Mantra 77
Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Oṣadhayaḥ / Vīrudhaḥ (Plants)
Chandas: Triṣṭubh-like (approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॒:
Transliteration
oṣádhīḥ práti modadhvaṃ púṣpavatīḥ prasū́varīḥ | áśvā iva sajítvarīr vīrúdhaḥ pārayíṣṇvaḥ
Translation
హే ఓషధులారా, ప్రత్యుత్తరంగా ఆనందించండి—పుష్పవతీ, ప్రసూవరీ (సమృద్ధిగా ఫలించే)! పందెంలో జయించే అశ్వాల వలె, హే వీరుధః (వనస్పతులారా), పారయిష్ణ్వః—విపత్తును దాటించేవారిగా—ఉండండి.
Padapatha (Word Analysis)
ओषधीः । प्रति । मोदध्वम् । पुष्प-वतीः । प्र-सूवरीः । अश्वाः । इव । स-जित्वरीः । वीरुधः । पारयिष्ण्वः ।
Word by Word
ओषधीःO herbs / medicinal plants
ओषधीः:
सम्बोधन (आह्वान/उद्देशन)
TypeNoun
Rootओषधि- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
(क्रियाविशेषण) प्रत्यभिमुखता/प्रत्यवस्थान
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
मोदध्वम्rejoice (you all)!
मोदध्वम्:
क्रिया (सम्बोधितकर्तृ-व्यापार)
TypeVerb
Root√मुद् (मोदने)
पुष्पवतीःflower-bearing
पुष्पवतीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपुष्पवत्- (प्रातिपदिक)
प्रसूवरीःbringing forth / productive
प्रसूवरीः:
विशेषण (ओषधीः)
TypeAdjective
Rootप्रसूवरि- (प्रातिपदिक; ‘प्रसू’/‘प्रसव’ से सम्बन्धित)
अश्वाःhorses
अश्वाः:
उपमान (इव के साथ)
TypeNoun
Rootअश्व- (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
उपमान-प्रदर्शक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
सजित्वरीःswiftly conquering / swiftly moving
सजित्वरीः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः)
TypeAdjective
Rootसजित्वरी- (प्रातिपदिक; ‘सजित्वर’ = शीघ्रजयी/शीघ्रगामी)
वीरुधःO plants / creepers
वीरुधः:
सम्बोधन/उद्देशन (ओषधीः के समार्थक रूप में)
TypeNoun
Rootवीरुध्- (प्रातिपदिक)
पारयिष्ण्वःcausing to cross over; delivering (safely)
पारयिष्ण्वः:
विशेषण (वीरुधः/ओषधीः)
TypeAdjective
Rootपारयिष्णु- (प्रातिपदिक; √पॄ/√पार् ‘पारयति’ से ‘पारयिष्णु’ = पार कराने में समर्थ)
Entities Mentioned
O
Oṣadhayaḥ (Herbs)V
Vīrudhaḥ (Plants/creepers)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes