Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 47

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (Agnicayana corpus)
Devata: Agni (as cīyamāna, the piled fire)
Chandas: Mixed/ritual prose-triṣṭubh tendency (Agnicayana yajus with triṣṭubh-like pādas)

इ॒मं मा हि॑ᳪसीर्द्वि॒पादं॑ प॒शुᳪ स॑हस्रा॒क्षो मेधा॑य ची॒यमा॑नः । म॒युं प॒शुं मेध॑मग्ने जुषस्व॒ तेन॑ चिन्वा॒नस्त॒न्वो नि षी॑द । म॒युं ते॒ शुगृ॑च्छतु॒ यं द्वि॒ष्मस्तं ते॒ शुगृ॑च्छतु

imáṁ mā́ hiṁsīr dvi̱pādáṁ pa̱śúṁ sahasrā̱kṣo médhāya cī̱yámānaḥ | ma̱yúṁ pa̱śúṁ médham agne juṣasva téna cinvā̱nas ta̱nvò ní ṣīda | ma̱yúṁ te śúg gṛcchatu yáṁ dvi̱ṣmás táṁ te śúg gṛcchatu ||

సహస్రాక్షా! మేధార్థం నిన్ను చితిగా (అగ్నిచితిగా) నిర్మిస్తున్నప్పుడు ఈ ద్విపాద యజ్ఞపశువును హింసించకుము. అగ్నీ! మేధకు యోగ్యమైన ‘మయు’ పశువును స్వీకరించుము; దానితో, మేము నిన్ను చిన్వానులమై (నిర్మించుచుండగా), మా తనువు (దేహం) లోపల నీవు నిషీదించుము (కూర్చుండుము). ‘మయు’ నీ శుగ్ (దహించే తాపం/పీడ) ను తీసికొని పోవుగాక; మేము ద్వేషించువానిపై నీ శుగ్ పడుగాక.

इ॒मम् । मा । हि॒ᳪसीः । द्वि॒पाद॑म् । प॒शुम् । स॒ह॒स्र॒अ॒क्षः । मेधा॑य । ची॒यमा॑नः । म॒युम् । प॒शुम् । मेध॑म् । अ॒ग्ने॒ । जु॒ष॒स्व॒ । तेन॑ । चि॒न्वा॒नः । त॒न्वः॑ । नि । षी॑द । म॒युम् । ते॒ । शुक् । गृ॒च्छ॒तु॒ । यम् । द्वि॒ष्मः । तम् । ते॒ । शुक् । गृ॒च्छ॒तु॒

इमम्this (one/this animal)
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
हि॑ᳪसीःharm (you)
हि॑ᳪसीः:
TypeVerb
Rootहिंस् (धातु)
द्विपादम्two-footed
द्विपादम्:
Karma
TypeAdjective
Rootद्विपाद (प्रातिपदिक)
पशुम्animal/victim
पशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
सहस्राक्षःthousand-eyed
सहस्राक्षः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसहस्राक्ष (प्रातिपदिक)
मेधायैfor the sacrifice/for consecration
मेधायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमेधा (प्रातिपदिक)
चीयमानःbeing heaped up/being piled (prepared)
चीयमानः:
Kartā
TypeVerb
Rootचि (धातु) + यमान (शानच्)
मयुम्the mayu-animal (a designated sacrificial animal)
मयुम्:
Karma
TypeNoun
Rootमयु (प्रातिपदिक)
पशुम्animal/victim
पशुम्:
Karma
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
मेधम्sacrifice/oblation
मेधम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेध (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
जुषस्वaccept/enjoy (you)
जुषस्व:
TypeVerb
Rootजुष् (धातु)
तेनwith that/thereby
तेन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चिन्वानःgathering/collecting
चिन्वानः:
Kartā
TypeVerb
Rootचि (धातु) + आन (शानच्/वर्तमान-कृदन्त)
तन्वःof the body/self
तन्वः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
निdown, in
नि:
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग/अव्यय)
षीदsit down/settle
षीद:
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
मयुम्the mayu-animal
मयुम्:
Karma
TypeNoun
Rootमयु (प्रातिपदिक)
तेto you/for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्wrath/fiery force
शुक्:
Kartā
TypeNoun
Rootशुच्/शुक् (प्रातिपदिक: शुक् ‘glow/heat; wrath’)
ऋच्छतुlet it go/come
ऋच्छतु:
TypeVerb
Rootऋ (धातु: ऋच्छति)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्विष्मःwe hate
द्विष्मः:
TypeVerb
Rootद्विष् (धातु)
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेto you/for you
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
शुक्wrath/fiery force
शुक्:
Kartā
TypeNoun
Rootशुच्/शुक् (प्रातिपदिक)
ऋच्छतुlet it go/come
ऋच्छतु:
TypeVerb
Rootऋ (धातु: ऋच्छति)
A
Agni (cīyamāna, the piled fire)
S
Sahasrākṣa (Thousand-eyed, epithet applied here to the divine power overseeing the rite)