Mantra 79
Rishi: As in the VS healing sequence (traditional attribution not explicit in the mantra text).
Devata: Oṣadhayaḥ (Herbs), with aśvattha/parṇa as supporting loci.
Chandas: Anuṣṭubh-like (to be verified).
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्
Transliteration
aśvatthé vo niṣádanam párṇe vo vasatíṣ-kṛtā | gobhā́ja ít kilā́satha yát sanávatha pū́ruṣam
Translation
అశ్వత్థ వృక్షంలో మీ ఆసనం; ఆకులో మీ నివాసం స్థాపితమైంది. గోభాగులు నిజంగా మీరే; ఎందుకంటే మీరు పురుషుడు (పురుష-తత్త్వం)ను పొందగలరు/జయించగలరు.
Padapatha (Word Analysis)
अश्वत्थे । वः । निषदनम् । पर्णे । वः । वसतिः-कृता । गो-भाजः । इत् । किल । आसथ । यत् । सनवथ । पूरुषम् ।
Word by Word
अश्वत्थेon/in the aśvattha tree
अश्वत्थे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootअश्वत्थ (प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (स्वामित्व)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
निषदनम्a seat; sitting-place
निषदनम्:
कर्म (स्थापनार्थे) / विधेय
TypeNoun
Rootनि-√सद् → निषदन (प्रातिपदिक; भाव/करण-नाम)
पर्णेon/in a leaf
पर्णे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपर्ण (प्रातिपदिक)
वःof you (your)
वः:
सम्बन्ध (स्वामित्व)
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वसतिःdwelling; abode
वसतिः:
कर्तृ/विधेय (नामवाक्ये)
TypeNoun
Rootवसति (प्रातिपदिक; √वस् ‘to dwell’)
कृताmade; prepared
कृता:
विधेय-विशेषण
TypeAdjective/Participle
Root√कृ (कृदन्त: क्त)
गोभाजःsharers/partakers of cattle
गोभाजः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootगो-भाज् (प्रातिपदिक; ‘sharing in cows/with cows’)
इत्indeed; just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
किलindeed; as is said
किल:
—
TypeIndeclinable
Rootकिल (निपात)
आसथyou were
आसथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (लट्/लङ्-रूप; वैदिक)
यत्when/that (which)
यत्:
सम्बन्ध
TypePronoun/Relative
Rootयद्
सनवथyou won; you obtained
सनवथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√सन्/√सन् (वैदिक: ‘to gain, win’)
पूरुषम्the man/person (Puruṣa)
पूरुषम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपूरुष (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Herbs)A
Aśvattha (sacred fig)P
Parṇa (leaf)P
PuruṣaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes