Mantra 49
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Varuṇa
Chandas: Tr̥ṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भि॑: । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शᳪस॒ मा न॒ आयु॒: प्र मो॑षीः
Transliteration
tát tvā yāmi bráhmaṇā vándamānas tád ā́ śāste yájamāno havírbhiḥ | áheḍamāno varuṇeha bodhy úruśaṃsa mā́ na ā́yuḥ prá moṣīḥ
Translation
ఓ వరుణా! నేను బ్రహ్మ-వాణితో వందనము చేస్తూ నీ దగ్గరకు వస్తున్నాను; యజమానుడు హవులు (ఆహుతులు) ద్వారా నిన్ను అదే లక్ష్యానికి ప్రేరేపిస్తున్నాడు. ఓ వరుణా, మా పట్ల అహేడమానుడు (అపరాధరహితుడు)గా ఉండి ఇక్కడ జాగ్రత్తగా ఉండుము; ఓ ఉరుశంస (విస్తృతకీర్తి), మా ఆయుష్షును హరించకుము.
Padapatha (Word Analysis)
तत् । त्वा । यामि । ब्रह्मणा । वन्दमानः । तत् । आ । शास्ते । यजमानः । हविर्भिः ।
अहेडमानः । वरुण । इह । बोधि । उरुशंस । मा । नः । आयुः । प्र । मोषीः ।
Word by Word
तत्that (it)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यामिI go / I approach
यामि:
—
TypeVerb
Rootया (धातु)
ब्रह्मणाwith sacred utterance / with prayer
ब्रह्मणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
वन्दमानःpraising, saluting
वन्दमानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootवन्द् (धातु)
तदाthen
तदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
शास्तेhe instructs / he commands
शास्ते:
—
TypeVerb
Rootशास् (धातु)
यजमानःthe sacrificer
यजमानः:
Kartā
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक; यज्-धातोः नाम)
हविर्भिःwith oblations
हविर्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक)
अहेडमानःnot being hostile; unoffending
अहेडमानः:
Kartā
TypeAdjectival participle
Rootहेड्/हिड् (धातु; ‘क्रुध्/हिंस्’ अर्थे) + नञ्-अ (अ-)
वरुणO Varuṇa
वरुण:
Sampradāna
TypeNoun (vocative)
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
बोधिbe aware; take notice
बोधि:
—
TypeVerb
Rootबुध् (धातु)
उरुशंसO widely-praised one
उरुशंस:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective (vocative)
Rootउरुशंस (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
नःof us / our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife; lifespan
आयुः:
Karma
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रforth; away (intensively)
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
मोषीःsteal; take away
मोषीः:
—
TypeVerb
Rootमुष् (धातु)
Entities Mentioned
V
VaruṇaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes