Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 78
Rishi: Traditionally attributed within the Yajurvedic healing corpus (often aligned to Atharvanic/Āṅgirasa healing seers in parallel RV/AV material; VS transmission preserves it as Adhvaryu-formula).
Devata: Oṣadhī-devatā (the Herbs as divine collectivity); secondarily the Pūruṣa as beneficiary.
Chandas: Anuṣṭubh-like cadence (mixed; to be verified by pada count in recensional accent text).
Samhita Patha (Devanagari)
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
Transliteration
oṣa̍dhī́r íti mā́taras tád vo devī́r úpa bruve | sanéyam áśvaṃ gā́ṃ vā́sa ātmā́naṃ táva pū́ruṣa
Translation
‘ఔషధులు’—అని, మాతృస్వరూప దేవియలారా, మీకు నా వాక్కును వినిపిస్తున్నాను. ఓ పురుషా, నేను అశ్వం, గోవు, వస్త్రం—అంతేకాదు నీ ఆత్మస్వరూపాన్నికూడా పొందుదునుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
ओष॑धीः । इति॑ । मातरः । तत् । वः । देवीः । उप॑ । ब्रुवे । स॒नेय॑म् । अश्वम् । गाम् । वासः । आत्मानम् । तव । पूरुष ।
Word by Word
ओषधीःO herbs (medicinal plants)!
ओषधीः:
सम्बोधन (आह्वान/सम्बोधन-प्रयोग)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
इतिthus (quotative)
इति:
—
TypeIndeclinable
Rootइति
मातरःO mothers!
मातरः:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
तत्that (word/statement)
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वःto you / of you
वः:
सम्प्रदान (युष्मभ्यः) / सम्बन्ध (युष्माकम्) — सन्दर्भतः ‘to you’
TypePronoun
Rootयुष्मद्- (सर्वनाम)
देवीःO goddesses!
देवीः:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootदेवी- (प्रातिपदिक)
उपnear, towards (as preverb)
उप:
—
TypeIndeclinable
Rootउप
ब्रुवेI speak / I address
ब्रुवे:
क्रिया
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
सनेयम्may I obtain
सनेयम्:
क्रिया (इच्छा/प्रार्थना)
TypeVerb
Rootसन्/सन् (धातु ‘to gain, obtain’)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
गाम्a cow
गाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
वासःclothing, a garment
वासः:
कर्म
TypeNoun
Rootवासस्/वास- (प्रातिपदिक)
आत्मानम्self, person
आत्मानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootआत्मन्- (प्रातिपदिक)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (त्वद्)- (सर्वनाम)
पूरुषO Puruṣa (O man/person)!
पूरुष:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootपूरुष- (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Herbs)P
Pūruṣa (the Person/Man)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes