Mantra 64
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Agni (as Vaiśvakarman).
Chandas: Anuṣṭubh (to be confirmed by scansion).
Samhita Patha (Devanagari)
यद्द॒त्तं यत्प॑रा॒दानं॒ यत्पू॒र्तं याश्च॒ दक्षि॑णाः । तद॒ग्निर्वै॑श्वकर्म॒णः स्व॑र्दे॒वेषु॑ नो दधत्
Transliteration
yád dattaṃ yát parādā́naṃ yát pūrtáṃ yā́ś ca dákṣiṇāḥ | tád agnír vaiśvakarmaṇáḥ svàr devéṣu no dadhat ||
Translation
ఏది దత్తంగా (దానంగా) ఇవ్వబడిందో, ఏది పరాదానంగా (అర్పించి పంచబడిందో), ఏది ‘పూర్త’ (పుణ్యకర్మ) యో, మరియు ఏ ఏ దక్షిణాలు (యజ్ఞ-ఫీజులు) ఉన్నాయో—అవన్నీ అగ్ని, వైశ్వకర్మణుడు (సర్వ-నిర్మాత), మా కొరకు దేవుల మధ్య స్వర్గమున స్థాపించుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । द॒त्तम् । यत् । प॒रा॒दानम् । यत् । पू॒र्तम् । याः । च॒ । दक्षि॑णाः । तत् । अ॒ग्निः । वै॒श्व॒क॒र्म॒णः । स्वः॑ । दे॒वेषु॑ । नः॑ । द॒ध॒त् ।
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
Karma (सम्बन्धेन: ‘यत्…तत्’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दत्तम्given (a gift)
दत्तम्:
Karma
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootदा (दाने)
यत्whatever
यत्:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
परादानम्giving away, donation
परादानम्:
Karma
TypeNoun
Rootपरादान (प्रातिपदिक; परा-√दा/दान-भावः)
यत्whatever
यत्:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्तम्pious work/merit (e.g., public benefaction)
पूर्तम्:
Karma
TypeNoun/Adjective (substantivized)
Rootपूर्त (प्रातिपदिक; √पॄ/पूर्त ‘filled/fulfilled’; वैदिके ‘public works/meritorious act’)
याःwhich (those)
याः:
Karma (सम्बन्धेन)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
दक्षिणाःsacrificial fees, gifts to priests
दक्षिणाः:
Karma
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
तत्that (all that)
तत्:
Karma (समष्टि-निर्देशः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्निःAgni (fire-deity)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वैश्वकर्मणःof Viśvakarman / belonging to Viśvakarman
वैश्वकर्मणः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (genitive qualifier)
Rootवैश्वकर्मण (प्रातिपदिक; विश्वकर्मन्-सम्बन्धी)
स्वःin heaven
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable (Vedic form used adverbially/locatively)
Rootस्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘heaven’)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
दधत्placing, bestowing, establishing
दधत्:
Kartā (अग्निः—दधत्)
TypeVerb (present participle)
Rootधा (धारणे/स्थापने)
Entities Mentioned
A
Agni (Vaiśvakarman)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes