Mantra 4
Rishi: Traditionally connected with Yājñavalkya’s transmission of the Vājasaneyin corpus
Devata: Rudra (Girīśa)
Chandas: Mixed/Anuṣṭubh-like cadence (Śatarudriya prose-verse style; metrical assignment varies in padapāṭha traditions)
Samhita Patha (Devanagari)
शि॒वेन॒ वच॑सा त्वा गिरि॒शाच्छा॑ वदामसि । यथा॑ न॒: सर्व॒मिज्जग॑दय॒क्ष्मᳪ सु॒मना॒ अस॑त्
Transliteration
śi|véna vá|casā tvā giriśā́cchā vadāmasi | yáthā naḥ sárvam íj jágad ayákṣmaṃ sumánā ásat ||
Translation
హే గిరిశ (పర్వతాధిపతి)! శుభవాక్యంతో మేము నిన్ను ఆహ్వానించి సంభోదిస్తున్నాము; మా కొరకు ఈ సమస్త జగత్తు నిశ్చయంగా యక్ష్మ (క్షయరోగం) రహితమై, సుమనా (సద్మనస్సుతో) ఉండుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
शि॒वेन॑ । वच॑सा । त्वा । गिरि॒शा । अच्छ॑ । वदामसि । यथा॑ । नः॒ । सर्व॑म् । इत् । जग॑त् । अय॒क्ष्मम् । सु॒मना॑ः । अस॑त्
Word by Word
शिवेनwith auspicious (speech)
शिवेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
वचसाwith speech/word
वचसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
त्वाyou (as object)
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गिरिशाby/with Girīśa (Lord of the mountain, Śiva)
गिरिशा:
Karaṇa
TypeNoun (proper/epithet)
Rootगिरिश (प्रातिपदिक; ‘गिरि’+‘ईश’)
अच्छाtowards; directly
अच्छा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
वदामसिwe speak/say
वदामसि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
यथाso that; as
यथा:
(सम्बन्ध/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
नःfor us/our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सर्वम्all; everything
सर्वम्:
Kartā
TypeAdjective/Pronoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
इत्indeed; just
इत्:
(निपात)
TypeIndeclinable
Rootइत् (अव्यय/निपात)
जगत्the world; all that moves
जगत्:
Kartā
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
अयक्ष्मम्free from disease/consumption
अयक्ष्मम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootयक्ष्म (प्रातिपदिक) + अ- (निषेध)
सुमनाःkind-minded; benevolent
सुमनाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसु-मनस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः)
असत्may it be
असत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
R
Rudra (Girīśa)Y
Yakṣma (wasting sickness)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes