शिवतत्त्वे परापरभावविचारः (Inquiry into Śiva’s Principle and the Parā–Aparā Paradox)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चरितानि विचित्राणि गृह्याणि गहनानि च । दुर्विज्ञेयानि देवैश्च मोहयंति मनांसि नः

ఋషులు అన్నారు: ఈ లీలాచరిత్రాలు విచిత్రమైనవి, సూక్ష్మమైనవి, గంభీరమైనవి. దేవతలకైనా దుర్విజ్ఞేయమై, మా మనస్సులను మోహింపజేస్తున్నాయి.

Verse 2

शिवयोस्तत्त्वसम्बन्धे न दोष उपलभ्यते । चरितैः प्राकृतो भावस्तयोरपि विभाव्यते

శివ-శక్తుల తత్త్వసంబంధంలో ఏ దోషమూ లభించదు. అయినా వారి దివ్యచరిత్రాల ద్వారా వారిలోనూ లోకసదృశ భావం (ఉపదేశ-భక్తి నిమిత్తం) గ్రహ్యమవుతుంది.

Verse 3

ब्रह्मादयो ऽपि लोकानां सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः । निग्रहानुग्रहौ प्राप्य शिवस्य वशवर्तिनः

బ్రహ్మాది దేవతలు కూడా లోకాల సృష్టి, స్థితి, లయాలకు నిమిత్తకారణులై ఉండి, శివుని నియమనం (నిగ్రహం) మరియు అనుగ్రహం పొందిన తరువాతనే కార్యప్రవర్తన చేస్తారు; అందువల్ల వారు శివాధీనులే.

Verse 4

शिवः पुनर्न कस्यापि निग्रहानुग्रहास्पदम् । अतो ऽनायत्तमैश्वर्यं तस्यैवेति विनिश्चितम्

కానీ శివుడు ఎవరి నియమనం (నిగ్రహం) గానీ అనుగ్రహం గానీ పొందవలసినవాడు కాదు. అందువల్ల స్వతంత్రమైన, పరాధీనతలేని ఐశ్వర్యం ఆయనదే అని నిశ్చయించబడింది.

Verse 5

यद्येवमीदृशैश्वर्यं तत्तु स्वातन्त्र्यलक्षणम् । स्वभावसिद्धं चैतस्य मूर्तिमत्तास्पदं भवेत्

ఇలాంటి ఐశ్వర్యం నిజమైతే, దాని లక్షణం పరమ స్వాతంత్ర్యమే. అది స్వభావసిద్ధమైనదైనందున, ఆయన రూపధారణ (మూర్తిమత్తా) సాధ్యమయ్యే ఆధారస్థానమవుతుంది.

Verse 6

न मूर्तिश्च स्वतंत्रस्य घटते मूलहेतुना । मूर्तेरपि च कार्यत्वात्तत्सिद्धिः स्यादहैतुकी

స్వతంత్ర ప్రభువు యొక్క మూర్తి మూలకారణం వల్ల ఏర్పడిందని స్థాపించలేం. మూర్తి కూడా కార్యస్వరూపమే కాబట్టి, దానినే పరమంగా నిర్ధారించడం అహేతుకమై అసంగతమవుతుంది.

Verse 7

सर्वत्र परमो भावो ऽपरमश्चान्य उच्यते । परमापरमौ भावौ कथमेकत्र संगतौ

ఎక్కడైనా పరమ తత్త్వం ‘పర’ (అతీతం) అని బోధిస్తారు; మరల దానినే ‘అపర’ (సన్నిహితం) అని కూడా అంటారు. అయితే ‘పర’ మరియు ‘అపర’ అనే ఈ రెండు భావాలు ఒకటిలో ఎలా సమన్వయమవుతాయి?

Verse 8

निष्फलो हि स्वभावो ऽस्य परमः परमात्मनः । स एव सकलः कस्मात्स्वभावो ह्यविपर्ययः

ఈ పరమాత్ముని పరమ స్వభావం నిష్క్రియమూ నిష్ఫలమూ, కర్మఫలాతీతం. అయితే అదే తత్త్వం ‘సకల’—గుణలక్షణాలతో ప్రకాశించేది—అని ఎందుకు చెప్పబడుతుంది? ఎందుకంటే ఆయన స్వభావం అవిపర్యయము, ఎప్పుడూ విరుద్ధం కాదు.

Verse 9

स्वभावो विपरीतश्चेत्स्वतंत्रः स्वेच्छया यदि । न करोति किमीशानो नित्यानित्यविपर्ययम्

ఈశానుని స్వభావం విరుద్ధమై, ఆయన స్వేచ్ఛతో స్వతంత్రంగా ప్రవర్తిస్తే, పరమేశ్వరుడు నిత్య-అనిత్యాల క్రమాన్ని ఎందుకు తలక్రిందులు చేయడు?

Verse 10

मूर्तात्मा सकलः कश्चित्स चान्यो निष्फलः शिवः । शिवेनाधिष्ठितश्चेति सर्वत्र लघु कथ्यते

సర్వత్ర సంక్షేపంగా ఇలా బోధించబడుతుంది—ఒక వైపు మూర్తమైన, సకలమైన (ప్రకట) తత్త్వం ఉంది; మరో వైపు దానికంటే భిన్నమైన, నిష్ఫలమైన (నిర్వికార) శివుడు ఉన్నాడు. అలాగే ఆ మూర్త తత్త్వం శివునిచే అధిష్ఠితమై నియంత్రితమై ఉంది.

Verse 11

मूर्त्यात्मैव तदा मूर्तिः शिवस्यास्य भवेदिति । तस्य मूर्तौ मूर्तिमतोः पारतंत्र्यं हि निश्चितम्

అప్పుడు ఈ మూర్తియే శివుని మూర్త్యాత్మ—స్వరూపం—అవుతుందని ప్రకటించబడింది; మరియు ఆ మూర్తిలో మూర్తిమంతునికి ఆ రూపంపై ఆధారత (పారతంత్ర్యం) నిశ్చయంగా స్థాపితమవుతుంది।

Verse 12

अन्यथा निरपेक्षेण मूर्तिः स्वीक्रियते कथम् । मूर्तिस्वीकरणं तस्मान्मूर्तौ साध्यफलेप्सया

లేకపోతే సంపూర్ణ నిరపేక్షుడైనవాడు మూర్తిని ఎలా స్వీకరిస్తాడు? అందుకే సాధ్యఫలసిద్ధి కోసం, సాధకుల ఇష్టసాధనార్థం, ఆ మూర్తిలోనే మూర్తిస్వీకారం జరుగుతుంది।

Verse 13

न हि स्वेच्छाशरीरत्वं स्वातंत्र्यायोपपद्यते । स्वेच्छैव तादृशी पुंसां यस्मात्कर्मानुसारिणी

కేవలం స్వేచ్ఛతో తయారైన శరీరధారణే నిజమైన స్వాతంత్ర్యం కాదు. ఎందుకంటే దేహధారుల ‘ఇచ్ఛ’ స్వభావమే కర్మానుసారంగా నడిచేది.

Verse 14

स्वीकर्तुं स्वेच्छया देहं हातुं च प्रभवन्त्युत । ब्रह्मादयः पिशाचांताः किं ते कर्मातिवर्तिनः

వారు స్వేచ్ఛతో దేహాన్ని స్వీకరించగలరు, అలాగే విడిచిపెట్టగలరు. బ్రహ్మాది దేవతల నుంచి పిశాచుల వరకు—వారు కర్మను అతిక్రమించేవారా?

Verse 15

इच्छया देहनिर्माणमिन्द्रजालोपमं विदुः । अणिमादिगुणैश्वर्यवशीकारानतिक्रमात्

ఇచ్ఛామాత్రంతో దేహనిర్మాణం ఇంద్రజాలంలాంటిదని వారు చెబుతారు. ఎందుకంటే అణిమాది గుణైశ్వర్యాలు, వశీకరణశక్తి వంటి సామర్థ్యాలతో సాధారణ పరిమితులను అతిక్రమించగలరు।

Verse 16

विश्वरूपं दधद्विष्णुर्दधीचेन महर्षिणा । युध्यता समुपालब्धस्तद्रूपं दधता स्वयम्

విష్ణువు విశ్వరూపాన్ని ధరించినప్పుడు మహర్షి దధీచి యుద్ధంలో ఆయనను ఎదుర్కొన్నాడు; ఆ రూపాన్నే తానే ధరించి ప్రతిఘటనకు నిలిచాడు।

Verse 17

सर्वस्मादधिकस्यापि शिवस्य परमात्मनः । शरीरवत्तयान्यात्मसाधर्म्यं प्रतिभाति नः

మాకు ఇలా అనిపిస్తుంది: సర్వోన్నత పరమాత్ముడైన శివుని గురించి కూడా, ఆయనను శరీరవంతుడిగా చెప్పినప్పుడు, దేహధారులైన జీవులతో ఒక విధమైన సాదృశ్యం కనిపిస్తుంది।

Verse 18

सर्वानुग्राहकं प्राहुश्शिवं परमकारणम् । स निर्गृह्णाति देवानां सर्वानुग्राहकः कथम्

వారు శివుని పరమకారణమూ, సర్వానుగ్రహకుడూ అంటారు; అయితే ఆ సర్వకృపాళు ప్రభువు దేవతలనూ ఎలా నియంత్రిస్తాడు?

Verse 19

चिच्छेद बहुशो देवो ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः । शिवनिन्दां प्रकुर्वंतं पुत्रेति कुमतेर्हठात्

అప్పుడు దేవుడైన శివుడు బ్రహ్మ యొక్క ఐదవ తలను పునఃపునః ఛేదించాడు; ఎందుకంటే ఆ కుదృష్టి హఠాత్తుగా శివనింద చేస్తూ నిర్లజ్జగా ‘నా కుమారుడా’ అని పిలిచాడు।

Verse 20

विष्णोरपि नृसिंहस्य रभसा शरभाकृतिः । बिभेद पद्भ्यामाक्रम्य हृदयं नखरैः खरैः

విష్ణువు ఉగ్ర నరసింహ రూపాన్ని కూడా ఆ ఢీకొట్టే వేగంలో శరభాకార అవతారం అదుపులోకి తీసుకుంది; పాదాలతో తొక్కి, కఠినమైన పదునైన గోళ్లతో హృదయాన్ని చీల్చింది।

Verse 21

देवस्त्रीषु च देवेषु दक्षस्याध्वरकारणात् । वीरेण वीरभद्रेण न हि कश्चिददण्डितः

దక్షుని యజ్ఞకారణంగా దేవస్త్రీలలోను దేవతలలోను, ఆ వీరుడు వీరభద్రుడు దండించని వాడు ఎవరూ లేరు.

Verse 22

पुरत्रयं च सस्त्रीकं सदैत्यं सह बालकैः । क्षणेनैकेन देवेन नेत्राग्नेरिंधनीकृतम्

ఆ ఏక దేవుడు (శివుడు) ఒక్క క్షణంలోనే త్రిపురాన్ని—స్త్రీలతో, దైత్యులతో, బాలులతో కూడి—తన నేత్రాగ్నికి ఇంధనంగా చేసెను.

Verse 23

प्रजानां रतिहेतुश्च कामो रतिपतिस्स्वयम् । क्रोशतामेव देवानां हुतो नेत्रहुताशने

ప్రజల రతికి కారణమైన, స్వయంగా రతిపతి కాముడు—దేవతలు కేకలు వేస్తుండగానే నేత్రాగ్నిలో దగ్ధమై భస్మమయ్యాడు।

Verse 24

गावश्च कश्चिद्दुग्धौघं स्रवन्त्यो मूर्ध्नि खेचराः । सरुषा प्रेक्ष्य देवेन तत्क्षणे भस्मसात्कृतः

ఒక ఖేచరుడు గోవులతో ప్రభువు శిరస్సుపై పాల ప్రవాహాన్ని కార్చించాడు; దేవుడు కోపంగా చూచగానే అతడు క్షణంలోనే భస్మమయ్యాడు।

Verse 25

जलंधरासुरो दीर्णश्चक्रीकृत्य जलं पदा । बद्ध्वानंतेन यो विष्णुं चिक्षेप शतयोजनम्

అసురుడు జలంధరుడు గర్వంతో పాదంతో జలాన్ని చక్రంలా మథించాడు; అనంతునితో విష్ణువును బంధించి శత యోజనాలు దూరం విసిరేశాడు।

Verse 26

तमेव जलसंधायी शूलेनैव जघान सः । तच्चक्रं तपसा लब्ध्वा लब्धवीर्यो हरिस्सदा

అప్పుడు జలసంధాయీ అతనినే కేవలం శూలముతో సంహరించెను. మరియు హరి తపస్సుతో పొందిన ఆ చక్రమును సంపాదించి, సదా తపోబలజనిత వీర్యముతో యుక్తుడై నిలిచెను.

Verse 27

जिघांसतां सुरारीणां कुलं निर्घृणचेतसाम् । त्रिशूलेनान्धकस्योरः शिखिनैवोपतापितम्

దేవశత్రువులైన, నిర్దయచిత్తులైన సంహారకాముల కులాన్ని నశింపజేయుటకై అంధకుని వక్షస్థలం త్రిశూలంతో ఛేదింపబడి అగ్నివలె దగ్ధమైంది।

Verse 28

कण्ठात्कालांगनां सृष्ट्वा दारको ऽपि निपातितः । कौशिकीं जनयित्वा तु गौर्यास्त्वक्कोशगोचराम्

తన కంఠమునుండి కాలవర్ణ కన్య (కాళీ)ని సృష్టించి, దారకుడనే బాలుడును పడగొట్టబడెను. అనంతరం గౌరీదేవి చర్మకోశమునుండి వెలువడిన కౌశికీ జన్మించింది।

Verse 29

शुंभस्सह निशुंभेन प्रापितो मरणं रणे । श्रुतं च महदाख्यानं स्कान्दे स्कन्दसमाश्रयम्

శుంభుడు నిశుంభునితో కూడ రణమున మరణమును పొందెను. అలాగే స్కందపురాణమున స్కందుని ప్రామాణ్యమున ఆధారితమైన ఈ మహద్ఆఖ్యానం శ్రవించబడినది।

Verse 30

वधार्थे तारकाख्यस्य दैत्येन्द्रस्येन्द्रविद्विषः । ब्रह्मणाभ्यर्थितो देवो मन्दरान्तःपुरं गतः

ఇంద్రవైరి అయిన దైత్యేంద్ర తారకుని వధార్థమై, బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థనచే దేవుడు (శివుడు) మందరపర్వత అంతఃపురమునకు వెళ్లెను।

Verse 31

विहृत्य सुचिरं देव्या विहारा ऽतिप्रसङ्गतः । रसां रसातलं नीतामिव कृत्वाभिधां ततः

దేవితో చాలా కాలం విహరించి, ఆ విహారరసంలో అతిగా మునిగిపోయాడు; ఆపై ‘రసా’ అనే పేరుగల ఆమెను రసాతలానికి తీసుకెళ్లబడినట్లుగా చేసినాడు।

Verse 32

देवीं च वंचयंस्तस्यां स्ववीर्यमतिदुर्वहम् । अविसृज्य विसृज्याग्नौ हविः पूतमिवामृतम्

ఆ విషయములో దేవిని మోసగించి, అతడు తన అత్యంత దుర్ధర్షమైన వీర్యాన్ని ఆమెయందు విడువలేదు; బదులుగా అగ్నిలో హవిస్సులాగా శుద్ధమై అమృతసమంగా అర్పించాడు।

Verse 33

गंगादिष्वपि निक्षिप्य वह्निद्वारा तदंशतः । तत्समाहृत्य शनकैस्तोकंस्तोकमितस्ततः

దాని భాగాలను గంగా మొదలైన పవిత్ర జలాలలో నిక్షిప్తం చేసి, అగ్ని ద్వారా కూడా అర్పించి, తరువాత వారు దానిని నెమ్మదిగా—ఇక్కడి నుండి అక్కడి వరకు—చిన్నచిన్నగా సమాహరించారు।

Verse 34

स्वाहया कृत्तिकारूपात्स्वभर्त्रा रममाणया । सुवर्णीभूतया न्यस्तं मेरौ शरवणे क्वचित्

ఒకసారి స్వాహా కృత్తికల రూపాన్ని ధరించి, తన భర్తతో క్రీడిస్తూ, స్వర్ణప్రభతో మెరిసిపోయింది; అప్పుడు ఆమె మేరు పర్వతంపై శరవణంలో (నలముల శయ్యపై) దానిని ఎప్పుడో న్యస్తం చేసింది।

Verse 35

संदीपयित्वा कालेन तस्य भासा दिशो दश । रञ्जयित्वा गिरीन्सर्वान्कांचनीकृत्य मेरुणा

కాలక్రమేణా అతని తేజస్సు ప్రదీప్తమై దశదిశలను ప్రకాశింపజేసింది; అది సమస్త పర్వతాలను కాంతితో రంజింపజేసి, మేరు కూడా స్వర్ణమయమైనట్లు చేసింది।

Verse 36

ततश्चिरेण कालेन संजाते तत्र तेजसि । कुमारे सुकुमारांगे कुमाराणां निदर्शने

తర్వాత దీర్ఘకాలానంతరం అక్కడ దివ్య తేజస్సు సంపూర్ణంగా వ్యక్తమైంది; అప్పుడు సుకుమారాంగుడైన ఒక దివ్య కుమారుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు—సర్వ కుమారులలో ఆదర్శమై, దృశ్య నిదర్శనమై।

Verse 37

तच्छैशवं स्वरूपं च तस्य दृष्ट्वा मनोहरम् । सह देवसुरैर्लोकैर्विस्मिते च विमोहिते

ఆయన యొక్క ఆ మనోహరమైన బాల్య స్వరూపాన్ని చూచి, దేవులు అసురులతో కూడిన సమస్త లోకాలు ఆశ్చర్యపడి పూర్తిగా మోహితమయ్యాయి।

Verse 38

देवो ऽपि स्वयमायातः पुत्रदर्शनलालसः । सह देव्यांकमारोप्य ततो ऽस्य स्मेरमाननम्

అప్పుడు ప్రభువు స్వయంగా కుమార దర్శనానికి తపనతో అక్కడికి వచ్చాడు. దేవితో కలిసి బాలుడిని ఆమె ఒడిలో కూర్చోబెట్టి, తరువాత అతని మృదుస్మిత ముఖాన్ని తిలకించాడు।

Verse 39

पीतामृतमिव स्नेहविवशेनान्तरात्मना । देवेष्वपि च पश्यत्सु वीतरागैस्तपस्विभिः

అమృతాన్ని పానంచేసినట్లుగా—స్నేహంతో వశమైన అతని అంతరాత్మ ఆ ఆనందంలో లీనమైంది; దేవులు చూస్తుండగా, ఆసక్తిరహిత తపస్వులు కూడా సాక్షులయ్యారు।

Verse 40

स्वस्य वक्षःस्थले स्वैरं नर्तयित्वा कुमारकम् । अनुभूय च तत्क्रीडां संभाव्य च परस्परम्

తన వక్షస్థలంపై కుమారుణ్ని స్వేచ్ఛగా నర్తింపజేసి, ఆ క్రీడానందాన్ని అనుభవించి, వారు పరస్పరం స్నేహగౌరవాలతో ఒకరినొకరు చూచిరి।

Verse 41

स्तन्यमाज्ञापयन्देव्याः पाययित्वामृतोपमम् । तवावतारो जगतां हितायेत्यनुशास्य च

ఆయన దేవికి స్తన్యము ఇవ్వమని ఆజ్ఞాపించి, నిన్ను అమృతసమానమైన పాలతో పానముచేయించి, మరల ఉపదేశించాడు—“నీ అవతారం లోకాల హితార్థమే।”

Verse 42

स्वयन्देवश्च देवी च न तृप्तिमुपजग्मतुः । ततः शक्रेण संधाय बिभ्यता तारकासुरात्

అయినప్పటికీ స్వయంభూ దేవుడూ దేవీ తృప్తి పొందలేదు. తరువాత తారకాసురుని భయంతో శక్రుడు (ఇంద్రుడు) సంధి కట్టి (ఒప్పందం చేసి) వచ్చెను।

Verse 43

कारयित्वाभिषेकं च सेनापत्ये दिवौकसाम् । पुत्रमन्तरतः कृत्वा देवेन त्रिपुरद्विषा

దేవలోక సేనాధిపత్యానికి అభిషేకం చేయించి, త్రిపురద్వేషి పరమేశ్వరుడు శివుడు తన కుమారుని దేవసేన మధ్యలో ఉంచి (అగ్రభాగంలో) నిలిపెను।

Verse 44

स्वयमंतर्हितेनैव स्कन्दमिन्द्रादिरक्षितम् । तच्छक्त्या क्रौञ्चभेदिन्या युधि कालाग्निकल्पया

తానే అంతర్హితుడైనందున స్కందుని ఇంద్రాది దేవతలు రక్షించారు; మరియు యుద్ధంలో ఆ క్రౌంచభేదిని, యుగాంతాగ్నిసమానమైన శక్తి బలంతో అతడు విజయం పొందెను।

Verse 45

छेदितं तारकस्यापि शिरश्शक्रभिया सह । स्तुतिं चक्रुर्विशेषेण हरिधातृमुखाः सुराः

తారకుని శిరస్సు ఛేదించబడగానే శక్రుని (ఇంద్రుని) భయమూ తొలగిపోయెను; అప్పుడు హరి మరియు ధాతృ (బ్రహ్మ) మొదలైన దేవతలు విశేషంగా స్తుతి చేశారు।

Verse 46

तथा रक्षोधिपः साक्षाद्रावणो बलगर्वितः । उद्धरन्स्वभुजैर्दीर्घैः कैलासं गिरिमात्मनः

అలాగే రాక్షసాధిపతి రావణుడు బలగర్వంతో మదించినవాడై, తన దీర్ఘ భుజాలతో తనదైన కైలాస పర్వతాన్ని పైకి ఎత్తి కదిలించసాగాడు।

Verse 47

तदागो ऽसहमानस्य देवदेवस्य शूलिनः । पदांगुष्ठपरिस्पन्दान्ममज्ज मृदितो भुवि

ఆ అపరాధాన్ని సహించలేని దేవదేవుడు త్రిశూలధారి శివుడు తన పాదాంగుష్ఠాన్ని స్వల్పంగా కదిలించగానే, అపరాధి నలిగిపోయి భూమిలోకి మునిగిపోయాడు.

Verse 48

बटोः केनचिदर्थेन स्वाश्रितस्य गतायुषः । त्वरयागत्य देवेन पादांतं गमितोन्तकः

తన శరణాగతుడైన ఆ బటువు విషయంలో—ఆయుష్షు తీరినవాడైన అతని కోసం—యముడు తొందరగా అక్కడికి వచ్చాడు; కాని ప్రభువు అతడిని తన పాదాంతానికి నెట్టివేసి శక్తిహీనుడిని చేశాడు.

Verse 49

स्ववाहनमविज्ञाय वृषेन्द्रं वडवानलः । सगलग्रहमानीतस्ततो ऽस्त्येकोदकं जगत्

తన స్వవాహనమైన వృషేంద్రుణ్ని గుర్తించక వడవానలుడు సమస్త లోకగోళాన్ని గ్రసించి లోపలికి లాగాడు; అందుచేత జగత్తు అంతా ఒకే జలవిస్తారంగా మారింది.

Verse 50

अलोकविदितैस्तैस्तैर्वृत्तैरानन्दसुन्दरैः । अंगहारस्वसेनेदमसकृच्चालितं जगत्

సాధారణ లోకాలకు తెలియని, ఆనందసౌందర్యంతో నిండిన ఆ ఆ కదలికలచే ప్రభువు యొక్క అంగహార-స్వసేన ఈ జగత్తును పునఃపునః చలింపజేసింది.

Verse 51

शान्त एव सदा सर्वमनुगृह्णाति चेच्छिवः । सर्वाणि पूरयेदेव कथं शक्तेन मोचयेत्

సదా శాంతుడైన శివుడు నిరంతరం అందరినీ అనుగ్రహించి, సమస్తాన్ని పూర్ణం చేస్తే, ఆయనను ఏ శక్తి ఎలా నిరోధించగలదు? మరెవరు మోక్షం ఇస్తామని ఎలా చెప్పగలరు?

Verse 52

अनादिकर्म वैचित्र्यमपि नात्र नियामकम् । कारणं खलु कर्मापि भवेदीश्वरकारितम्

ఇక్కడ అనాది కర్మల వైవిధ్యమే పరమ నియామకం కాదు. కర్మ కూడా కారణమవుతుంది, అది ఈశ్వర ప్రేరణతో నడిచినప్పుడే.

Verse 53

किमत्र बहुनोक्तेन नास्तिक्यं हेतुकारकम् । यथा ह्याशु निवर्तेत तथा कथय मारुत

ఇక్కడ ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు? వాదమాత్రజన్య నాస్తిక్యమే కారణమవుతుంది. ఓ మారుతా, ఇది త్వరగా ఎలా నివృత్తి అవుతుందో చెప్పుము।