कैलासगमनं कुबेरसख्यं च — Śiva’s Journey to Kailāsa and His Friendship with Kubera

Verse 1

प्रत्यहं तस्य जननी सुतं गुणनिधिं मृदु । शास्ति स्नेहार्द्रहृदया ह्युपवेश्य स्म नारद

ఓ నారదా, అతని తల్లి ప్రతిరోజూ ఆ మృదువైన, గుణనిధి కుమారుణ్ని కూర్చోబెట్టి, స్నేహంతో కరిగిన హృదయంతో ప్రేమగా బోధించి శాసించేది.

Verse 2

नारद उवाच । कदागतो हि कैलासं शंकरो भक्तवत्सलः । क्व वा सखित्वं तस्यासीत्कुबेरेण महात्मना

నారదుడు పలికెను— భక్తవత్సలుడైన శంకరుడు ఎప్పుడు కైలాసానికి వచ్చెను? మహాత్ముడైన కుబేరునితో ఆయన స్నేహం ఎక్కడ, ఎలా ఏర్పడెను?

Verse 3

किं चकार हरस्तत्र परिपूर्णः शिवाकृतिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं मम

అక్కడ శివస్వరూపంగా పరిపూర్ణుడైన హరుడు ఏమి చేశాడు? ఇది అంతా నాకు పూర్తిగా చెప్పుము; నా కుతూహలం అత్యంత గొప్పది.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि चरितं शशिमौलिनः । यथा जगाम कैलासं सखित्वं धनदस्य च

బ్రహ్ముడు పలికెను—నారదా, వినుము. చంద్రశిఖామణి అయిన పరమేశ్వరుని (శివుని) పవిత్ర చరిత్రను నేను చెప్పుదును—ఆయన ఎలా కైలాసానికి వెళ్లెను, ధనదుడు (కుబేరుడు) తో స్నేహం ఎలా ఏర్పడెనో.

Verse 5

असीत्कांपिल्यनगरे सोमयाजिकुलोद्भवः । दीक्षितो यज्ञदत्ताख्यो यज्ञविद्याविशारदः

కాంపిల్య నగరంలో సోమయాజుల వంశంలో జన్మించిన, దీక్షితుడైన యజ్ఞదత్త అనే బ్రాహ్మణుడు ఉండెను; అతడు యజ్ఞవిద్యలో విశారదుడు.

Verse 6

वेदवेदांगवित्प्राज्ञो वेदान्तादिषु दक्षिणः । राजमान्योऽथ बहुधा वदान्यः कीर्तिभाजनः

అతడు వేదాలు, వేదాంగాల జ్ఞానంతో ప్రాజ్ఞుడు; వేదాంతాది శాస్త్రాలలో దక్షుడు. రాజులచే గౌరవింపబడి, అనేక విధాల దానశీలుడై సత్కీర్తికి పాత్రుడయ్యాడు.

Verse 7

अग्निशुश्रूषणरतो वेदाध्ययनतत्परः । सुन्दरो रमणीयांगश्चन्द्रबिंबसमाकृतिः

అతడు అగ్నిశుశ్రూషలో నిమగ్నుడై, వేదాధ్యయనంలో తత్పరుడయ్యాడు. సుందరుడు, మనోహర అవయవాలతో, చంద్రబింబంలా ప్రకాశించే రూపమున్నవాడు.

Verse 8

आसीद्गुणनिधिर्नाम दीक्षितस्यास्य वै सुतः । कृतोपनयनस्सोष्टौ विद्या जग्राह भूरिशः । अथ पित्रानभिज्ञातो यूतकर्मरतोऽभवत्

ఆ దీక్షితునికి గుణనిధి అనే కుమారుడు ఉండెను. ఉపనయన సంస్కారం చేసి అతడు ఎంతో శ్రమతో అనేక విద్యలను అభ్యసించెను; కాని తరువాత తండ్రికి తెలియకుండానే జూదాది కార్యాలలో ఆసక్తుడయ్యెను.

Verse 9

आदायादाय बहुशो धनं मातुस्सकाशतः । समदाद्यूतकारेभ्यो मैत्रीं तैश्च चकार सः

అతడు మాత దగ్గర నుండి పదేపదే ధనం తీసుకొని జూదగాళ్లకు ఇచ్చెను. వారితోనే స్నేహమును కూడ ఏర్పరచుకొనెను.

Verse 10

संत्यक्तब्राह्मणाचारः संध्यास्नानपराङ्मुखः । निंदको वेदशास्त्राणां देवब्राह्मणनिंदकः

అతడు బ్రాహ్మణాచారాన్ని విడిచిపెట్టి, సంధ్యావందనం మరియు స్నానమునకు విముఖుడయ్యెను. వేదశాస్త్రాలను దూషించుచూ, దేవులనూ బ్రాహ్మణులనూ కూడ నిందించెను.

Verse 11

स्मृत्याचारविहीनस्तु गीतवाद्यविनोदभाक् । नटपाखंडभाण्डैस्तु बद्धप्रेमपरंपरः

స్మృతుల్లో చెప్పబడిన నియమాచారాలు లేని వాడు గీత-వాద్యాది వినోదాలలో మునిగిపోతాడు. నటులు, పాఖండులు, భాండులు వంటి వారి సంగతితో అతడు లోకాసక్తి పెరుగుతున్న బంధపరంపరలో చిక్కుకుంటాడు.

Verse 12

प्रेरितोऽपि जनन्या स न ययौ पितुरंतिकम् । गृहकार्यांतरव्याप्तो दीक्षितो दीक्षितायिनीम्

తల్లి ప్రేరేపించినప్పటికీ అతడు తండ్రి సమీపానికి వెళ్లలేదు. గృహకార్యాల ఇతర వ్యవహారాలలో నిమగ్నుడై, దీక్ష పొందినవాడు దీక్ష నిర్వహిస్తున్న స్త్రీకి పరిచర్య చేశాడు.

Verse 13

यदा यदैव तां पृच्छेदये गुणनिधिस्सुतः । न दृश्यते मया गेहे कल्याणि विदधाति किम्

గుణనిధి కుమారుడు ఆమెను ఎప్పుడెప్పుడూ ప్రశ్నించునో, అప్పుడు అతడు ఇలా అనెను—“కల్యాణీ! ఇంటిలో నాకు ఏదియు కనబడుటలేదు; మరి నీవు ఇక్కడ ఏమి ఏర్పాటుచేయుచున్నావు, ఏమి సాధించుచున్నావు?”

Verse 14

तदा तदेति सा ब्रूयादिदानीं स बहिर्गतः । स्नात्वा समर्च्य वै देवानेतावंतमनेहसम्

అప్పుడు ఆమె “తథాస్తు, తథాస్తు” అని పలుకవలెను—“ఇప్పుడు అతడు బయటికి వెళ్లెను; స్నానమాచరించి దేవతలను సమ్యకంగా ఆరాధించుచున్నాడు” అని చెప్పి, ఆ దీర్ఘమైన నిరవధిక కాలమును తొందరపడక గడపవలెను.

Verse 15

अधीत्याध्ययनार्थं स द्विजैर्मित्रैस्समं ययौ । एकपुत्रेति तन्माता प्रतारयति दीक्षितम्

అధ్యయనము ముగించుకొని, మరింత విద్యార్థం బ్రాహ్మణ మిత్రులతో కలిసి అతడు బయలుదేరెను. కాని అతని తల్లి “ఇతడే నా ఏకైక కుమారుడు” అని భావించి, ఆ దీక్షితుని ప్రయాణమునుండి నిలిపివేయుటకు యత్నించెను.

Verse 16

न तत्कर्म च तद्वृत्तं किंचिद्वेत्ति स दीक्षितः । सर्वं केशांतकर्मास्य चक्रे वर्षेऽथ षोडशे

ఆ దీక్షితుడు తన పూర్వకర్మమును గాని పూర్వవృత్తాంతమును గాని ఏమాత్రము తెలియనివాడు. అప్పుడు అతని పదహారవ సంవత్సరమున, కేశాంత-సంస్కారము వరకు అన్నీ సంస్కారక్రియలను అతనికి నిర్వహించెను.

Verse 17

अथो स दीक्षितो यज्ञदत्तः पुत्रस्य तस्य च । गृह्योक्तेन विधानेन पाणिग्राहमकारयम्

అనంతరం దీక్షితుడైన యజ్ఞదత్తుడు, గృహ్యసూత్రాలలో చెప్పబడిన విధానమునుబట్టి తన కుమారునికి పాణిగ్రహణ (వివాహ) సంస్కారమును విధివత్గా నిర్వహింపజేసెను.

Verse 19

क्रोधनस्तेऽस्ति तनय स महात्मा पितेत्यलम् । यदि ज्ञास्यति ते वृत्तं त्वां च मां ताडयिष्यति

కుమారా, నీ తండ్రి—ఆ మహాత్ముడు—కోపంలో అత్యంత ఉగ్రుడు; ఇక చాలు. నీ ప్రవర్తన అతనికి తెలిసితే, నిన్నూ నన్నూ ఇద్దరినీ కొట్టివేస్తాడు.

Verse 20

आच्छादयामि ते नित्यं पितुरग्रे कुचेष्टितम् । लोकमान्योऽस्ति ते तातस्सदाचारैर्न वै धनैः

నీ తండ్రి ఎదుట నీ దుష్క్రియను నేను ఎల్లప్పుడూ దాచిపెడతాను. ప్రియమా, నీ తండ్రి లోకమాన్యుడు—ధనంతో కాదు, సదాచారంతోనే.

Verse 21

ब्राह्मणानां धनं तात सद्विद्या साधुसंगमः । किमर्थं न करोषि त्वं सुरुचिं प्रीतमानसः

బాలా, బ్రాహ్మణుల నిజమైన ధనం సద్విద్య మరియు సాధుసంగమమే. మరి నీవు ప్రీతమనస్సుతో ఉత్తమ రుచిని, శుద్ధ ప్రవృత్తిని ఎందుకు పెంపొందించుకోడం లేదు?

Verse 22

सच्छ्रोत्रियास्तेऽनूचाना दीक्षितास्सोमयाजिनः । इति रूढिमिह प्राप्तास्तव पूर्वपितामहाः

నీ పూర్వపితామహులు ఇక్కడ సచ్చ్రోత్రియులు—వేదపాఠంలో నిపుణులు, దీక్షితులు, సోమయాగం చేసేవారు. ఈ విధంగా వారు ఈ లోకంలో గౌరవప్రదమైన స్థితిని, స్థిరమైన ఆచారరూఢిని పొందారు.

Verse 23

त्यक्त्वा दुर्वृत्तसंसर्गं साधुसंगरतो भव । सद्विद्यासु मनो धेहि ब्राह्मणाचारमाचर

దుర్వృత్తుల సంగతిని విడిచి సద్గురుసాధు సత్సంగంలో రమించు. సద్విద్యలలో మనస్సు నిలిపి బ్రాహ్మణోక్త ధర్మాచారాన్ని ఆచరించు.

Verse 24

तातानुरूपो रूपेण यशसा कुलशीलतः । ततो न त्रपसे किन्नस्त्यज दुर्वृत्ततां स्वकाम्

రూపంలో, యశస్సులో, వంశంలో, శీలంలో నీవు తండ్రికి తగినవాడివి. మరి నీవు ఎందుకు సిగ్గుపడటం లేదు? ఏ లోటు ఉంది? నీ ఇష్టంతో పట్టుకున్న ఈ దురాచారాన్ని విడిచిపెట్టు।

Verse 25

ऊनविंशतिकोऽसि त्वमेषा षोडशवार्षिकी । एतां संवृणु सद्वृत्तां पितृभक्तियुतो भव

నీ వయస్సు ఇంకా పందొమ్మిది కూడా కాదు; ఈమె పదహారు సంవత్సరాలది. ఈ సద్వృత్తి కన్యను వివాహం చేసుకో; తండ్రిపట్ల భక్తి, విధేయత కలవాడవు కావు।

Verse 26

श्वशुरोऽपि हि ते मान्यस्सर्वत्र गुणशीलतः । ततो न त्रपसे किन्नस्त्यज दुर्वृत्ततां सुत

నీ మామగారూ సర్వత్ర గుణశీలతచేత పూజ్యుడే. మరి నీవెందుకు లజ్జపడవు? కనుక, కుమారా, ఈ దుర్వృత్తిని విడిచిపెట్టు.

Verse 27

मातुलास्तेऽतुलाः पुत्र विद्याशीलकुलादिभिः । तेभ्योऽपि न बिभेषि त्वं शुद्धोऽस्युभयवंशतः

కుమారా, నీ మేనమామలు విద్య, శీలం, కులమర్యాద మొదలైన వాటిలో అతుల్యులు. అయినా నీవు వారినీ భయపడవు; ఎందుకంటే నీవు తండ్రి-తల్లి రెండు వంశాల నుండీ శుద్ధుడవు.

Verse 28

पश्यैतान्प्रति वेश्मस्थान्ब्राह्मणानां कुमारकान् । गृहेऽपि शिष्यान्पश्यैतान्पितुस्ते विनयोचितान्

ఇదిగో, పక్కింట్లో ఉండే ఈ బ్రాహ్మణ బాలకులను చూడు. నీ ఇంట్లోనూ నీ తండ్రి శిష్యులను చూడు—వారు వినయం, సదాచారంలో శిక్షణ పొందినవారు.

Verse 29

राजापि श्रोष्यति यदा तव दुश्चेष्टितं सुत । श्रद्धां विहाय ते ताते वृत्तिलोपं करिष्यति

హే కుమారా, రాజు నీ దుష్కార్యాన్ని విన్నప్పుడు, నీ తండ్రిపై ఉన్న విశ్వాసాన్ని విడిచి, అతని జీవనోపాధిని కూడా నిలిపివేస్తాడు।

Verse 30

बालचेष्टितमेवैतद्वदंत्यद्यापि ते जनाः । अनंतरं हरिष्यंति युक्तां दीक्षिततामिह

ఈనాటికీ ప్రజలు దీనిని బాలచేష్ట మాత్రమే అంటారు; కానీ త్వరలోనే ఇక్కడ అతనికి యథోచితంగా వచ్చిన దీక్షిత స్థితిని వారు అంగీకరిస్తారు।

Verse 31

सर्वेप्याक्षारयिष्यंति तव तातं च मामपि । मातुश्चरित्रं तनयो धत्ते दुर्भाषणैरिति

అందరూ నీ తండ్రినీ నన్నూ దూషిస్తారు; ‘కొడుకు కఠిన వాక్యాలతో తన తల్లి చరిత్రను అపవాదం చేస్తున్నాడు’ అని అంటారు।

Verse 32

पितापि ते न पापीयाञ्छ्रुतिस्मृतिपथानुगः । तदंघ्रिलीनमनसो मम साक्षी महेश्वरः

నీ తండ్రి కూడా పాపి కాడు; అతడు శ్రుతి-స్మృతి మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు. నా మనస్సు ఆయన పాదాలలో లీనమై ఉంది—దానికి సాక్షి స్వయంగా మహేశ్వరుడు।

Verse 33

न चर्तुस्नातययापीह मुखं दुष्टस्य वीक्षितम् । अहो बलीयान्स विधिर्येन जातो भवानिति

చతుర్విధ శుద్ధిస్నానం చేసినప్పటికీ ఇక్కడ ఈ దుష్టుని ముఖాన్ని నేను చూడలేదు. అయ్యో, ఎంత బలవంతమైన విధి—దాని వల్ల నీవు జన్మించావు!

Verse 34

प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मतिः । न तत्याज च तद्धर्मं दुर्बोधो व्यसनी यतः

ప్రతిక్షణము మళ్లీ మళ్లీ బోధింపబడినను అతడు అత్యంత దుర్మతిగానే నిలిచెను. దుర్బోధ్యుడై వ్యసనాసక్తుడగుటచేత ఆ ధర్మాచారమును విడువలేదు.

Verse 35

मृगयामद्यपैशुन्यानृतचौर्यदुरोदरैः । स वारदारैर्व्यसनैरेभिः कोऽत्र न खंडितः

వేట, మద్యపానం, పైశున్యం, అసత్యం, చౌర్యం, దురోధరము వంటి వ్యసనములచేత, అలాగే పునఃపునః పడే ఆపదలచేత—ఈ లోకములో ఎవడు విరిగిపోడు?

Verse 36

यद्यन्मध्यगृहे पश्येत्तत्तन्नीत्वा सुदुर्मतिः । अर्पयेद्द्यूतकाराणां सकुप्यं वसनादिकम्

ఇంటిలో మధ్య భాగమున ఏది ఏది చూచెనో, ఆ సుదుర్మతి దానిని దోచుకొని వెళ్లి జూదగాళ్లకు అప్పగించెను—పాత్రలు, వస్త్రాదులు మొదలైనవి—ఇలా గృహనాశము చేసెను।

Verse 37

न्यस्तां रत्नमयीं गेहे करस्य पितुरूर्मिकाम् । चोरयित्वैकदादाय दुरोदरकरेऽर्पयत्

ఒకసారి అతడు తండ్రి ఇంటిలో దాచివుంచిన రత్నమయమైన ఉంగరాన్ని దొంగిలించి, దురోధర జూదదోషంతో ప్రేరితుడై దానిని జూదగాడి చేతికి అప్పగించాడు।

Verse 38

दीक्षितेन परिज्ञातो दैवाद्द्यूतकृतः करे । उवाच दीक्षितस्तं च कुतो लब्धा त्वयोर्मिका

దైవయోగవశాత్తు దీక్షితుడు అతని చేతిలో జూదం ద్వారా వచ్చిన ఆ ఉంగరాన్ని గుర్తించి, అతనితో—“ఈ ఉంగరం నీకు ఎక్కడి నుంచి లభించింది?” అని అన్నాడు।

Verse 39

पृष्टस्तेनाथ निर्बंधादसकृत्तमुवाच सः । मामाक्षिपसि विप्रोच्चैः किं मया चौर्यकर्मणा

అతడు పదేపదే పట్టుబట్టి అడగగా, అతను ఇలా అన్నాడు—“ఓ విప్రా! నన్ను గట్టిగా ఎందుకు నిందిస్తున్నావు? దొంగతన కార్యంతో నాకు ఏమి సంబంధం?”

Verse 40

लब्धा मुद्रा त्वदीयेन पुत्रेणैव समर्पिता । मम मातुर्हि पूर्वेद्युर्जित्वा नीतो हि शाटकः

లభించిన ముద్రను నీ కుమారుడే సమర్పించాడు; ఎందుకంటే నిన్నే గెలిచి నా తల్లి శాటకము (వస్త్రము) తీసుకొని వెళ్లాడు।

Verse 41

न केवलं ममैवैतदंगुलीयं समर्पितम् । अन्येषां द्यूतकर्तॄणां भूरि तेनार्पितं वसु

ఈ ఉంగరం కేవలం నాదే సమర్పణ కాదు; అతడు ఇతర జూదగాళ్ల అనేకుల అపార ధనాన్ని కూడా పణంగా పెట్టి సమర్పించాడు।

Verse 42

रत्नकुप्यदुकूलानि शृंगारप्रभृतीनि च । भाजनानि विचित्राणि कांस्यताम्रमयानि च

రత్నాలతో అలంకరించిన పెట్టెలు, ఉత్తమ దుకూలాలు (వస్త్రాలు), శృంగారాది అనేక వస్తువులు; అలాగే కాంస్యము, తామ్రముతో చేసిన విచిత్ర పాత్రలూ।

Verse 43

नग्नीकृत्य प्रतिदिनं बध्यते द्यूतकारिभिः । न तेन सदृशः कश्चिदाक्षिको भूमिमंडले

జూదగాళ్లు ప్రతిదినం అతనిని నగ్నం చేసి కట్టేస్తారు; ఆ పాశకాసక్తుని వంటి (దుఃఖ-అవమానంలో) వాడు భూమండలంలో లేడు।

Verse 44

अद्यावधि त्वया विप्र दुरोदर शिरोमणिः । कथं नाज्ञायि तनयोऽविनयानयकोविदः

ఓ విప్రా, ఈ దినం వరకు నీవు జూదగాళ్లలో శిరోమణివి. మరి నీ స్వంత కుమారుణ్ని ఎలా గుర్తించలేకపోయావు—ఇతరులను అవినయం, వినాశం వైపు నడిపించడంలో నిపుణుణ్ని?

Verse 45

इति श्रुत्वा त्रपाभारविनम्रतरकंधरः । प्रावृत्य वाससा मौलिं प्राविशन्निजमन्दिरम्

ఇది విని అతడు లజ్జాభారంతో మరింతగా మెడ వంచి, వస్త్రంతో తల కప్పుకొని తన ఇంటిలో ప్రవేశించాడు.

Verse 46

महापतिव्रतामस्य पत्नी प्रोवाच तामथ । स दीक्षितो यज्ञदत्तः श्रौतकर्मपरायणः

అప్పుడు అతని భార్య—తానే మహాపతివ్రత—ఆమెతో ఇలా పలికింది. యజ్ఞదత్తుడు దీక్ష పొందినవాడు, శ్రౌత వైదిక యజ్ఞకర్మలలో పూర్తిగా నిమగ్నుడు.

Verse 47

यज्ञदत्त उवाच । दीक्षितायनि कुत्रास्ति धूर्ते गुणनिधिस्सुतः । अथ तिष्ठतु किं तेन क्व सा मम शुभोर्मिका

యజ్ఞదత్తుడు అన్నాడు—“ఓ దీక్షితాయనీ, గుణనిధి కుమారుడైన ఆ ధూర్తుడు ఎక్కడున్నాడు? అతడు ఉండనీ; నాకు అతనితో ఏమి? నా శుభ ఉంగరం ఎక్కడ?”

Verse 48

अंगोद्वर्तनकाले या त्वया मेऽङ्गुलितो हृता । सा त्वं रत्नमयी शीघ्रं तामानीय प्रयच्छ मे

అంగోద్భర్తన సమయంలో నీవు నా వేలి నుండి తీసుకున్న ఆ రత్నమయ ఉంగరాన్ని త్వరగా తీసుకొచ్చి నాకు తిరిగి ఇవ్వు.

Verse 49

इति श्रुत्वाथ तद्वाक्यं भीता सा दीक्षितायनी । प्रोवाच स्नानमध्याह्नीं क्रियां निष्पादयत्यथ

ఆ మాటలు విని దీక్షితాయనీ భయపడింది. అప్పుడు ఆమె పలికి, తరువాత మధ్యాహ్న స్నానం మరియు నియత కర్మను నిర్వర్తించసాగింది.

Verse 50

व्यग्रास्मि देवपूजार्थमुपहारादिकर्मणि । समयोऽयमतिक्रामेदतिथीनां प्रियातिथे

నేను దేవపూజకై, నైవేద్యాది ఉపహారాల సిద్ధతలో వ్యగ్రంగా ఉన్నాను. ఓ ప్రియ అతిథీ, అతిథులకు ప్రియమైనవాడా, ఈ సమయం దాటిపోనీయకుము।

Verse 51

इदानीमेव पक्वान्नकारणव्यग्रया मया । स्थापिता भाजने क्वापि विस्मृतेति न वेद्म्यहम्

ఇప్పుడే వండిన అన్నం సిద్ధం చేయడంలో వ్యగ్రంగా ఉండి, దానిని ఏదో పాత్రలో ఎక్కడో పెట్టాను; కానీ ఎక్కడ పెట్టి మరిచానో నిజంగా నాకు తెలియదు।

Verse 52

दीक्षित उवाच । हं हेऽसत्पुत्रजननि नित्यं सत्यप्रभाषिणि । यदा यदा त्वां संपृछे तनयः क्व गतस्त्विति

దీక్షితుడు అన్నాడు—అయ్యో, అశ్రేయస్కరమైన కుమారుని జనని, నిత్యం సత్యమే పలికే తల్లీ! నేను ఎప్పుడెప్పుడూ ‘కుమారుడు ఎక్కడికి వెళ్లాడు?’ అని అడిగితే, అప్పుడు సత్యమే చెప్పుము।

Verse 53

तदातदेति त्वं ब्रूयान्नथेदानीं स निर्गतः । अधीत्याध्ययनार्थं च द्वित्रैर्मित्रैस्सयुग्बहिः

అప్పుడు నీవు ‘అతడు ఇప్పుడిప్పుడే వస్తున్నాడు’ అని చెప్పుము. లేకపోతే ‘ఇప్పుడు అతడు బయటకు వెళ్లాడు’ అని చెప్పుము; ఎందుకంటే చదివి, మరింత పఠన-అధ్యయనార్థం రెండు మూడు మిత్రులతో కలిసి బయటకు వెళ్లాడు।

Verse 54

कुतस्ते शाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयार्पितः । लभते योऽनिशं धाम्नि तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

ఓ భార్యా, నేను నీకు ఇచ్చిన మాంజిష్ఠ రంగు శాటకము (వస్త్రము) నీకు ఎక్కడి నుంచి లభించింది? ఈ ధామంలో అది మళ్లీ మళ్లీ కనిపిస్తోంది. నిజం చెప్పు, భయాన్ని విడిచిపెట్టు.

Verse 55

सांप्रतं नेक्ष्यते सोऽपि भृंगारो मणिमंडितः । पट्टसूत्रमयी सापि त्रिपटी या मयार्पिता

ప్రస్తుతం ఆ మణిమండిత భృంగారము (అలంకృత పాత్ర) కూడా కనబడటం లేదు; నేను అర్పించిన పట్టు దారాల త్రిపటి కూడా కనబడటం లేదు.

Verse 56

क्व दाक्षिणात्यं तत्कांस्यं गौडी ताम्रघटी क्व सा । नागदंतमयी सा क्व सुखकौतुक मंचिका

ఇప్పుడు ఆ దాక్షిణాత్య సుందర కాంస్యపాత్ర ఎక్కడ? ఆ గౌడదేశీయ తామ్రఘటి ఎక్కడ? సుఖకౌతుకాల కోసం చేసిన నాగదంతమయమైన ఆ చిన్న మంచిక ఎక్కడ? కాలవశాత్ అన్నీ లయమయ్యాయి।

Verse 57

क्व सा पर्वतदेशीया चन्द्रकांतिरिवाद्भुता । दीपकव्यग्रहस्ताग्रालंकृता शालभञ्जिका

పర్వతదేశంలో పుట్టిన ఆ అద్భుత శాలభంజిక ఎక్కడ? చంద్రకాంతమణి కాంతిలా ఆశ్చర్యపరచే సౌందర్యంతో వెలిగినది. దీపం పట్టబోతున్నట్లుగా విస్తరించిన చేతుల అగ్రభాగాలు అలంకరింపబడిన ఆ మూర్తి ఎక్కడ?

Verse 58

किं बहूक्तेन कुलजे तुभ्यं कुप्याम्यहं वृथा । तदाभ्यवहारिष्येहमुपयंस्याम्यहं यदा

ఎక్కువగా చెప్పడం ఎందుకు, ఓ కులజా! నేను నీపై కారణం లేకుండా కోపపడుతున్నాను. ఆ సమయం వచ్చినప్పుడు నేను భోజనం స్వీకరిస్తాను; అప్పుడు నిన్ను భర్తగా కూడా స్వీకరిస్తాను।

Verse 59

अनपत्योऽस्मि तेनाहं दुष्टेन कुलदूषिणा । उत्तिष्ठानय पाथस्त्वं तस्मै दद्यास्तिलांजलिम्

ఆ కులకలంకితుడైన దుష్టుని వల్ల నేను పుత్రహీనుడనైతిని. ఓ పార్థా, లెమ్ము, నన్ను ముందుకు నడిపించుము; వానికి తిలాంజలి ఇమ్ము.

Verse 60

अपुत्रत्वं वरं नॄणां कुपुत्रात्कुलपांसनात् । त्यजेदेकं कुलस्यार्थे नीतिरेषा सनातनी

కులమును నాశనము చేసే కుపుత్రుని కంటే పుత్రహీనుడై ఉండుట మేలు. కులము యొక్క క్షేమము కొరకు ఒకరిని త్యజించవచ్చును, ఇదే సనాతన నీతి.

Verse 61

स्नात्वा नित्यविधिं कृत्वा तस्मिन्नेवाह्नि कस्यचित् । श्रोत्रियस्य सुतां प्राप्य पाणिं जग्राह दीक्षितः

స్నానం చేసి నిత్యవిధిని ఆచరించి, అదే రోజున దీక్షితుడు ఒక శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుని కుమార్తెను పొందుకొని విధివిధానంగా ఆమె పాణిగ్రహణం చేశాడు।