Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama (Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । ततः स्नानादिकं सर्वं समाप्याचार्यचोदितः । गच्छेद्बद्धांजलिर्ध्यायञ्छिवमण्डलपार्श्वतः

ఉపమన్యుడు అన్నాడు—ఆపై స్నానాది సమస్త విధులను పూర్తిచేసి, ఆచార్యుని ఆదేశంతో, అంజలి బద్ధంగా ధ్యానిస్తూ శివమండలపు పక్కకు వెళ్లాలి।

Verse 2

अथ पूजां विना सर्वं कृत्वा पूर्वदिने यथा । नेत्रबंधनपर्यंतं दर्शयेन्मण्डलं गुरुः

అప్పుడు విధివిధాన పూజ చేయకుండానే, ముందురోజు చేసినట్లే సమస్త కార్యాలు చేసి, గురువు నేత్రబంధన దశ వరకు మండలాన్ని చూపించాలి।

Verse 3

बद्धनेत्रेण शिष्येण पुष्पावकिरणे कृते । यत्रापतंति पुष्णाणि तस्य नामा ऽस्य संदिशेत्

కళ్లకు కట్టు కట్టిన శిష్యుడు పుష్పాలను చల్లినప్పుడు, పుష్పాలు ఎక్కడ పడతాయో ఆ స్థల నామాన్ని అతనికి సూచించాలి।

Verse 4

तं चोपनीय निर्माल्यमण्डले ऽस्मिन्यथा पुरा । पूजयेद्देवमीशानं जुहुयाच्च शिवानले

అదిని ఇక్కడ ఈ నిర్మాల్య-మండలంలో, పూర్వంలాగానే తీసుకొచ్చి, దేవుడు ఈశానుడు (శివుడు)ను పూజించి, శివాగ్నిలో ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 5

शिष्येण यदि दुःस्वप्नो दृष्टस्तद्दोषशांतये । शतमर्धं तदर्धं वा जुहुयान्मूलविद्यया

శిష్యుడు దుఃస్వప్నం చూశాడయితే, ఆ దోష శాంతికై మూలవిద్య (మూలమంత్రం)తో వంద, యాభై లేదా ఇరవై ఐదు ఆహుతులు హోమం చేయాలి।

Verse 6

ततः सूत्रं शिखाबद्धं लंबयित्वा यथा पुरा । आधारपूजाप्रभृति यन्निवृत्तिकलाश्रयम्

అనంతరం పూర్వంలాగ శిఖతో బంధించిన సూత్రాన్ని క్రిందికి వదలాలి; తరువాత ఆధారపూజ మొదలుకొని నివృత్తికలాశ్రిత విధిని ఆచరించాలి, అది జీవుని శివోన్ముఖం చేస్తుంది।

Verse 7

वागीश्वरीपूजनांतं कुर्याद्धोमपुरस्सरम् । अथ प्रणम्य वागीशं निवृत्तेर्व्यापिकां सतीम्

హోమపూర్వకంగా వాగీశ్వరీ పూజను ముగించాలి. అనంతరం నివృత్తి మార్గమంతటా వ్యాపించిన సతీశక్తిరూప వాగీశునకు నమస్కరించి భక్తితో ముందుకు సాగాలి.

Verse 8

मण्डले देवमभ्यर्च्य हुत्वा चैवाहुतित्रयम् । प्रापयेच्च शिशोः प्राप्तिं युगपत्सर्वयोनिषु

మండలంలో దేవుని అర్చించి, అగ్నిలో మూడు ఆహుతులు సమర్పించిన తరువాత, సంతానప్రాప్తిని కోరాలి—ఏ యోనిలో జననం కలగాలో, అక్కడే యుగపత్తుగా సంతతి ప్రసాదమగునట్లు.

Verse 9

सूत्रदेहे ऽथ शिष्यस्य ताडनप्रोक्षणादिकम् । कृत्वात्मानं समादाय द्वादशांते निवेद्य च

తర్వాత శిష్యుని సూత్రదేహంలో తాడన, ప్రోక్షణాది క్రియలు నిర్వహించి, ఆచార్యుడు తన చైతన్యాన్ని సమాహరించి ద్వాదశాంతంలో నివేదించాలి—ధ్యానసమర్పణగా స్థాపించాలి.

Verse 10

ततो ऽप्यादाय मूलेन मुद्रया शास्त्रदृष्टया । योजयेन्मनसाचार्यो युगपत्सर्वयोनिषु

తర్వాత మళ్లీ శాస్త్రోక్త ముద్రతో కూడిన మూలమంత్రాన్ని గ్రహించి, ఆచార్యుడు మనస్సుతో దానిని యుగపత్తుగా సమస్త యోనులలో యోజించాలి—అన్ని స్థాయులను శివాజ్ఞలో నియమించాలి.

Verse 11

देवानां जातयश्चाष्टौ तिरश्चां पञ्च जातयः । जात्यैकया च मानुष्या योनयश्च चतुर्दश

దేవతల జాతులు ఎనిమిది, తిర్యక్‌ (పశుపక్ష్యాదులు) జాతులు ఐదు; మనుష్యులు ఒకే జాతి—అట్లా యోనులు (జన్మస్థానాలు) మొత్తం పద్నాలుగు।

Verse 12

तासु सर्वासु युगपत्प्रवेशाय शिशोर्धिया । वागीशान्यां यथान्यायं शिष्यात्मानं निवेशयेत्

శిశువు బుద్ధి వాటన్నిటిలో ఒకేసారి ప్రవేశించి సాధించునట్లు, ఆచార్యుడు విధిప్రకారం శిష్యుని అంతఃస్వరూపాన్ని వాగీశానీ (వాక్కు-విద్యాధిష్ఠాత్రి) దేవి మార్గదర్శకత్వంలో నిలుపవలెను।

Verse 13

गर्भनिष्पत्तये देवं संपूज्य प्रणिपत्य च । हुत्वा चैव यथान्यायं निष्पन्नं तदनुस्मरेत्

గర్భసిద్ధి కొరకు దేవుని విధిపూర్వకంగా పూజించి, నమస్కరించి, నియమానుసారం హోమం చేయవలెను; అనంతరం సంపన్నమైన ఆ కర్మను మరియు దాని పవిత్ర ఫలితాన్ని అంతర్మనస్సులో స్మరించి ధ్యానించవలెను।

Verse 14

निष्पन्नस्यैवमुत्पत्तिमनुवृत्तिं च कर्मणा । आर्जवं भोगनिष्पत्तिः कुर्यात्प्रीतिं परां तथा

ఇలా కర్మద్వారా సిద్ధమైన దాని ఉద్భవమును, దాని నిరంతర ప్రవాహమును రెండింటినీ గ్రహించవలెను. ఆర్జవము మరియు భోగాల యథోచిత సిద్ధి కూడా అలాగే పరమ ప్రీతిని కలిగించి, శివకృప వైపు నడిపిస్తుంది।

Verse 15

निष्कृत्यर्थं च जात्यायुर्भोगसंस्कारसिद्धये । हुत्वाहुतित्रयं देवं प्रार्थयेद्देशिकोत्तमः

ప్రాయశ్చిత్తార్థముగా, జన్మ-ఆయుష్షు-భోగసంస్కారాల సిద్ధి కొరకు, ఉత్తమ దేశికుడు మూడు ఆహుతులు సమర్పించి దేవుడైన శివుని ప్రార్థించవలెను।

Verse 16

भोक्तृत्वविषयासंगमलं तत्कायशोधनम् । कृत्वैवमेव शिष्यस्य छिंद्यात्पाशत्रयं ततः

భోగకర్తత్వ భావం మరియు విషయాసక్తి వల్ల కలిగిన మలినాన్ని తొలగించి ఈ విధంగా శిష్యుని దేహాన్ని శుద్ధి చేసిన తరువాత, గురువు శిష్యుని మూడు పాశాలను (బంధనాలను) ఛేదించాలి।

Verse 17

निकृत्या परि बद्धस्य पाशस्यात्यंतभेदतः । कृत्वा शिष्यस्य चैतन्यं स्वच्छं मन्येत केवलम्

జీవుణ్ని బిగిగా బంధించే పాశబంధాన్ని పూర్తిగా ఛేదించి, గురువు శిష్యుని చైతన్యాన్ని నిర్మలముగా, స్వచ్ఛముగా చేయించి, అది కేవలం స్వస్వరూపప్రకాశంలోనే నిలిచిందని భావించాలి।

Verse 18

हुत्वा पूर्णाहुतिं वह्नौ ब्रह्माणं पूजयेत्ततः । हुत्वाहुतित्रयं तस्मै शिवाज्ञामनुसंदिशेत्

అగ్నిలో పూర్ణాహుతి సమర్పించిన తరువాత బ్రహ్మదేవుని పూజించాలి। ఆపై ఆయనకు మూడు ఆహుతులు అర్పించి, భగవాన్ శివుని ఆజ్ఞను తెలియజేయాలి।

Verse 19

पितामह त्वया नास्य यातुः शैवं परं पदम् । प्रतिबन्धो विधातव्यः शैवाज्ञैषा गरीयसी

హే పితామహా! నీచేత ఈ యాతువుగా మారిన వాడు శివుని పరమపదాన్ని పొందకుండునట్లు నిరోధం విధించాలి; ఎందుకంటే ఇది శైవ ఆజ్ఞ, అత్యంత గంభీరమైనది।

Verse 20

इत्यादिश्य तमभ्यर्च्य विसृज च विधानतः । समभ्यर्च्य महादेवं जुहुयादाहुतित्रयम्

ఇలా ఆదేశించి, విధివిధానంగా ఆయనను అర్చించి, నియమానుసారం ఆయనను వీడాలి. అనంతరం మహాదేవుని సమ్యక్‌గా పూజించి అగ్నిలో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి।

Verse 21

निवृत्त्या शुद्धमुद्धृत्य शिष्यात्मानं यथा पुरा । निवेश्यात्मनि सूत्रे च वागीशं पूजयेत्ततः

అనంతరం నివృత్తి ద్వారా పూర్వవిధముగా శిష్యాత్మను శుద్ధి చేసి ఉద్ధరించి, దానిని ఆత్మలోను పవిత్రసూత్రములోను (యజ్ఞోపవీతములో) స్థాపించి, తదుపరి వాగీశుని (వాణీశ్వరుని) పూజించవలెను.

Verse 22

हुत्वाहुतित्रयं तस्मै प्रणम्य च विसृज्य ताम् । कुर्यान्निवृत्तः संधानं प्रतिष्ठां कलया सह

ఆయనకు త్రివిధ ఆహుతులను సమర్పించి, నమస్కరించి, ఆ ఆహ్వానిత సన్నిధిని విసర్జించి— అనంతరం బాహ్యక్రియల నుండి నివృత్తుడై, కలాసహితంగా సంధానమును మరియు ప్రతిష్ఠను నిర్వహించవలెను.

Verse 23

संधाने युगपत्पूजां कृत्वा हुत्वाहुतित्रयम् । शिष्यात्मनः प्रतिष्ठायां प्रवेशं त्वथ भावयेत्

సంధాన సమయంలో యుగపదంగా పూజను నిర్వహించి, త్రివిధ ఆహుతులను సమర్పించిన తరువాత, ఆచార్యుడు శిష్యాత్మ ప్రతిష్ఠలో ప్రవేశించి శివునందు దృఢంగా స్థిరపడుటను భావించవలెను.

Verse 24

ततः प्रतिष्ठामावाह्य कृत्वाशेषं पुरोदितम् । तद्व्याप्तिं व्यापिकां तस्य वागीशानीं च भावयेत्

అనంతరం ప్రతిష్ఠాశక్తిని ఆహ్వానించి, పూర్వోక్తమైన సమస్త విధానాన్ని పూర్తిచేసి, ఆ దేవత/మండల/లింగంలో వ్యాపించిన సర్వవ్యాపినీ శక్తిని ధ్యానించాలి; అలాగే అక్కడే పవిత్ర వాక్కుకు అధీశ్వరీ అయిన వాగీశానీని కూడా భావించాలి।

Verse 25

पूर्णेदुमंडलप्रख्यां कृत्वा शेषं च पूर्ववत् । विष्णवे संविशेदाज्ञां शिवस्य परमात्मनः

పూర్ణచంద్ర మండలంలా దానిని రూపొందించి, మిగతా ఏర్పాట్లను పూర్వవిధంగా చేసి, పరమాత్మ శివుని ఆజ్ఞను విష్ణువుకు నివేదించాలి।

Verse 26

विष्णोर्विसर्जनाद्यं च कृत्वा शेषं च विद्यया । प्रतिष्ठामनुसंधाय तस्यां चापि यथा पुरा

విష్ణువు విసర్జనతో ప్రారంభమయ్యే నియత విధిని ముందుగా నిర్వహించి, తరువాత మంత్రవిద్య ద్వారా మిగిలిన క్రియలను పూర్తిచేయాలి. ఆపై ప్రతిష్ఠను సమ్యక్ అనుసంధానించి, అక్కడ కూడా పూర్వవత్ పరంపర ప్రకారం నిర్వహించాలి।

Verse 27

कृत्वानुचिन्त्य तद्व्याप्तिं वागीशां च यथाक्रमम् । दीप्ताग्नौ पूर्णहोमान्तं कृत्वा शेषं च पूर्ववत्

విధిని నిర్వహించి ఆయన సర్వవ్యాప్తిని ధ్యానించాలి; అనంతరం క్రమంగా వాగీశీ దేవిని ఆరాధించాలి. దహించే అగ్నిలో పూర్ణాహుతి వరకు హోమాన్ని ముగించి, మిగిలిన కర్మలను పూర్వోక్త విధంగా చేయాలి.

Verse 28

नीलरुद्रमुपस्थाप्य तस्मै पूजादिकं तथा । कृत्वा कर्म शिवाज्ञां च दद्यात्पूर्वोक्तवर्त्मना

నీలరుద్రుని యథావిధిగా స్థాపించి, ఆయనకు పూజాదిక కర్మలను చేయాలి. శివాజ్ఞానుసారం విధించిన ఆచారాలను పూర్తిచేసి, పూర్వోక్త విధానంలో నిర్దిష్ట దానం/అర్పణం ఇవ్వాలి.

Verse 29

तपस्तमपि चोद्वास्य कृत्वा तस्याथ शांतये । विद्याकलां समाधाय तद्व्याप्तिं चावलोकयेत्

తపస్సు వల్ల పుట్టిన ఆ తేజస్సును కూడా తొలగించి, దాని శాంతికై ఏకాగ్ర సమాధిలో విద్యాకలాను స్థాపించి, దాని సర్వవ్యాప్తిని దర్శించి ధ్యానించాలి.

Verse 30

स्वात्मनो व्यापिकां तद्वद्वागीशीं च यथा पुरा । बालार्कसदृशाकारां भासयंतीं दिशो दश

మునుపటిలాగే, అతడు వాగీశీ దేవిని తన స్వాత్మస్వరూపంలా సర్వవ్యాపినిగా దర్శించాడు—బాలసూర్యుని ఉదయకాంతి వంటి రూపంతో, దశదిశలను ప్రకాశింపజేస్తూ।

Verse 31

ततः शेषं यथापूर्वं कृत्वा देवं महेश्वरम् । आवाह्याराध्य हुत्वास्मै शिवाज्ञां मनसा दिशेत्

అనంతరం మిగిలిన కర్మలను ముందువిధంగా పూర్తి చేసి, దేవ మహేశ్వరుని ఆవాహన చేసి ఆరాధించి, ఆయనకు హోమాహుతిని సమర్పించవలెను; తదుపరి మనస్సుతో శివాజ్ఞను స్వీకరించి అనుసరించవలెను.

Verse 32

महेश्वरं तथोत्सृज्य कृत्वान्यां च कलामिमाम् । शांत्यतीतां कलां नीत्वा तद्व्याप्तिमवलोकयेत्

మహేశ్వరుని కూడా విషయరూపంగా విడిచి, ఈ ఇతర ధ్యానకలాను నిర్మించి; ‘శాంతి’ స్థాయిని దాటి అతీతకలాలో చైతన్యాన్ని నడిపి, ఆ తత్త్వపు సర్వవ్యాప్తిని దర్శించాలి.

Verse 33

स्वात्मनो व्यापिकां तद्वद्वागीशां च विचिंतयेत् । नभोमंडलसंकाशां पूर्णांतं चापि पूर्ववत्

అదేవిధంగా స్వాత్మలో వ్యాపించిన సర్వవ్యాపినీ శక్తిని ధ్యానించాలి; అలాగే పవిత్ర వాక్కుకు అధిష్ఠాత్రి అయిన వాగీశాను కూడా ధ్యానించాలి. ఆమెను ఆకాశమండలంలా ప్రకాశించేలా, ఆద్యంతం సంపూర్ణంగా వ్యాపించినదిగా—మునుపు చెప్పినట్లే—భావించాలి.

Verse 34

कृत्वा शेषविधानेन समभ्यर्च्य सदाशिवम् । तस्मै समादिशेदाज्ञां शंभोरमितकर्मणः

నిర్దిష్ట విధానానుసారం మిగిలిన కర్మలను పూర్తిచేసి, సదాశివుని యథావిధిగా ఆరాధించిన తరువాత, అతనికి శంభువు—అమితకర్మల ప్రభువు—ఆజ్ఞను (ఆదేశాన్ని) తెలియజేయాలి.

Verse 35

तत्रापि च यथापूर्वं शिवं शिरसि पूर्ववत् । समभ्यर्च्य च वागीशं प्रणम्य च विसर्जयेत्

అక్కడ కూడా మునుపటిలానే శివుని శిరస్సుపై (మానసికంగా) స్థాపించాలి. వాగీశుడు—వాక్కు యొక్క స్వామి—ను యథావిధిగా ఆరాధించి, నమస్కరించి, అనంతరం దేవతను విసర్జించాలి.

Verse 36

ततश्शिवेन सम्प्रोक्ष्य शिष्यं शिरसि पूर्ववत् । विलयं शांत्यतीतायाः शक्तितत्त्वे ऽथ चिंतयेत्

అనంతరం గురువు శివశక్తితో పూర్వవిధంగా శిష్యుని శిరస్సుపై పవిత్రజలాన్ని ప్రోక్షించి, శాంతికీ అతీతమైన శక్తితత్త్వంలో జీవబంధాల లయాన్ని ధ్యానించాలి।

Verse 37

षडध्वनः परे पारे सर्वाध्वव्यापिनी पराम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशं शैवीं शक्तिञ्च चिन्तयेत्

షడధ్వములకన్నా పరమపారంలో, సమస్తాధ్వములను వ్యాపించే, కోటి సూర్యులవలె ప్రకాశించే పరమ శైవీ శక్తిని ధ్యానించాలి।

Verse 38

तदग्रे शिष्यमानीय शुद्धस्फटिकनिर्मलम् । प्रक्षाल्य कर्तरीं पश्चाच्छिवशास्त्रोक्तमार्गतः

అనంతరం శిష్యుని ముందుకు తీసుకొని, శుద్ధ స్ఫటికంలా నిర్మలమైన కత్తెరను కడిగి, తరువాత శివశాస్త్రోక్త విధానమార్గం ప్రకారం కొనసాగాలి।

Verse 39

कुर्यात्तस्य शिखाच्छेदं सह सूत्रेण देशिकः । ततस्तां गोमये न्यस्य शिवाग्नौ जुहुयाच्छिखाम्

దీక్షాగురు అతని శిఖను యజ్ఞోపవీతంతో సహా కత్తిరించాలి। ఆ శిఖను గోమయంపై ఉంచి, శివాగ్నిలో ఆహుతిగా హోమం చేయాలి।

Verse 40

वौषडंतेन मूलेन पुनः प्रक्षाल्य कर्तरीम् । हस्ते शिष्यस्य चैतन्यं तद्देहे विनिवर्तयेत्

‘వౌషట్’ అంతమయ్యే మూలమంత్రంతో కత్తెరను మళ్లీ కడిగి, గురువు శిష్యుని చేతి ద్వారా ఆ దేహంలో చైతన్యశక్తిని తిరిగి ప్రవేశింపజేయాలి।

Verse 41

ततः स्नातं समाचांतं कृतस्वस्त्ययनं शिशुम् । प्रवेश्य मंडलाभ्यासं प्रणिपत्य च दंडवत्

ఆ తరువాత శిశువుకు స్నానం చేయించి, ఆచమనం చేయించి, స్వస్త్యయన కర్మ నిర్వహించి, మండలాభ్యాసానికి పవిత్ర స్థలంలో ప్రవేశింపజేశాడు; శిశువు దండవత్ ప్రణామం చేశాడు.

Verse 42

पूजां कृत्वा यथान्यायं क्रियावैकल्यशुद्धये । वाचकेनैव मंत्रेण जुहुयादाहुतित्रयम्

విధి ప్రకారం పూజ చేసి, క్రియలో జరిగిన లోపాల శుద్ధికై, వాచకంగా పఠించబడిన మంత్రంతోనే అగ్నిలో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి.

Verse 43

उपांशूच्चारयोगेन जुहुयादाहुतित्रयम् । पुनस्संपूज्य देवेशं मन्त्रवैकल्यशुद्धये

ఉపాంశు ఉచ్చారణ నియమంతో మూడు ఆహుతులు సమర్పించాలి. తరువాత దేవేశ్వరుని మళ్లీ సమ్యక్‌గా పూజించి మంత్రలోప శుద్ధిని పొందాలి.

Verse 44

हुत्वाहुतित्रयं पश्चात्प्रार्थयेत्प्रांजलिर्गुरुः । भगवंस्त्वत्प्रसादेन शुद्धिरस्य षडध्वनः

మూడు ఆహుతులు సమర్పించిన తరువాత, గురువు అంజలి పెట్టి ప్రార్థించాలి—“ఓ భగవాన్! నీ ప్రసాదంతో ఈ శిష్యుని షడధ్వమున శుద్ధి కలుగుగాక.”

Verse 45

कृता तस्मात्परं धाम गमयैनं तवाव्ययम् । इति विज्ञाप्य देवाय नाडीसंधानपूर्वकम्

“కాబట్టి, ఓ దేవా, ఇతనిని నీ పరమ అవ్యయ ధామమునకు చేర్చుము”—అని దేవునికి వినతిచేసి, అనంతరం నాడీ-సంధానమును పూర్వకంగా యోగసాధనను ప్రారంభించెను.

Verse 46

पूर्णांतं पूर्ववत्कृत्वा ततो भूतानि शोधयेत् । स्थिरास्थिरे ततः शुद्ध्यै शीतोष्णे च ततः पदे

మునుపటివలె ‘పూర్ణాంత’ వరకు విధిని పూర్తిచేసి, తరువాత భూతతత్త్వములను శోధించవలెను. ఆపై శుద్ధికై స్థిర-అస్థిరములను భావించి, తదనంతరం శీత-ఉష్ణ పదమునకు ప్రవేశించవలెను.

Verse 47

ध्यायेद्व्याप्त्यैकताकारे भूतशोधनकर्मणि । भूतानां ग्रंथिविच्छेदं कृत्वा त्यक्त्वा सहाधिपैः

భూతశోధనకర్మలో సర్వవ్యాపక ఏకత్వస్వరూపాన్ని ధ్యానించాలి. భూతాల గ్రంథులను ఛేదించి, వాటి అధిపతులతో కూడ వాటిని త్యజించాలి; అప్పుడు చైతన్యం బంధాతీత పతి-శివునిలో విశ్రాంతి పొందును.

Verse 48

भूतानि स्थितयोगेन यो जपेत्परमे शिवे । विशोध्यास्य तनुं दग्ध्वा प्लावयित्वा सुधाकणैः

స్థిరయోగంలో నిలిచి పరమశివుని జపించువాడు భూతతత్త్వాలను శోధించి తన దేహప్రకృతిని పవిత్రం చేసుకొనును; మలాన్ని దహించి, అనంతరం కృపాసుధాకణాలతో దానిని ప్లావితం చేయును.

Verse 49

स्थाप्यात्मानं ततः कुर्याद्विशुद्धाध्वमयं वपुः । तत्रादौ शान्त्यतीतां तु व्यापिकां स्वाध्वनः कलाम्

ముందుగా ఆత్మను స్థిరపరచి, తరువాత విశుద్ధ అధ్వమయమైన ధ్యానవపువును నిర్మించాలి. అక్కడ ఆరంభంలో, తన అధ్వానికి సర్వవ్యాపినిగా—శాంతిని కూడా అతిక్రమించిన—కలాశక్తిని ధ్యానించాలి.

Verse 50

शुद्धामेव शिशोर्मूर्ध्नि न्यसेच्छान्तिमुखे तथा । विद्यां गलादिनाभ्यंतं प्रतिष्ठां तदधः क्रमात्

అతడు శిశువు శిరస్సుపై ‘శుద్ధా’ను స్థాపించాలి; ముఖంపై అలాగే ‘శాంతి’ను. కంఠం నుండి నాభి వరకు ‘విద్యా’ను, దాని కింద క్రమంగా ‘ప్రతిష్ఠా’ను స్థాపించాలి.

Verse 51

जान्वंतं तदधो न्यस्येन्निवृत्तिं चानुचिंतयेत् । स्वबीजैस्सूत्रमंत्रं च न्यस्यां गैस्तं शिवात्मकम्

మంత్రాన్ని మోకాళ్లపై, ఆపై వాటి క్రింద న్యాసం చేసి ‘నివృత్తి’ తత్త్వాన్ని అనుచింతన చేయాలి. తమ తమ బీజాక్షరాలతో కూడిన సూత్రమంత్రాన్ని కూడా అంగన్యాసంగా స్థాపించి, ఆ స్థాపన అంతా శివస్వరూపమేనని గ్రహించాలి.

Verse 52

बुद्ध्वा तं हृदयांभोजे देवमावाह्य पूजयेत् । आशास्य नित्यसांनिध्यं शिवस्वात्म्यं शिशौ गुरुः

ఆయనను గ్రహించి హృదయకమలంలో ఆ దేవుని ఆవాహన చేసి పూజించాలి. గురువు శిష్యునికి ఉపదేశిస్తూ, ప్రభువు నిత్య సాన్నిధ్యమును మరియు శిష్యునిలో శివస్వాత్మ్య సాక్షాత్కారమును ప్రార్థించాలి.

Verse 53

शिवतेजोमयस्यास्य शिशोरापादयेद्गुणान् । अणिमादीन्प्रसीदेति प्रदद्यादाहुतित्रयम्

ఈ శిశువు శివతేజోమయుడని గ్రహించి, అతనిలో అణిమా మొదలైన దివ్యగుణాలను ఆపాదించాలి. ‘ప్రసీద’ అని ఉచ్చరిస్తూ మూడు ఆహుతులను సమర్పించాలి.

Verse 54

तथैव तु गुणानेव पुनरस्योपपादयेत् । सर्वज्ञातां तथा तृप्तिं बोधं चाद्यन्तवर्जितम्

అదేవిధంగా మళ్లీ ఆయన గుణాలనే స్థాపించాలి—ఆయన సర్వజ్ఞత్వం, పరిపూర్ణ తృప్తి, మరియు ఆది-అంతరహిత బోధ.

Verse 55

अलुप्तशक्तिं स्वातन्त्र्यमनंतां शक्तिमेव च । ततो देवमनुज्ञाप्य सद्यादिकलशैस्तु तम्

శక్తి ఎప్పుడూ క్షీణించని, స్వాతంత్ర్యస్వరూపుడైన, అనంతశక్తిమంతుడైన ప్రభువును ధ్యానించాలి. ఆపై దేవుని అనుమతి కోరుకొని, సద్యః (సద్యోజాత) కలశం మొదలైన అభిషేక కలశాలతో ఆయనకు విధిని నిర్వహించాలి.

Verse 56

अभिषिंचेत देवेशं ध्यायन्हृदि यथाक्रमम् । अथोपवेश्य तं शिष्यं शिवमभ्यर्च्य पूर्ववत्

విధి క్రమానుసారం హృదయంలో ధ్యానిస్తూ దేవేశ్వరునికి అభిషేకం చేయాలి. ఆపై ఆ శిష్యుని కూర్చోబెట్టి, ముందువలె మళ్లీ భగవాన్ శివుని అర్చన చేయాలి.

Verse 57

लब्धानुज्ञः शिवाच्छैवीं विद्यामस्मै समादिशेत् । ओंकारपूर्विकां तत्र संपुटान्तु नमो ऽंतगाम्

శివుని అనుమతి పొందిన గురువు, శిష్యునికి శైవ విద్య (మంత్రవిద్య)ను ఉపదేశించాలి. అది ప్రణవం ‘ఓం’తో ప్రారంభమై, అక్కడ సంపుట (రక్షాకవచ)లో అంతర్నిహిత ‘నమో’ను వినియోగించాలి.

Verse 58

शिवशक्तियुताञ्चैव शक्तिविद्यां च तादृशीम् । ऋषिं छन्दश्च देवं च शिवतां शिवयोस्तथा

శివశక్తులతో యుక్తమైన ఆ శక్తివిద్యను కూడా అలాగే తెలుసుకోవాలి. దాని ఋషి, ఛందస్సు, దేవత, మరియు శివ-శక్తి అనే దివ్య దంపతుల ‘శివతా’ అంటే అంతర్నిహిత శివస్వభావాన్ని కూడా గ్రహించాలి.

Verse 59

पूजां सावरणां शम्भोरासनानि च सन्दिशेत् । पुनः संपूज्य देवेशं यन्मया समनुष्ठितम्

శంభువుని సావరణంగా (ఆవరణ దేవతలతో సహా) పూజించి, విధివిధానంగా ఆసనాలను ఏర్పాటు చేయాలి. అనంతరం దేవేశ్వరుని మళ్లీ పూజించి వినయంతో నివేదించాలి—“ఈ విధి నాచేత అనుష్ఠించబడింది.”

Verse 60

सुकृतं कुरु तत्सर्वमिति विज्ञापयेच्छिवम् । सहशिष्यो गुरुर्देवं दण्डवत्क्षितिमंडले

“పుణ్యకర్మలన్నిటిని చేయుడి” అని గురువు శిష్యులతో కలిసి భగవాన్ శివునికి వినతిపెట్టాలి; ఆపై ఆ దేవుని ఎదుట భూమిపై దండవత్ ప్రణామం చేయాలి.

Verse 61

प्रणम्योद्वासयेत्तस्मान्मंडलात्पावकादपि । ततः सदसिकाः सर्वे पूज्याः पूजार्हकाः क्रमात्

ప్రణామం చేసి, ఆ మండలమునుండి—అగ్నిలోనుండికూడా—ఆహ్వానిత సన్నిధిని విధివిధానంగా ఉద్వాసన చేయాలి. అనంతరం సభలో కూర్చున్న పూజ్యులైన సమస్త సభ్యులను పూజార్హులుగా క్రమంగా గౌరవించాలి.

Verse 63

सेव्या वित्तानुसारेण सदस्याश्च सहर्त्विजः । वित्तशाठ्यं न कुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

తన సామర్థ్యానుసారంగా సభ్యులను, ఋత్విజులను సముచితంగా సేవించాలి. ధన విషయంలో మోసం చేయకూడదు; తన ఆత్మలో శివుని కోరితే నిష్కపటంగా, న్యాయంగా ఉండాలి.