मन्दरगिरिवर्णनम् — Description of Mount Mandara as Śiva’s Residence (Tapas-abode)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । अन्तर्धानगतो देव्या सह सानुचरो हरः । क्व यातः कुत्र वासः किं कृत्वा विरराम ह

ఋషులు అన్నారు—దేవితోను తన గణాలతోను హరుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆయన ఎక్కడికి వెళ్లాడు, ఎక్కడ నివసిస్తున్నాడు, మరియు ఏమి చేసి స్థిరుడై (నిశ్చలుడై) నిలిచాడు?

Verse 2

वायुरुवाच । महीधरवरः श्रीमान्मंदरश्चित्रकंदरः । दयितो देवदेवस्य निवासस्तपसो ऽभवत्

వాయువు చెప్పెను—విచిత్ర గుహలతో అలంకృతమైన ఆ శ్రీమంతమైన శ్రేష్ఠ పర్వతం మందరము, దేవదేవ మహాదేవుని తపస్సుకు ప్రియ నివాసస్థానమైంది.

Verse 3

तपो महत्कृतं तेन वोढुं स्वशिरसा शिवौ । चिरेण लब्धं तत्पादपंकजस्पर्शजं सुखम्

అతడు మహత్తర తపస్సు చేశాడు—తన శిరస్సుపై శివ-శివా యుగళాన్ని ధరించుటకై; మరియు చాలాకాలానంతరం ప్రభువు పాదపద్మస్పర్శజన్యమైన ఆనందాన్ని పొందెను.

Verse 4

तस्य शैलस्य सौन्दर्यं सहस्रवदनैरपि । न शक्यं विस्तराद्वक्तुं वर्षकोटिशतैरपि

ఆ పర్వత సౌందర్యాన్ని వెయ్యి ముఖాలతోనైనా విస్తారంగా చెప్పలేం; కోట్లకొద్దీ సంవత్సరాలైనా దానిని వివరంగా వర్ణించడం సాధ్యం కాదు.

Verse 5

शक्यमप्यस्य सौन्दर्यं न वर्णयितुमुत्सहे । पर्वतान्तरसौन्दर्यं साधारणविधारणात्

ఇది వర్ణించటం సాధ్యమైనా, నేను దాని సౌందర్యాన్ని వర్ణించుటకు ధైర్యం చేయను; ఎందుకంటే దీని కాంతి ఇతర పర్వతాల సౌందర్యాన్ని మించి, సాధారణ వర్ణనలో నిలవదు.

Verse 6

इदन्तु शक्यते वक्तुमस्मिन्पर्वतसुन्दरे । ऋद्ध्या कयापि सौन्दर्यमीश्वरावासयोग्यता

అయితే ఈ సుందర పర్వతం గురించి ఇంత మాత్రం చెప్పవచ్చు—ఏదో అలౌకిక దివ్య ఋద్ధి వలన దీనికి అటువంటి కాంతి, అటువంటి యోగ్యత కలిగి, ఇది ఈశ్వరుడు శివుని నివాసానికి తగినదిగా ఉంది।

Verse 7

अत एव हि देवेन देव्याः प्रियचिकीर्षया । अतीव रमणीयोयं गिरिरन्तःपुरीकृतः

అందుకే దేవి ప్రీతికోసం దేవుడు ఈ అత్యంత రమణీయమైన పర్వతాన్ని తన అంతఃపురంగా, గోప్య నివాసంగా చేసెను।

Verse 8

मेखलाभूमयस्तस्य विमलोपलपादपाः । शिवयोर्नित्यसान्निध्यान्न्यक्कुर्वंत्यखिलंजगत्

దాని వలయభూములు, నిర్మల శిలా మెట్లు—శివదేవుల నిత్య సాన్నిధ్యంతో—సమస్త జగత్తును చిన్నదిగా కనిపించజేస్తాయి।

Verse 9

पितृभ्यां जगतो नित्यं स्नानपानोपयोगतः । अवाप्तपुण्यसंस्कारः प्रसरद्भिरितस्ततः

పితృదేవతల పవిత్ర జలాలను స్నానపానాలకు వినియోగించుటవలన జగత్తు నిత్యం పోషింపబడుతుంది; వాటి నుండి లభించే పుణ్యసంస్కారాలు అన్ని దిశలలో వ్యాపిస్తాయి।

Verse 10

लघुशीतलसंस्पर्शैरच्छाच्छैर्निर्झराम्बुभिः । अधिराज्येन चाद्रीणामद्रीरेषो ऽभिषिच्यते

పర్వత ఝరుల స్ఫటికసమాన స్వచ్ఛ జలాల మృదువైన చల్లని స్పర్శతో, అలాగే పర్వతాలపై అధిరాజ్యంతో, ఈ పర్వతరాజు నిశ్చయంగా అభిషిక్తుడైనట్లు ఉంటుంది।

Verse 11

निशासु शिखरप्रान्तर्वर्तिना स शिलोच्चयः । चंद्रेणाचल साम्राज्यच्छत्रेणेव विराजते

రాత్రివేళ శిఖరప్రాంతమున నిలిచిన చంద్రునిచేత ఆ మహాశైలం ప్రకాశిస్తుంది; పర్వతసామ్రాజ్యంపై చంద్రుడు రాజఛత్రంలా విరాజిల్లినట్లు.

Verse 12

स शैलश्चंचलीभूतैर्बालैश्चामरयोषिताम् । सर्वपर्वतसाम्राज्यचामरैरिव वीज्यते

చామరధారిణీ యువతుల చంచల కేశలతలతో ఆ పర్వతం నెమ్మదిగా వీసబడుతున్నట్లుండెను—సర్వ పర్వతసామ్రాజ్యపు రాజచామరాలు చుట్టూ ఊగినట్లుగా।

Verse 13

प्रातरभ्युदिते भानौ भूधरो रत्नभूषितः । दर्पणे देहसौभाग्यं द्रष्टुकाम इव स्थितः

ప్రాతఃకాలంలో కొత్తగా ఉదయించిన సూర్యుని వేళ రత్నాలతో అలంకరించిన ఆ పర్వతం, దర్పణం ఎదుట నిలిచి తన దేహసౌభాగ్యశోభను చూడదలచినట్లుండెను।

Verse 14

कूजद्विहंगवाचालैर्वातोद्धृतलताभुजैः । विमुक्तपुष्पैः सततं व्यालम्बिमृदुपल्लवैः

కూయు పక్షుల కలకలంతో అది నిత్యం చైతన్యంగా ఉండెను; గాలికి ఎత్తబడిన లతాభుజాలు ఊగెను; మృదువైన పల్లవాలు వేలాడెను; విడిచిన పుష్పాలు నిరంతరం జారిపడెను।

Verse 15

लताप्रतानजटिलैस्तरुभिस्तपसैरिव । जयाशिषा सहाभ्यर्च्य निषेव्यत इवाद्रिराट्

లతాప్రతానాలతో చిక్కబడిన, తపస్సు చేస్తున్నట్లున్న వృక్షాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ అద్రిరాజు ‘జయ’ ఆశీర్వాదంతో సహ పూజింపబడుతూ, నిత్యం భక్తితో సేవింపబడుతున్నట్లుండెను।

Verse 16

अधोमुखैरूर्ध्वमुखैश्शृंगैस्तिर्यङ्मुखैस्तथा । प्रपतन्निव पाताले भूपृष्ठादुत्पतन्निव

కొన్ని శిఖరాలు క్రిందికి, కొన్ని పైకి, మరికొన్ని పక్కకు వంగి ఉండగా; అది పాతాళంలోకి పడిపోతున్నట్లూ, అదే సమయంలో భూపృష్టం నుంచి ఎగసిపడుతున్నట్లూ కనిపించింది।

Verse 17

परीतः सर्वतो दिक्षु भ्रमन्निव विहायसि । पश्यन्निव जगत्सर्वं नृत्यन्निव निरन्तरम्

అతడు అన్ని దిక్కుల నుండీ చుట్టుముట్టబడి, ఆకాశంలో సంచరిస్తున్నట్లూ; సమస్త జగత్తును దర్శిస్తున్నట్లూ; నిరంతరం నర్తిస్తున్నట్లూ కనిపించాడు।

Verse 18

गुहामुखैः प्रतिदिनं व्यात्तास्यो विपुलोदरैः । अजीर्णलावण्यतया जृंभमाण इवाचलः

ప్రతిదినం గుహాముఖాలను విప్పి, విస్తారోదరుడైన ప్రాణి నోరు తెరిచినట్లుగా; అజీర్ణంతో లావణ్యం మసకబారినట్టు, ఆ పర్వతం జంభిస్తున్నట్లే కనిపించింది।

Verse 19

ग्रसन्निव जगत्सर्वं पिबन्निव पयोनिधिम् । वमन्निव तमोन्तस्थं माद्यन्निव खमम्बुदैः

అది సమస్త జగత్తును మింగుతున్నట్లుగా, సముద్రాన్ని త్రాగుతున్నట్లుగా; లోపల దాగిన చీకటిని వాంతి చేస్తున్నట్లుగా, మేఘాలతో ఆకాశంలో మత్తెక్కుతున్నట్లుగా కనిపించింది।

Verse 20

निवास भूमयस्तास्ता दर्पणप्रतिमोदराः । तिरस्कृतातपास्स्निग्धाश्रमच्छायामहीरुहाः

ఆ నివాసభూములు నిర్మల దర్పణాంతరంలా శీతలంగా, మనోహరంగా ఉండేవి. మహావృక్షాల ఘనమైన, మృదువైన నీడ వల్ల ఆశ్రమాలపై సూర్యతాపం అడ్డుకుపోయేది।

Verse 21

सरित्सरस्तडागादिसंपर्कशिशिरानिलाः । तत्र तत्र निषण्णाभ्यां शिवाभ्यां सफलीकृताः

నదులు, సరస్సులు, చెరువుల స్పర్శతో శీతలమైన గాలులు, అక్కడక్కడ కలిసి కూర్చున్న శివుడు-శివా అనే ఆ రెండు మంగళమూర్తులచే నిజంగా సఫలమయ్యాయి.

Verse 22

तमिमं सर्वतः श्रेष्ठं स्मृत्वा साम्बस्त्रियम्बकः । रैभ्याश्रमसमीपस्थश्चान्तर्धानं गतो ययौ

ఆయనను సర్వతోముఖంగా శ్రేష్ఠుడని స్మరించి, ఉమాసహిత త్ర్యంబక మహేశ్వరుడు రైభ్యాశ్రమ సమీపానికి వెళ్లి, యోగమాయతో అంతర్ధానమై ప్రస్థానమయ్యాడు।

Verse 23

तत्रोद्यानमनुप्राप्य देव्या सह महेश्वरः । रराम रमणीयासु देव्यान्तःपुरभूमिषु

అక్కడి ఉద్యానానికి చేరుకొని, దేవితో కూడిన మహేశ్వరుడు దేవీ అంతఃపురంలోని రమణీయ ప్రదేశాలలో ఆనందంగా విహరించాడు।

Verse 24

तथा गतेषु कालेषु प्रवृद्धासु प्रजासु च । दैत्यौ शुंभनिशुंभाख्यौ भ्रातरौ संबभूवतुः

ఇలా కాలం గడిచిపోతూ ప్రజలు పెరిగినప్పుడు, శుంభ-నిశుంభ అనే పేర్లతో ఇద్దరు దైత్య సోదరులు జన్మించారు।

Verse 25

ताभ्यां तपो बलाद्दत्तं ब्रह्मणा परमेष्टिना । अवध्यत्वं जगत्यस्मिन्पुरुषैरखिलैरपि

వారి తపస్సు ప్రభావంతో ప్రసన్నుడైన పరమేష్ఠి బ్రహ్మ ఈ లోకంలో సమస్త పురుషుల చేత కూడా అవధ్యత్వం అనే వరాన్ని ప్రసాదించాడు।

Verse 26

अयोनिजा तु या कन्या ह्यंबिकांशसमुद्भवा । अजातपुंस्पर्शरतिरविलंघ्यपराक्रमा

ఆ కన్య ఏ యోనిలోనూ జన్మించలేదు; అంబికా అంసం నుండి ప్రదర్శితమైంది. పురుషస్పర్శం ఎరుగని పవిత్రతలో రమించే ఆమె, ఎవ్వరూ అతిక్రమించలేని పరాక్రమం కలది.

Verse 27

तया तु नौ वधः संख्ये तस्यां कामाभिभूतयोः । इति चाभ्यर्थितो ब्रह्मा ताभ्याम्प्राह तथास्त्विति

“ఆమె వల్లనే యుద్ధంలో మా వధ జరుగుతుంది”—ఆమెపై కామావేశంతో మునిగిన ఆ ఇద్దరూ బ్రహ్మను ప్రార్థించారు. అలా అభ్యర్థింపబడిన బ్రహ్మ వారితో—“తథాస్తు” అని పలికాడు.

Verse 28

ततः प्रभृति शक्रादीन्विजित्य समरे सुरान् । निःस्वाध्यायवषट्कारं जगच्चक्रतुरक्रमात्

అప్పటినుంచి అతడు సమరంలో ఇంద్రాది దేవతలను జయించి, తన అప్రతిహత బలంతో లోకాన్ని వేదపఠనం మరియు యజ్ఞాలలో “వషట్” నాదం కూడా మౌనమయ్యే స్థితికి నెట్టాడు.

Verse 29

तयोर्वधाय देवेशं ब्रह्माभ्यर्थितवान्पुनः । विनिंद्यापि रहस्यं वां क्रोधयित्वा यथा तथा

ఆ ఇద్దరి సంహారార్థం బ్రహ్మ మళ్లీ దేవేశ్వరుడైన శివుని ప్రార్థించాడు. తరువాత మీ రహస్యాన్ని నిందిస్తూ—ఏ విధంగానైనా—మీ ఇద్దరిలో కోపాన్ని రేపాడు.

Verse 30

तद्वर्णकोशजां शक्तिमकामां कन्यकात्मिकाम् । निशुम्भशुंभयोर्हंत्रीं सुरेभ्यो दातुमर्हसि

కాబట్టి ఆ ప్రకాశమయ సారంనుండి జనించిన, ఆకాంక్షలేని, కన్యారూపిణి అయిన ఆ శక్తిని—నిశుంభ-శుంభులను సంహరించేదానిని—దేవులకు ప్రసాదించుట నీకు సముచితం.

Verse 31

एवमभ्यर्थितो धात्रा भगवान्नीललोहितः । कालीत्याह रहस्यं वां निन्दयन्निव सस्मितः

ఈ విధంగా ధాతృ (బ్రహ్మ) చేత ప్రార్థింపబడిన భగవాన్ నీలలోహితుడు—సౌమ్యంగా మందలిస్తున్నట్లుగా—స్మితంతో మీ ఇద్దరికీ ‘కాళీ’ అనే రహస్య నామాన్ని పలికెను.

Verse 32

ततः क्रुद्धा तदा देवी सुवर्णा वर्णकारणात् । स्मयन्ती चाह भर्तारमसमाधेयया गिरा

అప్పుడు వర్ణవిషయ కారణంతో క్రోధించిన దేవి సువర్ణా చిరునవ్వుతో, భర్తను శాంతింపజేయని మాటలతో సంభోదించింది।

Verse 33

देव्युवाच । ईदृशो मम वर्णेस्मिन्न रतिर्भवतो ऽस्ति चेत् । एवावन्तं चिरं कालं कथमेषा नियम्यते

దేవి పలికెను— “నా ఇలాంటి వర్ణరూపంలో నీకు రతి లేకపోతే, ఈ కామవృత్తి ఇంతకాలం ఎలా నియమింపబడింది?”

Verse 34

अरत्या वर्तमानो ऽपि कथं च रमसे मया । न ह्यशक्यं जगत्यस्मिन्नीश्वरस्य जगत्प्रभोः

“అరతి (అసంతృప్తి)లో ఉన్నప్పటికీ నాతో ఎలా రమిస్తావు? ఎందుకంటే ఈ జగత్తులో జగత్ప్రభువైన ఈశ్వరునికి అసాధ్యం ఏదీ లేదు.”

Verse 35

स्वात्मारामस्य भवतो रतिर्न सुखसाधनम् । इति हेतोः स्मरो यस्मात्प्रसभं भस्मसात्कृतः

స్వాత్మానందంలో రమించే నీకు రతి సుఖసాధనం కాదు; అందుకే స్మరుడు (కామదేవుడు) నీచేత బలంగా భస్మమయ్యాడు।

Verse 36

या च नाभिमता भर्तुरपि सर्वांगसुन्दरी । सा वृथैव हि जायेत सर्वैरपि गुणान्तरैः

స్త్రీ సర్వాంగసుందరీ అయినా భర్తకు ప్రియముగా, అనుకూలముగా లేకపోతే, ఇతర అనేక గుణాలు ఉన్నప్పటికీ ఆమె జన్మ నిజముగా వ్యర్థమే అని చెప్పబడుతుంది।

Verse 37

भर्तुर्भोगैकशेषो हि सर्ग एवैष योषिताम् । तथासत्यन्यथाभूता नारी कुत्रोपयुज्यते

స్త్రీల విషయంలో ఈ సృష్టి ఒకటే శేషమని చెప్పబడుతుంది—భర్త భోగానికి విషయమగుట. అట్లుండగా ఆమెను ‘అసత్య’ అని ముద్రవేసి వక్రీకరిస్తే, స్త్రీకి న్యాయమైన స్థానం ఎక్కడ దొరుకుతుంది?

Verse 38

तस्माद्वर्णमिमं त्यक्त्वा त्वया रहसि निन्दितम् । वर्णान्तरं भजिष्ये वा न भजिष्यामि वा स्वयम्

కాబట్టి నీవు రహస్యంగా నిందించిన ఈ వర్ణస్థితిని విడిచి, నా స్వచ్ఛంద నిర్ణయంతో నేను మరొక వర్ణాన్ని ఆశ్రయించెదను, లేక ఏ వర్ణాన్నీ ఆశ్రయించను।

Verse 39

इत्युक्त्वोत्थाय शयनाद्देवी साचष्ट गद्गदम् । ययाचे ऽनुमतिं भर्तुस्तपसे कृतनिश्चया

ఇట్లు చెప్పి దేవి శయనమునుండి లేచి, గద్గద స్వరంతో ఆయనను సంభోదించింది. తపస్సు చేయుటకు దృఢనిశ్చయమై, భర్తను తపస్సుకు అనుమతి కోరింది।

Verse 40

तथा प्रणयभंगेन भीतो भूतपतिः स्वयम् । पादयोः प्रणमन्नेव भवानीं प्रत्यभाषत

ఇట్లు వారి ప్రేమసౌహార్దం భంగమవుతుందేమోనని భయపడి, భూతపతి శివుడు స్వయంగా భవానీ పాదములకు నమస్కరిస్తూనే ఆమెతో పలికెను।

Verse 41

ईश्वर उवाच । अजानती च क्रीडोक्तिं प्रिये किं कुपितासि मे । रतिः कुतो वा जायेत त्वत्तश्चेदरतिर्मम

ఈశ్వరుడు అన్నాడు—ప్రియే, ఇవి క్రీడగా పలికిన మాటలని నీవు గ్రహించలేదు; నాపై ఎందుకు కోపపడుతున్నావు? నాలో నీపై అరతి (విముఖత) ఉంటే, రతి (ప్రేమ) ఎలా పుడుతుంది?

Verse 42

माता त्वमस्य जगतः पिताहमधिपस्तथा । कथं तदुत्पपद्येत त्वत्तो नाभिरतिर्मम

నీవు ఈ జగత్తుకు తల్లి; నేను తండ్రి, అధిపతినీ. అప్పుడు నీపై నాకు అభిరతి (ఆనందాసక్తి) లేకపోవడం ఎలా సాధ్యం?

Verse 43

आवयोरभिकामो ऽपि किमसौ कामकारितः । यतः कामसमुत्पत्तिः प्रागेव जगदुद्भवः

మన ఇద్దరి మధ్య కోరిక పుట్టినా, అది కామదేవుని చేత ఎలా కలిగించబడుతుంది? ఎందుకంటే కామసంభవం జగత్తు అవతరణకు ముందే ఉన్నది.

Verse 44

पृथग्जनानां रतये कामात्मा कल्पितो मया । ततः कथमुपालब्धः कामदाहादहं त्वया

లోకజనుల రతి-ఆనందం, సంగమం కోసం సృష్టిలో నేను కామతత్త్వాన్ని కల్పించాను. అట్లయితే కామదాహం విషయమై నన్నెందుకు నిందిస్తావు—నేను ఎలా దోషి అవుతాను?

Verse 45

मां वै त्रिदशसामान्यं मन्यमानो मनोभवः । मनाक्परिभवं कुर्वन्मया वै भस्मसात्कृतः

నన్ను దేవతలతో సమానమని భావించిన మనోభవుడు (కాముడు) స్వల్ప అవమానం చేశాడు; అందుకే నేను అతనిని భస్మం చేశాను.

Verse 46

विहारोप्यावयोरस्य जगतस्त्राणकारणात् । ततस्तदर्थं त्वय्यद्य क्रीडोक्तिं कृतवाहनम्

ఈ జగత్తు రక్షణకు కారణమగుటవలన మన క్రీడయు శుభప్రదమగుచున్నది. అందుచేత ఆ ప్రయోజనార్థమే నేడు నిన్నే సాధనముగా చేసుకొని ఈ క్రీడాత్మక కార్యమును ఏర్పాటు చేసితిని.

Verse 47

स चायमचिरादर्थस्तवैवाविष्करिष्यते । क्रोधस्य जनकं वाक्यं हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

“ఈ విషయం త్వరలోనే నీకు స్పష్టమవుతుంది.” కోపాన్ని పుట్టించే ఆ మాటలను హృదయంలో నిలుపుకొని అతడు తరువాత ఇలా పలికెను.

Verse 48

देव्युवाच । श्रुतपूर्वं हि भगवंस्तव चाटु वचो मया । येनैवमतिधीराहमपि प्रागभिवंचिता

దేవి పలికెను—“ఓ భగవన్, నీ చాటువచనాలను నేను ముందే విన్నాను; వాటివల్ల నేను, స్థిరబుద్ధి గలదానైనా, పూర్వం మోసపోయాను.”

Verse 49

प्राणानप्यप्रिया भर्तुर्नारी या न परित्यजेत् । कुलांगना शुभा सद्भिः कुत्सितैव हि गम्यते

భర్తకు అప్రీతికరమైనదైనా, ప్రాణాలకైనా త్యాగం చేసి అతనిని విడువని స్త్రీ సజ్జనుల దృష్టిలో కులవధువు, శుభమయినదిగా గణింపబడుతుంది; కాని నీచులు ఆమెను తృణీకరిస్తారు.

Verse 50

भूयसी च तवाप्रीतिरगौरमिति मे वपुः । क्रीडोक्तिरपि कालीति घटते कथमन्यथा

“నాపై నీ అప్రీతి ఎంతో ఎక్కువ—‘నా రూపం గౌరీలాగా గౌరంగా లేదు’ అని భావిస్తూ. అందుకే ఆటపాటలో అన్న ‘కాళీ’ అన్న మాట కూడా సరిపోతుంది; లేకపోతే ఎలా?”

Verse 51

सद्भिर्विगर्हितं तस्मात्तव कार्ष्ण्यमसंमतम् । अनुत्सृज्य तपोयोगात्स्थातुमेवेह नोत्सहे

అందుచేత నీ కఠినత్వం సద్భక్తులచే నిందింపబడుతుంది, సమ్మతమూ కాదు. తపస్సు-యోగ సంయోగాన్ని విడువక, ఇక ఇక్కడ నిలువ ధైర్యం నాకు లేదు।

Verse 52

शिव उवाच । स यद्येवंविधतापस्ते तपसा किं प्रयोजनम् । ममेच्छया स्वेच्छया वा वर्णान्तरवती भव

శివుడు పలికెను: “నీ తపస్సు ఇలాంటిదైతే, అటువంటి తపస్సుకు ప్రయోజనం ఏమిటి? నా ఇచ్ఛచేత గానీ, నీ స్వేచ్ఛచేత గానీ, నీవు ఇతర వర్ణధారిణిగా అవు.”

Verse 53

देव्युवाच । नेच्छामि भवतो वर्णं स्वयं वा कर्तुमन्यथा । ब्रह्माणं तपसाराध्य क्षिप्रं गौरी भवाम्यहम्

దేవి పలికెను: “నేనే నీ విధానాన్ని/వర్ణనాన్ని వేరుగా చేయదలచుకోను. తపస్సుతో బ్రహ్మను ఆరాధించి, నేను త్వరలో గౌరీ (శుభ, గౌరవర్ణ) అవుతాను.”

Verse 54

ईश्वर उवाच । मत्प्रसादात्पुरा ब्रह्मा ब्रह्मत्वं प्राप्तवान्पुरा । तमाहूय महादेवि तपसा किं करिष्यसि

ఈశ్వరుడు పలికెను: “పూర్వం నా ప్రసాదంతో బ్రహ్మ బ్రహ్మత్వాన్ని పొందెను. ఓ మహాదేవీ, అతనిని పిలిపించి తపస్సుతో నీవు ఏమి సాధించగలవు?”

Verse 55

देव्युवाच । त्वत्तो लब्धपदा एव सर्वे ब्रह्मादयः सुराः । तथाप्याराध्य तपसा ब्रह्माणं त्वन्नियोगतः

దేవి పలికెను: “బ్రహ్మ మొదలైన సమస్త దేవతలు తమ తమ పదవులు, శక్తులు నీ నుండే పొందారు. అయినా నీ ఆజ్ఞ ప్రకారం వారు తపస్సుతో బ్రహ్మను ఆరాధిస్తారు.”

Verse 56

पुरा किल सती नाम्ना दक्षस्य दुहिता ऽभवम् । जगतां पतिमेवं त्वां पतिं प्राप्तवती तथा

పూర్వకాలంలో నేను దక్షుని కుమార్తెగా ‘సతీ’ అనే నామంతో జన్మించితిని; అలాగే జగత్పతియైన నిన్నే భర్తగా పొందితిని।

Verse 57

एवमद्यापि तपसा तोषयित्वा द्विजं विधिम् । गौरी भवितुमिच्छामि को दोषः कथ्यतामिह

ఇప్పటికీ నేను తపస్సుతో ద్విజస్వరూప విధాత బ్రహ్మదేవుని తృప్తిపరచితిని. నేను గౌరీ కావలెనని కోరుచున్నాను—ఇందులో దోషమేమి? ఇక్కడ చెప్పుడి.

Verse 58

एवमुक्तो महादेव्या वामदेवः स्मयन्निव । न तां निर्बंधयामास देवकार्यचिकीर्षया

మహాదేవి ఇలా పలికినప్పుడు వామదేవుడు స్వల్పంగా నవ్వినట్లుగా; దైవకార్యాన్ని సాధించదలచి ఆమెను మరింతగా ఆపలేదు.