Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 21

समयाह्वय-संस्कारः — Rite of ‘Samayāhvaya’ and the Preparatory Layout

Maṇḍapa, Vedi, Kuṇḍas, Maṇḍala, Śiva-kumbha

Devanagari script

मन्त्रकुम्भे च विन्यस्य मन्त्रं मन्त्रविशारदः । कृत्वा मुद्रादिकं सर्वं मन्त्रयागं समाचरेत्

Transliteration

mantrakumbhe ca vinyasya mantraṃ mantraviśāradaḥ | kṛtvā mudrādikaṃ sarvaṃ mantrayāgaṃ samācaret

Translation

మంత్రవిశారదుడు మంత్రాన్ని మంత్రకుంభంలో విన్యసించి, ముద్రాదిక సమస్త విధులను నిర్వహించి, విధివిధానంగా మంత్రయాగాన్ని ఆచరించాలి।

Word by Word

• मन्त्रकुम्भे: in the mantra-pot
• मन्त्रकुम्भे: अधिकरण (अधिकरणकारक)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + कुम्भ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य कुम्भः)

• च: and
• च: समुच्चय (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• विन्यस्य: having placed
• विन्यस्य: पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-√न्यस् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; ‘having placed/arranged’

• मन्त्रम्: the mantra
• मन्त्रम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• मन्त्रविशारदः: one skilled in mantras
• मन्त्रविशारदः: कर्ता (कर्तृकारक)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (मन्त्रेषु विशारदः)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: पूर्वकाल (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having done’

• मुद्रादिकम्: mudrās etc.
• मुद्रादिकम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: मुद्रा + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘मुद्रा-आदि’ इति तत्पुरुषः (mudrā and the like)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: विशेषण (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying मुद्रादिकम्)

• मन्त्रयागम्: the mantra-sacrifice
• मन्त्रयागम्: कर्म (कर्मकारक)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र + याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मन्त्रस्य यागः)

• समाचरेत्: should perform
• समाचरेत्: क्रिया (विधेय)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Mantra Metadata

Type: panchakshara

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that mantra is not mere sound but a sacred power to be consciously installed and honored through disciplined ritual action, aligning the devotee (paśu) toward the Lord (Pati) by purifying bonds (pāśa) through focused worship.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Mantra-yajña supports Saguna Shiva worship by consecrating the worship-setting (such as a kumbha) and directing devotion and attention toward Shiva’s manifest presence, making the external rite a vehicle for inner steadiness and grace.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It prescribes mantra-nyāsa into a kumbha, followed by prescribed mudrās and then mantra-yajña—systematic japa and worship performed with correct procedure and concentrated awareness.