दक्षस्य रुद्रनिन्दा-निमित्तकथनम् / The Cause of Dakṣa’s Censure of Rudra

Verse 1

ऋषय ऊचुः । देवी दक्षस्य तनया त्यक्त्वा दाक्षायणी तनुम् । कथं हिमवतः पुत्री मेनायामभवत्पुरा

ఋషులు పలికిరి—దక్షుని కుమార్తె దేవి దాక్షాయణీ దేహాన్ని త్యజించిన తరువాత, పూర్వం మేనాదేవి గర్భమున జన్మించి హిమవంతుని కుమార్తెగా ఎలా అయింది?

Verse 2

कथं च निन्दितो रुद्रो दक्षेण च महात्मना । निमित्तमपि किं तत्र येन स्यान्निंदितो भवः

మహాత్ముడైన దక్షుడు రుద్రుని ఎలా నిందించెను? అక్కడ ఏ కారణమువలన భవుడు (శివుడు) నిందితుడయ్యెను?

Verse 3

उत्पन्नश्च कथं दक्षो अभिशापाद्भवस्य तु । चाक्षुषस्यांतरे पूर्वं मनोः प्रब्रूहि मारुत

హే మారుతా (వాయూ)! భవుడు (శివుడు) సంబంధిత శాపం వల్ల దక్షుడు మళ్లీ ఎలా జన్మించాడు? చాక్షుష మన్వంతరంలో, వైవస్వత మనువుకు ముందుగా, ఇది నాకు వివరించు।

Verse 4

वायुरुवाव । शृण्वंतु कथयिष्यामि दक्षस्य लघुचेतसः । वृत्तं पापात्प्रमादाच्च विश्वामरविदूषणम्

వాయువు పలికెను—వినండి; అల్పచిత్తుడైన దక్షుని సంఘటనను నేను చెబుతాను. అది పాపం మరియు ప్రమాదం వల్ల పుట్టి, దేవతలకు అపకీర్తి తెచ్చి, జగద్ధర్మవ్యవస్థను కలవరపెట్టింది।

Verse 5

पुरा सुरासुराः सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः । कदाचिद्द्रष्टुमीशानं हिमवच्छिखरं ययुः

పూర్వకాలంలో దేవాసురులందరూ, సిద్ధులు మరియు పరమర్షులు ఒకసారి ఈశానుని దర్శించుటకు హిమవత్పర్వత శిఖరానికి వెళ్లిరి।

Verse 6

तदा देवश्च देवी च दिव्यासनगतावुभौ । दर्शनं ददतुस्तेषां देवादीनां द्विजोत्तमाः

అప్పుడు దేవుడూ దేవీ కూడా దివ్యాసనంపై ఆసీనులై, హే ద్విజోత్తమా, దేవాదులకు తమ దర్శనాన్ని ప్రసాదించిరి।

Verse 7

तदानीमेव दक्षो ऽपि गतस्तत्र सहामरैः । जामातरं हरं द्रष्टुं द्रष्टुं चात्मसुतां सतीम्

అదే సమయంలో దక్షుడూ దేవులతో కలిసి అక్కడికి వెళ్లెను—తన అల్లుడు హరుడు (శివుడు)ను దర్శించుటకూ, తన కుమార్తె సతీదేవిని కూడా దర్శించుటకూ।

Verse 8

तदात्मगौरवाद्देवो देव्या दक्षे समागते । देवादिभ्यो विशेषेण न कदाचिदभूत्स्मृतिः

తన స్వస్వరూప గౌరవాన్ని కాపాడుటకై, దేవి దక్షయజ్ఞసభకు వచ్చినప్పుడు, దేవతల సమక్షంలో విశేషంగా ప్రభువు ఎప్పుడూ బాహ్య పరిచయం గానీ సన్నిహితత గానీ చూపలేదు।

Verse 9

तस्य तस्याः परं भावमज्ञातुश्चापि केवलम् । पुत्रीत्येवं विमूढस्य तस्यां वैरमजायत

ఆమె పరమ అంతర్భావాన్ని గ్రహించలేక, అతడు ఆమెను కేవలం ‘(నా) కుమార్తె’ అని మాత్రమే తెలిసికొన్నాడు; అలా మోహగ్రస్తుడైన అతనిలో ఆమెపై వైరం పుట్టింది।

Verse 10

ततस्तेनैव वैरेण विधिना च प्रचोदितः । नाजुवाह भवं दक्षो दीक्षितस्तामपि द्विषन्

ఆపై అదే వైరం చేత, విధి ప్రేరణతో ప్రేరితుడై, యజ్ఞదీక్ష పొందిన దక్షుడు భవుడు (శివుడు)ను ఆహ్వానించలేదు; ఆమెను (సతిని) ద్వేషించి ఆమెనూ పిలవలేదు।

Verse 11

अन्याञ्१ आमातरस्सर्वानाहूय स यथाक्रमम् । शतशः पुष्कलामर्चाञ्चकार च पृथक्पृथक्

అనంతరం అతడు ఇతర సమస్త అమాత్యులను క్రమంగా పిలిపించి, ఒక్కొక్కరికి వేరువేరుగా శతసార్లు సమృద్ధమైన అర్చనలను నిర్వహించాడు।

Verse 12

तथा तान्संगताञ्छ्रुत्वा नारदस्य मुखात्तदा । ययौ रुद्राय रुद्राणी विज्ञाप्य भवनं पितुः

నారదుని ముఖమునుండి ఆ సంఘటనలన్నిటిని విని, రుద్రాణి అప్పుడు తండ్రి గృహానికి తెలియజేసి, భగవాన్ రుద్రుని వద్దకు వెళ్లి ఆ విషయమంతా వినయంగా నివేదించింది।

Verse 13

अथ संनिहितं दिव्यं विमानं विश्वतोमुखम् । लक्षणाढ्यं सुखारोहमतिमात्रमनोहरम्

అప్పుడు సమీపంలోనే ఒక దివ్య విమానం ప్రత్యక్షమైంది; అది అన్ని దిశలకూ ముఖములు కలిగి, శుభలక్షణాలతో నిండినది, ఎక్కుటకు సులభమైనది, మనసును అత్యంత మోహింపజేసేది।

Verse 14

तप्तजांबूनदप्रख्यं चित्ररत्नपरिष्कृतम् । मुक्तामयवितानाग्न्यं स्रग्दामसमलंकृतम्

అది తప్త జాంబూనద స్వర్ణంలా ప్రకాశిస్తూ, విచిత్ర రత్నాలతో అలంకృతమై; ముత్యాల ఉత్తమ విస్తారమైన విటానంతో శోభించి, పుష్పమాలలు మరియు దామాలతో సుసజ్జితమై ఉండెను।

Verse 15

तप्तकंचननिर्व्यूहं रत्नस्तंभशतावृतम् । वज्रकल्पितसोपानं विद्रुमस्तंभतोरणम्

అది పుటము వేసిన బంగారముతో నిర్మితమైన భవనము, వందలాది రత్నస్తంభములతో ఆవృతమై ఉన్నది; దాని మెట్లు వజ్రములతో చేయబడినవి మరియు దాని తోరణములు పగడపు స్తంభములతో అలంకరించబడినవి.

Verse 16

पुष्पपट्टपरिस्तीर्णं चित्ररत्नमहासनम् । वज्रजालकिरच्छिद्रमच्छिद्रमणिकुट्टिमम्

ఆ మహాసనం పుష్పవస్త్రంతో పరచబడినది, విచిత్ర రత్నాలతో ప్రకాశించేది; వజ్రజాలంలాంటి కాంతి-రక్షణతో కాపాడబడినది, మరియు అఖండ మణులతో పొదిగిన నిర్దోష కుట్టిమపై నిలిచింది।

Verse 17

मणिदंडमनोज्ञेन महावृषभलक्ष्मणा । अलंकृतपुरोभागमब्भ्रशुब्भ्रेण केतुना

దాని ముందుభాగం మనోహరమైన మణిదండంతో అలంకరించబడింది; అందుపై మహావృషభ చిహ్నం ఉండేది; మేఘంలా తెల్లగా ప్రకాశించే కేతువుతో అది శోభించింది।

Verse 18

रत्नकंचुकगुप्तांगैश्चित्रवेत्रकपाणिभिः । अधिष्ठितमहाद्वारमप्रधृष्यैर्गुणेश्वरैः

మహాద్వారం అప్రధృష్యమైన శివగణాధిపతులచే కాపాడబడింది; వారి దేహాలు రత్నకంచుకాలతో కప్పబడి, చేతుల్లో విచిత్ర వర్ణవేత్రాలు ఉండేవి।

Verse 19

मृदंगतालगीतादिवेणुवीणाविशारदैः । विदग्धवेषभाषैश्च बहुभिः स्त्रीजनैर्वृतम्

అది అనేక స్త్రీలచే చుట్టుముట్టబడి ఉండేది—వారు మృదంగం, తాళం, గానం, అలాగే వేణు-వీణా కళల్లో నిపుణులు; సొగసైన వేషధారణతో, సంస్కృతమైన వాక్చాతుర్యంతో ఉన్నవారు।

Verse 20

आरुरोह महादेवी सह प्रियसखीजनैः । चामारव्यञ्जनं तस्या वज्रदंडमनोहरे

మహాదేవి తన ప్రియ సఖీజనులతో కలిసి आरोహణమై కూర్చుండెను. ఆమెకు వజ్రదండంలా మనోహరమైన దండాలతో చామరవ్యంజనాలు ఊపబడెను।

Verse 21

गृहीत्वा रुद्रकन्ये द्वे विवीजतुरुभे शुभे । तदाचामरयोर्मध्ये देव्या वदनमाबभौ

అప్పుడు రుద్రుని రెండు శుభకన్యలు చామరాలను పట్టుకొని మృదువుగా ఊపిరి పెట్టిరి. ఆ క్షణంలో ఆ రెండు చామరాల మధ్య దేవి ముఖము తేజస్సుతో ప్రకాశించెను।

Verse 22

अन्योन्यं युध्यतोर्मध्ये हंसयोरिव पंकजम् । छत्रं शशिनिभं तस्याश्चूडोपरि सुमालिनी

వారి పరస్పర పోరాటమధ్య—రెండు హంసల మధ్య పద్మంలా—దేవి చూడపై చంద్రసమాన కాంతిగల, సౌందర్యమాలికతో శోభించిన ఛత్రం ప్రత్యక్షమైంది।

Verse 23

धृतमुक्तापरिक्षिप्तं बभार प्रेमनिर्भरा । तच्छत्रमुज्ज्वलं देव्या रुरुचे वदनोपरि

ప్రేమంతో నిండిన దేవి ముత్యాల మాలలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రకాశవంతమైన ఛత్రాన్ని ధరించెను. ఆ దీప్తిమంతమైన ఛత్రం దేవి ముఖంపై అతి శోభగా వెలిగెను।

Verse 24

उपर्यमृतभांडस्य मंडलं शशिनो यथा । अथ चाग्रे समासीना सुस्मितास्या शुभावती

అమృతభాండం పై చంద్రమండలం ఎలా ప్రకాశిస్తుందో, అలాగే శుభవతి, సుమృదుస్మితంతో దీప్తముఖముగా ఆమె ముందర కూర్చుండెను।

Verse 25

अक्षद्यूतविनोदेन रमयामास वै सतीम् । सुयशाः पादुके देव्याश्शुभे रत्नपरिष्कृते

పాశాల ఆట మరియు క్రీడా వినోదముతో ఆ యశస్వి సతీదేవిని ఆనందింపజేసెను. దేవి యొక్క శుభ పాదుకలు రత్నాలతో అలంకరింపబడి, తమ ఉత్తమత వల్ల ప్రసిద్ధమైయుండెను.

Verse 26

स्तनयोरंतरे कृत्वा तदा देवीमसेवतः । अन्या कांचनचार्वंगी दीप्तं जग्राह दर्पणम्

అప్పుడు దానిని దేవి యొక్క స్తనముల మధ్య ఉంచి అతడు దేవిని సేవించెను. అదే సమయంలో మరొక స్వర్ణవర్ణ, సుందరాంగి యువతి ప్రకాశించే దర్పణమును తీసుకొనెను.

Verse 27

अपरा तालवृन्तं च परा तांबूलपेटिकाम् । काचित्क्रीडाशुकं चारु करे ऽकुरुत भामिनी

ఒకరు తాళపత్రపు వీచికను పట్టెను, మరొకరు తాంబూలపు పెట్టికను మోసెను; ఇంకొక సుందరి క్రీడార్థం మనోహరమైన శుకపక్షిని తన చేతిలో ఉంచెను—అందరూ సౌమ్య సేవలో నిమగ్నులైయుండిరి.

Verse 28

काचित्तु सुमनोज्ञानि पुष्पाणि सुरभीणि च । काचिदाभरणाधारं बभार कमलेक्षणा

ఒక కమలనయన స్త్రీ మనోహరమైన సువాసన పుష్పాలను మోసింది; మరొకరు ఆభరణాల కోసం ఆధారపాత్రాన్ని మోసింది.

Verse 29

काचिच्च पुनरालेपं सुप्रसूतं शुभांजनम् । अन्याश्च सदृशास्तास्ता यथास्वमुचितक्रियाः

కొంతమంది స్త్రీలు మళ్లీ సువాసన లేపనాలు, శుభ అంజనాన్ని సిద్ధం చేశారు; ఇతర స్త్రీలూ తమ తమ పాత్రకు తగిన సేవాక్రియలు నిర్వహించారు.

Verse 30

आवृत्त्या तां महादेवीमसेवंत समंततः । अतीव शुशुभे तासामंतरे परमेश्वरी

వారు మహాదేవిని చుట్టుముట్టి అన్ని వైపుల నుంచీ సేవించారు; వారి మధ్య నిలిచిన పరమేశ్వరి అపార కాంతితో అత్యంత శోభిల్లింది।

Verse 31

तारापरिषदो मध्ये चंद्रलेखेव शारदी । ततः शंखसमुत्थस्य नादस्य समनंतरम्

నక్షత్రసభ మధ్యలో ఆమె శరదృతువు చంద్రకళలా శోభించింది. ఆ వెంటనే శంఖం నుండి ఉద్భవించిన నాదధ్వని వినిపించింది।

Verse 32

प्रास्थानिको महानादः पटहः समताड्यत । ततो मधुरवाद्यानि सह तालोद्यतैस्स्वनैः

ప్రస్థాన సమయమున మహానాదముగల పటహం మ్రోగించబడింది. ఆపై తాళానికి ఎత్తి మోగించిన తాళాల స్వరాలతో కలిసి మధుర వాద్యాలు ప్రతిధ్వనించాయి।

Verse 33

अनाहतानि सन्नेदुः काहलानां शतानि च । सायुधानां गणेशानां महेशसमतेजसाम्

ఎవరు మోగించకపోయినా వందల యుద్ధకాహళాలు స్వయంగా మ్రోగాయి. మహేశునితో సమాన తేజస్సుగల, ఆయుధధారులైన గణేశగణాలు మహాబలంతో సమీకృతమయ్యాయి.

Verse 34

सहस्राणि शतान्यष्टौ तदानीं पुरतो ययुः । तेषां मध्ये वृषारूढो गजारूढो यथा गुरुः

ఆ సమయంలో ముందుగా ఎనిమిది లక్షలు సాగాయి. వారి మధ్యలో వృషభారూఢుడైన ప్రభువు—గజారూఢుడైన పూజ్య గురువులా, అందరిలోనూ మహిమతో ఉన్నతంగా నిలిచాడు.

Verse 35

जगाम गणपः श्रीमान् सोमनंदीश्वरार्चितः । देवदुंदुभयो नेदुर्दिवि दिव्यसुखा घनाः

అప్పుడు శ్రీమాన్ గణపుడు (గణేశుడు) సోమ, నంది, ఈశ్వరులచే విధివిధానంగా ఆరాధింపబడి ప్రస్థానమయ్యెను. స్వర్గంలో దేవదుందుభులు మ్రోగగా, మేఘాలు దివ్యసుఖదాయక వర్షాన్ని కురిపించెను.

Verse 36

ननृतुर्मुनयस्सर्वे मुमुदुः सिद्धयोगिनः । ससृजुः पुष्पवृष्टिं च वितानोपरि वारिदाः

సర్వ మునులు నర్తించిరి, సిద్ధయోగులు పరమానందించిరి. పైవితానంపై వర్షధార మేఘాలు పుష్పవృష్టిని కురిపించెను.

Verse 37

तदा देवगणैश्चान्यैः पथि सर्वत्र संगता । क्षणादिव पितुर्गेहं प्रविवेश महेश्वरी

అప్పుడు మార్గమంతటా ఇతర దేవగణములతో కూడి మహేశ్వరి క్షణమాత్రంలోనె తండ్రి గృహంలో ప్రవేశించినట్లాయెను.

Verse 38

तां दृष्ट्वा कुपितो दक्षश्चात्मनः क्षयकारणात् । तस्या यवीयसीभ्यो ऽपि चक्रे पूजाम सत्कृताम्

ఆమెను చూచి దక్షుడు కోపించెను; ఆమెనే తన క్షయకారణమని భావించెను. అయినా ఆమె కనిష్ఠ సోదరీమణులకు కూడ గౌరవభరితమైన విధిపూజను ఏర్పాటు చేసెను.

Verse 39

तदा शशिमुखी देवी पितरं सदसि स्थितम् । अंबिका युक्तमव्यग्रमुवाचाकृपणं वचः

అప్పుడు చంద్రవదనా దేవి అంబిక సభలో కూర్చున్న తన తండ్రిని ఉద్దేశించి తగినది, సంయమితమైనది, గౌరవప్రదమైన మాటలను అవ్యగ్రంగా పలికింది।

Verse 40

देव्युवाच । ब्रह्मादयः पिशाचांता यस्याज्ञावशवर्तिनः । स देवस्सांप्रतं तात विधिना नार्चितः किल

దేవి పలికింది—ఓ తాతా! బ్రహ్మాది దేవుల నుంచి పిశాచాంతం వరకు అందరూ ఆయన ఆజ్ఞాధీనులే; అయినా ఆ దేవుడు ఇప్పుడైతే విధివిధానాలతో ఆరాధింపబడటం లేదనిపిస్తోంది।

Verse 41

तदास्तां मम ज्यायस्याः पुत्र्याः पूजां किमीदृशीम् । असत्कृतामवज्ञाय कृतवानसि गर्हितम्

అది సరే; నా జ్యేష్ఠురాలి కుమార్తెకు నీవు ఏ విధమైన పూజ చేశావు? ఆమెను అవమానించి నిర్లక్ష్యం చేయడం ద్వారా నీవు నిందనీయం చేసినావు.

Verse 42

एवमुक्तो ऽब्रवीदेनां दक्षः क्रोधादमर्षितः । त्वत्तः श्रेष्ठा विशिष्टाश्च पूज्या बालाः सुता मम

ఇలా అనబడగానే కోపంతో సహించలేక దక్షుడు ఆమెతో అన్నాడు—“నీ కంటే శ్రేష్ఠులు, విశిష్టులు, పూజ్యులు నా చిన్న కుమార్తెలే.”

Verse 43

तासां तु ये च भर्तारस्ते मे बहुमता मुदा । गुनैश्चाप्यधिकास्सर्वैर्भर्तुस्ते त्र्यंबकादपि

వారి భర్తలు నాకు ఆనందంతో అత్యంత గౌరవనీయులు; సమస్త గుణాలలో వారు తమ భర్త త్ర్యంబకుడు (శివుడు) కంటే కూడా అధికులు అని నేను భావిస్తున్నాను.

Verse 44

स्तब्धात्मा तामसश्शर्वस्त्वमिमं समुपाश्रिता । तेन त्वामवमन्ये ऽहं प्रतिकूलो हि मे भवः

నీవు స్థబ్ధచిత్తుడైన, తామస స్వభావమున్న ఈ శర్వుని ఆశ్రయించావు; అందుకే నేను నిన్ను తృణీకరిస్తున్నాను, ఎందుకంటే భవుడు (శివుడు) నాకు నిజంగా ప్రతికూలుడు.

Verse 45

तथोक्ता पितरं दक्षं क्रुद्धा देवी तमब्रवीत् । शृण्वतामेव सर्वेषां ये यज्ञसदसि स्थिताः

అలా చెప్పబడిన తరువాత దేవి క్రోధంతో తన తండ్రి దక్షునితో పలికింది—యజ్ఞసభలో నిలిచిన వారందరూ వింటుండగానే।

Verse 46

अकस्मान्मम भर्तारमजाताशेषदूषणम् । वाचा दूषयसे दक्ष साक्षाल्लोकमहेश्वरम्

హే దక్షా! కారణం లేకుండానే నీవు వాక్కుతో నా భర్త-ప్రభువును—ఎప్పుడూ ఏ దోషమూ లేనివాడిని—సాక్షాత్ లోకమహేశ్వరుడైన మహాదేవుని—దూషిస్తున్నావు।

Verse 47

विद्याचौरो गुरुद्रोही वेदेश्वरविदूषकः । त एते बहुपाप्मानस्सर्वे दंड्या इति श्रुतिः

విద్యను దొంగిలించేవాడు, గురుద్రోహి, వేదేశ్వరుని దూషించేవాడు—ఇవన్నీ అనేక పాపాలతో నిండినవారు; శ్రుతి ప్రకారం వీరందరూ దండనీయులు।

Verse 48

तस्मादत्युत्कटस्यास्य पापस्य सदृशो भृशम् । सहसा दारुणो दंडस्तव दैवाद्भविष्यति

కాబట్టి నీ ఈ అత్యంత ఘోరమైన పాపానికి తగినట్లే భయంకరమైన దండము, దైవవిధానముచే, అకస్మాత్తుగా నిన్ను ఆవరించును।

Verse 49

त्वया न पूजितो यस्माद्देवदेवस्त्रियंबकः । तस्मात्तव कुलं दुष्टं नष्टमित्यवधारय

నీవు దేవదేవుడైన త్ర్యంబకుని పూజించలేదు గనుక, నిశ్చయంగా తెలుసుకో—నీ వంశము దుష్టమై నాశనమగును।

Verse 50

इत्युक्त्वा पितरं रुष्टा सती संत्यक्तसाध्वसा । तदीयां च तनुं त्यक्त्वा हिमवंतं ययौ गिरिम्

ఇట్లు పలికి సతి తండ్రిపై కోపించి, భయాన్ని విడిచి; ఆ వంశదేహాన్ని త్యజించి హిమవాన్ పర్వతానికి వెళ్లింది।

Verse 51

स पर्वतपरः श्रीमांल्लब्धपुण्यफलोदयः । तदर्थमेव कृतवान् सुचिरं दुश्चरं तपः

అతడు పర్వతాన్నే పరమ ఆశ్రయంగా భావించి, శ్రీమంతుడై పూర్వపుణ్యఫలోదయంతో ప్రకాశించి; ఆ లక్ష్యార్థమే దీర్ఘకాలం దుష్కరమైన తపస్సు చేశాడు।

Verse 52

तस्मात्तमनुगृह्णाति भूधरेश्वरमीश्वरी । स्वेच्छया पितरं चक्रे स्वात्मनो योगमायया

అందుచేత ఈశ్వరీ భూధరేశ్వరునిపై అనుగ్రహం కురిపించింది; తన స్వాత్మయోగమాయతో స్వేచ్ఛగా అతనిని తన తండ్రిగా చేసింది।

Verse 53

यदा गता सती दक्षं विनिंद्य भयविह्वला । तदा तिरोहिता मंत्रा विहतश्च ततो ऽध्वरः

సతి భయంతో వణికుతూ దక్షుణ్ని నిందించి వెళ్లినప్పుడు, మంత్రాలు మరుగునపడ్డాయి; ఆ క్షణం నుంచే యజ్ఞక్రియ భంగమై నాశనమైంది।

Verse 54

तदुपश्रुत्य गमनं देव्यास्त्रिपुरुमर्दनः । दक्षाय च ऋषिभ्यश्च चुकोप च शशाप तान्

దేవి గమనవార్త విని త్రిపురమర్దనుడు శివుడు కోపించాడు; దక్షునిపైనా ఋషులపైనా రోషించి వారిని శపించాడు।

Verse 55

यस्मादवमता दक्षमत्कृते ऽनागसा सती । पूजिताश्चेतराः सर्वाः स्वसुता भर्तृभिः सह

దక్షుని సంకల్పం వల్ల అక్కడ నిర్దోషిణి సతీ అవమానింపబడింది; అందుచేత అతని ఇతర కుమార్తెలు తమ తమ భర్తలతో కలిసి విధివిధానంగా పూజింపబడి గౌరవింపబడ్డారు.

Verse 56

वैवस्वते ऽंतरे तस्मात्तव जामातरस्त्वमी । उत्पत्स्यंते समं सर्वे ब्रह्मयज्ञेष्वयोनिजाः

కాబట్టి వైవస్వత మన్వంతరంలో నీ ఈ అల్లుళ్లు అందరూ కలిసి బ్రహ్మయజ్ఞాలలో అయోనిజులుగా (గర్భజన్మలేకుండా) ప్రదర్శితమవుతారు. ఈ దివ్య అవతరణ ద్వారా ధర్మరక్షణకై, జీవుల మోక్షపక్వతకై ప్రభువు ఆజ్ఞ వికసిస్తుంది.

Verse 57

भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्य त्वमन्वये । प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश्चापि प्रचेतसः

నీవు చాక్షుష వంశంలో మానవ రాజుగా జన్మిస్తావు; ప్రాచీనబర్హిషుని మనవడవు, అలాగే ప్రచేతసుని కుమారుడవు కూడా అవుతావు.

Verse 58

अहं तत्रापि ते विघ्नमाचरिष्यामि दुर्मते । धर्मार्थकामयुक्तेषु कर्मस्वपि पुनः पुनः

హే దుర్మతీ! అక్కడ కూడా నేను నీకు పునఃపునః విఘ్నాలు కలిగిస్తాను—ధర్మార్థకామసంబంధమైన కర్మలలోనూ.

Verse 59

तेनैवं व्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा । स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा पपात भुवि दुःखितः

అమిత తేజస్సుగల రుద్రుడు ఇలా పలికినప్పుడు, దక్షుడు తన స్వాయంభువ దేహాన్ని విడిచి దుఃఖంతో భూమిపై పడిపోయాడు.

Verse 60

ततः प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषे ऽन्तरे । प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश्चैव प्रचेतसाम्

అనంతరం చాక్షుష మన్వంతరములో ప్రచేతసుల నుండి దక్షుడు జన్మించాడు. అతడు ప్రాచీనబర్హిషుని మనుమడు, అలాగే ప్రచేతసుల కుమారుడును.

Verse 61

भृग्वादयो ऽपि जाता वै मनोर्वैवस्वतस्य तु । अंतरे ब्रह्मणो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस्तनुम्

నిజముగా భృగువు మొదలైన ఋషులూ వైవస్వత మనువు మన్వంతరంలోనే జన్మించారు—బ్రహ్ముని యజ్ఞమధ్యాంతరంలో, (దేవుడు) వారుణీ-రూపాన్ని ధరించిన వేళ।

Verse 62

तदा दक्षस्य धर्मार्थं यज्ञे तस्य दुरात्मनः । महेशः कृतवान्विघ्नं मना ववस्वते सति

అప్పుడు ధర్మరక్షణార్థం, దురాత్ముడైన దక్షుని యజ్ఞంలో మహేశుడు కేవలం తన సంకల్పమాత్రంతోనే విఘ్నాన్ని కలిగించాడు—వివస్వాన్ (సూర్యుడు) సాక్షిగా ఉండగా।