा॒ वाट्
Transliteration
sravabhā́gā stheṣā́ bṛhántaḥ prastaréṣṭhāḥ paridhéyāś ca devā́ḥ | imā́ṃ vā́cam abhí víśve gṛṇánta āsádyāsmín barhíṣi mādayadhvam svā́hā vāṭ
Translation
హే దేవులారా! స్రవించే (స్రవ) హవిభాగం కలవారూ, స్థిరులూ, మహాంతులూ, ప్రస్తరమున అత్యంత స్థిరనివాసులూ, పరిధులుగా చుట్టూ స్థాపింపబడువారూ—మీరు అందరూ మా ఈ వాక్కును స్తుతిస్తూ, ఈ బర్హిషి మీద ఆసీనులై ఆనందించుడి. స్వాహా! వాట్!
Padapatha (Word Analysis)
स्रव-भा॑गाः । स्थे॒षाः । बृ॒हन्तः । प्रस्तर-ए॒ष्ठाः । परि॒धेयाः । च । दे॒वाः । इ॒माम् । वाच॑म् । अ॒भि । विश्वे॑ । गृ॒णन्तः । आ॒सद्य॑ । अ॒स्मिन् । बर्हिषि॑ । मादयध्वम् । स्वाहा॑ । वाट् ।
Word by Word
स्रवभागाःthe share-receiving (deities), having portions of the oblation
स्रवभागाः:
कर्तृ
TypeNoun (compound)
Rootस्रव-भाग
स्थbe (you all)
स्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस्
इषाःrefreshments; nourishment
इषाः:
कर्तृ (स्थ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइषा
बृहन्तःgreat
बृहन्तः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
प्रस्तरेष्ठाःmost fond of the sacrificial grass-spread (prastara)
प्रस्तरेष्ठाः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective (compound)
Rootप्रस्तर-इष्ठ
परिधेयाःto be placed around; fit for the enclosing (paridhi)
परिधेयाः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective
Rootपरिधेय
चand
च:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootच
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
इमाम्this
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
वाचम्speech; utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्
अभिtowards; over; in response to
अभि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
विश्वेall (of them)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective used substantively
Rootविश्व
गृणन्तpraising; singing
गृणन्त:
कर्तृ (विश्वे सह)
TypeVerb (present participle)
Rootगृ
आसद्यhaving sat down; having approached and seated
आसद्य:
(पूर्वक्रिया)
TypeVerbal absolutive
Rootआ-√सद्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
बर्हिषिon the sacred grass (barhis)
बर्हिषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबर्हिस्
मादयध्वम्rejoice; be exhilarated
मादयध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमद्
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(यज्ञ-सम्बोधन/समर्पण)
TypeIndeclinable (ritual exclamation)
Rootस्वाहा
वाट्vāṭ (Vedic closing exclamation)
वाट्:
(उद्गार)
TypeIndeclinable (Vedic exclamation)
Rootवाट्
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All the Gods)P
Prastara-devatā (deities ‘most at home upon the prastara’)P
Paridhi-devatā (deities linked with the enclosing sticks)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes