Mantra 13
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Diś (North) with Anuṣṭubh/Vairāja as protective powers
Chandas: Yajus formula with embedded chandas designation (Anuṣṭubh named)
Samhita Patha (Devanagari)
उदी॑ची॒मा रो॑हानु॒ष्टुप् त्वा॑ऽवतु वैरा॒जᳪ सामै॑कवि॒ᳪश स्तोम॑ः श॒रदृ॒तुः फलं॒ द्रवि॑णम्
Transliteration
udīcīmā́ róhānuṣṭúb tvā’vatu vairājáṃ sā́maikaviṃśá stómaḥ śarád-ṛtúḥ phálaṃ dráviṇam
Translation
ఉత్తర దిశపై आरोహించు; అనుష్టుప్ ఛందస్సు నిన్ను రక్షించుగాక; వైరాజ సామం నీదగుగాక; ఏకవింశ స్తోమం గాక; శరద్ ఋతువు గాక; ఫలం ద్రవిణం (ధనం/సంపద) గాక.
Padapatha (Word Analysis)
उदी॑ची॒म् । आ । रो॑ह । अ॒नु॒ष्टुप् । त्वा॑ । अ॒व॒तु॒ । वै॒रा॒जम् । साम॑ । ए॒क॒वि॒ᳪशः । स्तोमः॑ । श॒रद् । ऋ॒तुः । फल॑म् । द्रवि॑णम्
Word by Word
उदीचीम्the northern (direction/region)
उदीचीम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootउदीची (प्रातिपदिक; उद् + अञ्च् → उदीच्, दिक्शब्दः)
आtowards; up to
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
रोहascend; mount
रोह:
—
TypeVerb
Rootरुह् (धातु) / रोह (आज्ञार्थे, लोट्)
अनुष्टुप्the Anuṣṭubh metre
अनुष्टुप्:
कर्तृ (स्तुत्युपाधि/विशेषणरूपेण)
TypeNoun
Rootअनुष्टुभ् (छन्दः-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवतुmay (it/he) protect
अवतु:
—
TypeVerb
Rootअव् (धातु) / अवतु (लोट्)
वैराजम्belonging to Virāj; Vairāja
वैराजम्:
विशेषण (साम्नः)
TypeAdjective
Rootवैराज (प्रातिपदिक; विराज्-सम्बद्ध)
सामSāman-chant
साम:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
एकविंशःtwenty-first / consisting of twenty-one
एकविंशः:
विशेषण (स्तोमस्य)
TypeAdjective
Rootएकविंश (संख्याप्रातिपदिक)
स्तोमःstoma; hymn-form (stotra arrangement)
स्तोमः:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
शरदृतुःthe autumn season
शरदृतुः:
कर्तृ/विशेष्य (ऋतुनिर्देशः)
TypeNoun
Rootशरद् + ऋतु (समास; प्रातिपदिक)
फलम्fruit; result
फलम्:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootफल (प्रातिपदिक)
द्रविणम्wealth; property
द्रविणम्:
कर्तृ/विशेष्य
TypeNoun
Rootद्रविण (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
D
Diś (Udīcī / North)A
Anuṣṭubh (Chandas)V
Vairāja SāmanE
Ekaviṃśa StomaŚ
Śarad-ṛtu (Autumn)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes