Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 48

Rishi: Traditional: attributed within the Agni-hymnic stream (ṛṣi not explicitly marked in VS)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (by cadence and pāda-length typical of RV-style Agni-stuti)

अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्च॑ः पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र । येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षा॑ः ॥

agné yát te diví várcaḥ pṛthivyā́ṃ yád oṣadhī́ṣv apsv ā́ yajatra | yénāntárikṣam urvā́ tatántha tveṣáḥ sá bhānúr arṇavó nṛcákṣāḥ ||

అగ్నీ, నీ వర్చస్సు దివిలో ఉన్నదీ, పృథివిలో ఉన్నదీ, ఓషధుల్లో మరియు అప్సు (జలంలో) ఉన్నదీ—యజత్రా! దానితోనే నీవు విశాలమైన అంతరిక్షాన్ని విస్తరింపజేశావు; నీ ఆ ఉగ్ర భాను, అర్ణవంలా ప్రవహించే కాంతి, మనుష్యులకు ప్రత్యక్షమవుతుంది.

अग्ने । यत् । ते । दिवि । वर्चः । पृथिव्याम् । यत् । ओषधीषु । अप्सु । आ । यजत्र । येन । अन्तरिक्षम् । उर्वा । ततन्थ । त्वेषः । सः । भानुः । अर्णवः । नृ-चक्षाः ।

अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (address)
Rootअग्नि-
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्म (यद्-सम्बन्धः) / विषय
TypePronoun (relative)
Rootयद्-
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद्-
दिविin heaven
दिवि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव्-
वर्चःsplendour, radiance
वर्चः:
कर्म / विषय
TypeNoun
Rootवर्चस्-
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootपृथिवी-
यत्whatever
यत्:
कर्म (यद्-सम्बन्धः) / विषय
TypePronoun (relative)
Rootयद्-
ओषधीषुin the plants
ओषधीषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootओषधि-
अप्सुin the waters
अप्सु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअप्-
unto, into (intensifier/goal)
:
TypePreverb/Indeclinable
Root
यजत्रO worshipful one
यजत्र:
सम्बोधन
TypeAdjective (address)
Rootयजत्र-
येनby which
येन:
करण
TypePronoun (relative-instrumental)
Rootयद्-
अन्तरिक्षम्the mid-air, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष-
उर्वाwith the wide (expanse) / broadly
उर्वा:
करण
TypeNoun/Adjective (instrumental)
Rootउर्वी-
आततन्थyou stretched out, extended
आततन्थ:
क्रिया
TypeVerb
Root√तन् (तनू)
त्वेषःthe blazing one / fiery (Agni)
त्वेषः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun/Adjective
Rootत्वेष-
सःhe, that (one)
सः:
कर्तृ (अनुवादक)
TypePronoun
Rootतद्-
भानुःbeam, light
भानुः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootभानु-
अर्णवःocean, flood
अर्णवः:
उपमान-विशेष्य
TypeNoun
Rootअर्णव-
like, as
:
TypeIndeclinable
Root
नृचक्षाःhaving men as beholders / seen by men
नृचक्षाः:
विशेषण (भानुः/त्वेषः)
TypeAdjective/Noun
Rootनृ-चक्षस्- (समास)
A
Agni