Mantra 3
Rishi: Rudra-hymn tradition within the Vājasaneyin corpus.
Devata: Rudra (Girīśanta/Girītra) and his iṣu (weapon).
Chandas: Yajus/prose with strong imperative cadence.
Samhita Patha (Devanagari)
यामिषुं॑ गिरिशन्त॒ हस्ते॑ बि॒भर्ष्यस्त॑वे । शि॒वां गि॑रित्र॒ तां कु॑रु॒ मा हि॑ᳪसी॒: पुरु॑षं॒ जग॑त्
Transliteration
yā́m íṣuṃ gíriśanta háste bibhárṣy ástave | śivā́ṃ girítra tā́ṃ kuru mā́ hiṃsīḥ púruṣaṃ jágat
Translation
హే గిరిశంత (పర్వత-నివాసీ)! సంధించుటకై నీవు నీ చేతిలో ధరించిన ఆ బాణాన్ని—హే గిరిత్ర (పర్వత-చర)! శుభమయంగా చేయుము; మనుష్యునికీ చలించే జగత్తుకీ హింస చేయకుము.
Padapatha (Word Analysis)
याम् । इषुम् । गिरिशन्त । हस्ते । बिभर्षि । अस्तवे । शिवाम् । गिरित्र । ताम् । कुरु । मा । हिंसीः । पुरुषम् । जगत्
Word by Word
याम्which (her), that (one)
याम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
इषुम्arrow
इषुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
गिरिशन्तO mountain-dweller / O Girishanta (Rudra)
गिरिशन्त:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootगिरिशन्त् (प्रातिपदिक; रुद्र-विशेषण)
हस्तेin (your) hand
हस्ते:
अधिकारण
TypeNoun
Rootहस्त (प्रातिपदिक)
बिभर्षिyou bear / you hold
बिभर्षि:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
अस्तवेfor a weapon / as a weapon
अस्तवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअस्तु (अस्त्र/शस्त्र-प्रातिपदिक; ‘weapon’) / अस्तव (प्रातिपदिक)
शिवाम्auspicious, benign
शिवाम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
गिरित्रO Giritra (Rudra)
गिरित्र:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative epithet)
Rootगिरित्र (प्रातिपदिक; रुद्र-विशेषण)
ताम्that (one), her
ताम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → ता-
कुरुmake!
कुरु:
क्रिया
TypeVerb
Root√कृ (करणे)
माdo not
मा:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
हिंसीःharm! (with mā: do not harm)
हिंसीः:
क्रिया
TypeVerb
Root√हिंस् (हिंसायाम्)
पुरुषम्man, person
पुरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
जगत्the world / all that moves
जगत्:
कर्म
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
R
Rudra (Girīśanta)R
Rudra (Girītra)I
Iṣu (Rudra’s arrow/weapon)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes