लिङ्गपूजनसंक्षेपः (Concise Teaching on Liṅga Worship / Śiva-arcana-vidhi)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । श्राविताद्याद्भुता शैवकथा परमपावनी

ఋషులు పలికిరి—హే సూతపుత్ర మహాభాగ, వ్యాసశిష్యా! నీకు నమస్కారం. నేడు నీవు మాకు అద్భుతమైన, పరమపావనమైన శైవకథను శ్రవింపజేసితివి.

Verse 2

तत्राद्भुता महादिव्या लिंगोत्पत्तिः श्रुता शुभा । श्रुत्वा यस्याः प्रभावं च दुःखनाशो भवेदिह

అక్కడ లింగోత్పత్తి అనే శుభమైన, అద్భుతమైన, మహాదివ్యమైన కథ శ్రవణమగును. దానిని విని దాని ప్రభావాన్ని గ్రహించగా, ఈ జన్మలోనే దుఃఖనాశము కలుగును.

Verse 3

ब्रह्मनारदसंवादमनुसृत्य दयानिधे । शिवार्चनविधिं ब्रूहि येन तुष्टो भवेच्छिवः

హే దయానిధీ! బ్రహ్మ-నారద సంభాషణను అనుసరించి, శివుడు ప్రసన్నుడగుటకు శివార్చన విధిని వివరించుము।

Verse 4

ब्राह्मणैः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैर्वा पूज्यते शिवः । कथं कार्यं च तद् ब्रूहि यथा व्यासमुखाच्छ्रुतम्

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు—అందరూ శివుని పూజిస్తారు. ఆ పూజ ఎలా చేయవలెనో, వ్యాసముఖమున వినినట్లే మాకు చెప్పండి।

Verse 5

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां शर्मदं श्रुतिसंमतम् । उवाच सकलं प्रीत्या मुनि प्रश्नानुसारतः

వారి వచనము—శాంతిదాయకమై శ్రుతిసమ్మతమైనది—విని ముని ఆనందించి, వారి ప్రశ్నలకు అనుగుణంగా సమస్తాన్ని పూర్తిగా పలికెను।

Verse 6

सूत उवाच । साधु पृष्टं भवद्भिश्च तद्रहस्यं मुनीश्वराः । तदहं कथयाम्यद्य यथाबुद्धि यथाश्रुतम्

సూతుడు పలికెను: ఓ మునీశ్వరులారా, ఆ పవిత్ర రహస్యమును మీరు శుభ్రంగా ప్రశ్నించారు. కనుక నేడు నేను యథాబుద్ధి, యథాశ్రుతంగా వివరించుచున్నాను।

Verse 7

भवद्भिः पृच्छयते तद्वत्तथा व्यासेन वै पुरा । पृष्टं सनत्कुमाराय तच्छ्रुतं ह्युपमन्युना

మీరు అడుగుతున్నది, పూర్వకాలంలో వ్యాసుడు కూడా అదే విధంగా అడిగెను. ఆయన సనత్కుమారుని ప్రశ్నించెను; ఆ ఉపదేశమును ఉపమన్యువు నిజముగా వినెను।

Verse 8

ततो व्यासेन वै श्रुत्वा शिवपूजादिकं च यत् । मह्यं च पाठितं तेन लोकानां हितकाम्यया

అనంతరం వ్యాసుని నుండి శివపూజాది విషయములన్నిటిని వినిన నేను, లోకహితకామనతో ఆయనచే నాకు కూడా అది పఠింపబడెను।

Verse 9

तच्छ्रुतं चैव कृष्णेन ह्युपमन्योर्महात्मनः । तदहं कथयिष्यामि यथा ब्रह्मावदत्पुरा

ఆ వృత్తాంతమును మహాత్ముడైన ఉపమన్యువలన కృష్ణుడును వినెను; బ్రహ్మ పూర్వము చెప్పినట్లే నేనిప్పుడు దానిని వివరిస్తాను।

Verse 10

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद वक्ष्यामि संक्षेपाल्लिंगपूजनम् । वक्तुं वर्षशतेनापि न शक्यं विस्तरान्मुने

బ్రహ్మ పలికెను—హే నారదా, వినుము; నేను సంక్షేపముగా శివలింగపూజను చెప్పుదును. ఓ మునీ, విస్తారముగా అయితే శతవత్సరములకైనా చెప్పలేము।

Verse 11

इति श्रीशिवमहापुराणे द्विती यायां रुद्रसंहितायां प्रथमखण्डे सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधिवर्णनो नामैकादशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణమునందు ద్వితీయ భాగమైన రుద్రసంహితలో, ప్రథమ ఖండమైన సృష్ట్యుపాఖ్యానంలో ‘శివపూజావిధివర్ణన’ అను ఏకాదశ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 12

दारिद्र्यं रोगदुःखं च पीडनं शत्रुसंभवम् । पापं चतुर्विधं तावद्यावन्नार्चयते शिवम्

దారిద్ర్యం, రోగదుఃఖం, పీడనం, శత్రువుల వల్ల కలిగే కష్టాలు—ఈ నాలుగు విధాల పాపం, శివుని ఆరాధించని వరకు నిలిచివుంటాయి।

Verse 13

सम्पूजिते शिवे देवे सर्वदुःखं विलीयते । संपद्यते सुखं सर्वं पश्चान्मुक्तिरवाप्यते

దేవాధిదేవుడైన శ్రీశివుని విధివిధానంగా పూజించినప్పుడు సమస్త దుఃఖాలు లయమవుతాయి. అన్ని సుఖాలు సిద్ధిస్తాయి, అనంతరం మోక్షం లభిస్తుంది.

Verse 14

ये वै मानुष्यमाश्रित्य मुख्यं संतानतस्सुखम् । तेन पूज्यो महादेवः सर्वकार्यार्थसाधकः

మానవజీవితాన్ని ఆశ్రయించి సంతానసుఖాన్నే ప్రధాన సుఖంగా భావించేవారికి మహాదేవుడు పూజ్యుడు; ఎందుకంటే ఆయన ప్రతి కార్యంలో ప్రతి ప్రయోజనాన్ని సిద్ధింపజేసేవాడు.

Verse 15

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याश्शूद्राश्च विधिवत्क्रमात् । शंकरार्चां प्रकुर्वंतु सर्वकामार्थसिद्धये

బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు—అందరూ తమ తమ క్రమానుసారం, విధివిధానంగా శంకరుని అర్చన చేయాలి; అప్పుడు సమస్త కోరికలు, ప్రయోజనాలు సిద్ధిస్తాయి.

Verse 16

प्रातःकाले समुत्थाय मुहूर्ते ब्रह्मसंज्ञके । गुरोश्च स्मरणं कृत्वा शंभोश्चैव तथा पुनः

ప్రాతఃకాలంలో లేచి బ్రహ్మముహూర్తంలో ముందుగా గురువును స్మరించాలి; ఆపై అలాగే మళ్లీ శంభువు (శివుడు)నూ స్మరించాలి.

Verse 17

तीर्थानां स्मरणं कृत्वा ध्यानं चैव हरेरपि । ममापि निर्जराणां वै मुन्यादीनां तथा मुने

ఓ మునీ, తీర్థములను స్మరించి, హరిని ధ్యానించి, నన్ను కూడా స్మరించుము—అమర దేవతలతోను మున్యాదులతోను కూడ।

Verse 18

ततः स्तोत्रं शुभं नाम गृह्णीयाद्विधिपूर्वकम् । ततोत्थाय मलोत्सर्गं दक्षिणस्यां चरेद्दिशि

ఆపై విధిపూర్వకంగా ‘శుభ’ నామక స్తోత్రాన్ని గ్రహించాలి. తరువాత లేచి శరీరమల విసర్జనార్థం దక్షిణ దిశకు వెళ్లాలి.

Verse 19

एकान्ते तु विधिं कुर्यान्मलोत्सर्गस्स यच्छ्रुतम् । तदेव कथयाम्यद्य शृण्वाधाय मनो मुने

ఏకాంత స్థలంలో, శ్రుతిలో చెప్పినట్లే మలవిసర్జన విధిని ఆచరించాలి. అదే నియమాన్ని నేడు చెబుతున్నాను—ఓ మునీ, మనస్సు స్థిరపరచి విను.

Verse 20

शुद्धां मृदं द्विजो लिप्यात्पंचवारं विशुद्धये । क्षत्रियश्च चतुर्वारं वैश्यो वरत्रयं तथा

సంపూర్ణ శుద్ధి కోసం ద్విజుడు శుద్ధ మట్టిని ఐదు సార్లు పూయాలి; క్షత్రియుడు నాలుగు సార్లు, వైశ్యుడు మూడు సార్లు అలాగే చేయాలి.

Verse 21

शूद्रो द्विवारं च मृदं गृह्णीयाद्विधिशुद्धये । गुदे वाथ सकृल्लिंगे वारमेकं प्रयत्नतः

శూద్రుడు విధిశుద్ధి కోసం మట్టిని రెండు సార్లు గ్రహించాలి; గుదానికి ఒకసారి, లింగానికి కూడా ఒకసారి—శ్రద్ధతో చేయాలి.

Verse 22

दशवारं वामहस्ते सप्तवारं द्वयोस्तथा । प्रत्येकम्पादयोस्तात त्रिवारं करयोः पुनः

ఎడమ చేతిపై పది సార్లు, అలాగే రెండు చేతులపై కలిపి ఏడు సార్లు పూయుము. తరువాత, ఓ ప్రియుడా, ప్రతి పాదంపై మూడు సార్లు, మరల చేతులపై మూడు సార్లు పూయుము।

Verse 23

स्त्रीभिश्च शूद्रवत्कार्यं मृदाग्रहणमुत्तमम् । हस्तौ पादौ च प्रक्षाल्य पूर्ववन्मृदमाहरेत्

స్త్రీలు కూడా శూద్రులవలె శౌచార్థం ఉత్తమమైన మృద్గ్రహణ విధిని ఆచరించాలి. చేతులు, పాదాలు కడిగి, ముందుగా చెప్పిన విధంగా మట్టిని సేకరించాలి.

Verse 24

दंतकाष्ठं ततः कुर्यात्स्ववर्णक्रमतो नरः

ఆ తరువాత పురుషుడు తన తన వర్ణక్రమానుసారం దంతశుద్ధి కోసం దంతకాష్ఠాన్ని సిద్ధం చేసి ఉపయోగించాలి.

Verse 25

विप्रः कुर्याद्दंतकाष्ठं द्वादशांगुलमानतः । एकादशांगुलं राजा वैश्यः कुर्याद्दशांगुलम्

బ్రాహ్మణుడు పన్నెండు అంగుళాల దంతకాష్ఠం చేయాలి; రాజు (క్షత్రియుడు) పదకొండు అంగుళాలది; వైశ్యుడు పది అంగుళాలది చేయాలి.

Verse 26

शूद्रो नवागुलं कुर्यादिति मानमिदं स्मृतम् । कालदोषं विचार्य्यैव मनुदृष्टं विवर्जयेत्

స్మృతిలో శూద్రుడు తొమ్మిది అంగుళాల దంతకాష్ఠం చేయాలని చెప్పబడింది. అయితే కాలదేశాదుల దోషాలను విచారించి, మనువు చెప్పినదిలో అననుకూలమైతే దానిని విరమించాలి.

Verse 27

षष्ट्याद्यामाश्च नवमी व्रतमस्तं रवेर्दिनम् । तथा श्राद्धदिनं तात निषिद्धं रदधावने

ఓ ప్రియుడా! షష్ఠి మొదలైన తిథుల్లో, నవమిలో, వ్రతదినంలో, సూర్యాస్తమయ సమయంలో, అలాగే శ్రాద్ధదినంలో—ఈ రోజుల్లో దంతధావనం (దాతునతో పళ్ళు శుభ్రపరచడం) నిషిద్ధం.

Verse 28

स्नानं तु विधिवत्कार्यं तीर्थादिषु क्रमेण तु । देशकालविशेषेण स्नानं कार्यं समंत्रकम्

స్నానం తప్పక శాస్త్రోక్త విధంగా చేయాలి—తీర్థస్థలములలో మొదలైన చోట్ల క్రమంగా. దేశ-కాల విశేషానుసారం మంత్రాలతో కూడి యథావిధిగా స్నానం చేయాలి.

Verse 29

आचम्य प्रथमं तत्र धौतवस्त्रेण चाधरेत् । एकान्ते सुस्थले स्थित्वा संध्याविधिमथाचरेत्

అక్కడ ముందుగా ఆచమనం చేసి, శుభ్రంగా ఉతికిన వస్త్రంతో నోరు తుడుచుకోవాలి. అనంతరం ఏకాంతమైన పవిత్ర స్థలంలో నిలిచి విధిపూర్వకంగా సంధ్యావిధిని ఆచరించాలి॥

Verse 30

यथायोग्यं विधिं कृत्वा पूजाविधिमथारभेत् । मनस्तु सुस्थिरं कृत्वा पूजागारं प्रविश्य च

యథాయోగ్యంగా విధులను నిర్వహించి, ఆపై పూజావిధిని ప్రారంభించాలి. మనస్సును దృఢంగా స్థిరపరచి పూజాగారంలో ప్రవేశించాలి॥

Verse 31

पूजाविधिं समादाय स्वासने ह्युपविश्य वै । न्यासादिकं विधायादौ पूजयेत्क्रमशो हरम्

పూజావిధిని స్వీకరించి తన ఆసనంపై కూర్చోవాలి. మొదట న్యాసాది విధులను చేసి, తరువాత క్రమంగా హరుడు (శ్రీశివుడు)ను పూజించాలి॥

Verse 32

प्रथमं च गणाधीशं द्वारपालांस्तथैव च । दिक्पालांश्च सुसंपूज्य पश्चात्पीठं प्रकल्पयेत्

మొదట గణాధీశుడు శ్రీగణేశుని, అలాగే ద్వారపాలకులను మరియు దిక్పాలకులను సక్రమంగా పూజించి, అనంతరం శివారాధనార్థం పవిత్ర పీఠాన్ని స్థాపించాలి।

Verse 33

अथ वाऽष्टदलं कृत्वा पूजाद्रव्यं समीपतः । उपविश्य ततस्तत्र उपवेश्य शिवम् प्रभुम्

లేదా అష్టదళ పద్మపీఠాన్ని సిద్ధం చేసి పూజాసామగ్రిని సమీపంలో ఉంచి, అక్కడ కూర్చొని అదే స్థలంలో పరమప్రభువు శివుని భక్తితో ఆహ్వానించి ఆసీనుడిని చేయాలి।

Verse 34

आचमनत्रयं कृत्वा प्रक्षाल्य च पुनः करौ । प्राणायामत्रयं कृत्वा मध्ये ध्यायेच्च त्र्यम्बकम्

మూడు సార్లు ఆచమనం చేసి మళ్లీ చేతులు కడిగి, మూడు సార్లు ప్రాణాయామం చేసి, అంతర్మధ్యంలో త్ర్యంబకుడైన శివుని ధ్యానించాలి।

Verse 35

पंचवक्त्रं दशभुजं शुद्धस्फटिकसन्निभम् । सर्वाभरणसंयुक्तं व्याघ्रचर्मोत्तरीयकम्

అతడు శివుని పంచవక్త్రుడిగా, దశభుజుడిగా, నిర్మల స్ఫటికసమ కాంతితో ప్రకాశించేవాడిగా, సర్వాభరణాలతో అలంకృతుడిగా, వ్యాఘ్రచర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించినవాడిగా దర్శించాడు।

Verse 36

तस्य सारूप्यतां स्मृत्वा दहेत्पापं नरस्सदा । शिवं ततः समुत्थाप्य पूजयेत्परमेश्वरम्

ఆ దివ్య సారూప్యాన్ని స్మరించితే మనిషి ఎల్లప్పుడూ పాపాన్ని దహించగలడు. తరువాత శివమూర్తి/లింగాన్ని సముచితంగా ఎత్తి స్థాపించి పరమేశ్వరుని పూజించాలి।

Verse 37

देहशुद्धिं ततः कृत्वा मूल मंत्रं न्यसेत्क्रमात् । सर्वत्र प्रणवेनैव षडंगन्यासमाचरेत्

ముందుగా దేహశుద్ధి చేసి, తరువాత క్రమంగా మూలమంత్రాన్ని న్యసించాలి. అన్ని చోట్ల కేవలం ప్రణవం ‘ఓం’ తోనే షడంగ న్యాసాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 38

कृत्वा हृदि प्रयोगं च ततः पूजां समारभेत् । पाद्यार्घाचमनार्थं च पात्राणि च प्रकल्पयेत्

హృదయంలో అంతఃప్రయోగం (ధ్యానస్థాపన) చేసి, తదుపరి పూజను ప్రారంభించాలి. పాద్యము, అర్ఘ్యము, ఆచమనీయం కొరకు పాత్రలను కూడా సిద్ధం చేయాలి.

Verse 39

स्थापयेद्विविधान्कुंभान्नव धीमान्यथाविधि । दर्भैराच्छाद्य तैरेव संस्थाप्याभ्युक्ष्य वारिणा

విధి ప్రకారం జ్ఞానవంతుడు తొమ్మిది విధాల కుంభాలను స్థాపించాలి. దర్భతో కప్పి, దర్భతోనే సరిగా నిలిపి, శుద్ధికై నీటితో ప్రోక్షణ చేయాలి.

Verse 40

तेषु तेषु च सर्वेषु क्षिपेत्तोयं सुशीतलम् । प्रणवेन क्षिपेत्तेषु द्रव्याण्यालोक्य बुद्धिमान्

జ్ఞానవంతుడు ఆ సమస్త ద్రవ్యాలను పరిశీలించి, వాటన్నింటిపై చల్లని నీటిని చల్లాలి. అలాగే ప్రణవం ‘ఓం’తో వాటిపై జలప్రోక్షణ చేయాలి.

Verse 41

उशीरं चन्दनं चैव पाद्ये तु परिकल्पयेत् । जातीकं कोलकर्पूरवटमूल तमालकम्

శివపూజలో పాద్యానికి ఉశీరము మరియు చందనము కలిపి సిద్ధం చేయాలి; అలాగే జాతి (మల్లె), కోలము, కర్పూరము, వటమూలము, తమాలమును కూడా చేర్చాలి.

Verse 42

चूर्णयित्वा यथान्यायं क्षिपेदाचमनीयके । एतत्सर्वेषु पात्रेषु दापयेच्चन्दनान्वितम्

నియమానుసారం దానిని పొడిచేసి ఆచమనీయం పాత్రలో వేయాలి। తరువాత చందనంతో కలిపి, ఇది అన్ని పూజాపాత్రాలలో అర్పణార్థం పంచాలి।

Verse 43

पार्श्वयोर्देवदेवस्य नंदीशं तु समर्चयेत् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्विविधैः पूजयेच्छिवम्

దేవదేవుడైన శివుని ఇరుప్రక్కల నందీశ్వరుని కూడా విధిగా ఆరాధించాలి; అలాగే గంధాలు, ధూపం, వివిధ దీపాలతో శివుని పూజించాలి।

Verse 44

लिंगशुद्धिं ततः कृत्वा मुदा युक्तो नरस्तदा । यथोचितं तु मंत्रौघैः प्रणवादिर्नमोंतकैः

ఆపై లింగశుద్ధిని నిర్వహించి, భక్తి ఆనందంతో నిండిన ఉపాసకుడు విధిప్రకారం మంత్రప్రవాహంతో పూజించాలి—ప్రణవం ‘ఓం’తో ప్రారంభించి ‘నమః’తో ముగిస్తూ।

Verse 45

कल्पयेदासनं स्वस्तिपद्मादि प्रणवेन तु । तस्मात्पूर्वदिशं साक्षादणिमामयमक्षरम्

ప్రణవమైన ‘ఓం’తో స్వస్తిపద్మాది పవిత్రాసనాన్ని మనసులో కల్పించాలి. ఆపై తూర్పు దిశలో అణిమా-శక్తిరూపమైన అవినాశి అక్షరాన్ని సాక్షాత్తుగా స్థాపించాలి.

Verse 46

लघिमा दक्षिणं चैव महिमा पश्चिमं तथा । प्राप्तिश्चैवोत्तरं पत्रं प्राकाम्यं पावकस्य च

లఘిమా సిద్ధి దక్షిణంలో, మహిమా పశ్చిమంలో స్థితమని గ్రహించాలి. ఉత్తర ‘పత్రం’ ప్రాప్తి; అగ్ని-కోణంలో ప్రాకామ్యము—ఇలా సిద్ధులు నియమించబడ్డాయి.

Verse 47

ईशित्वं नैरृतं पत्रं वशित्वं वायुगोचरे । सर्वज्ञत्वं तथैशान्यं कर्णिका सोम उच्यते

నైరృత దిశలోని దళము ‘ఈశిత్వం’ (ప్రభుత్వశక్తి)ను సూచించునని చెప్పబడింది. వాయు ప్రాంతంలో ‘వశిత్వం’ (వశీకరణశక్తి). ఈశాన కోణంలో ‘సర్వజ్ఞత్వం’. మధ్య కర్ణిక ‘సోమ’మని ప్రకటించబడింది.

Verse 48

सोमस्याधस्तथा सूर्यस्तस्याधः पावकस्त्वयम् । धर्मादीनपि तस्याधो भवतः कल्पयेत् क्रमात्

సోముని కింద సూర్యుడు; సూర్యుని కింద నీవు—పావకుడు (అగ్ని). ఆ తరువాత కూడా, నీ స్థానానుసారంగా, క్రమంగా ధర్మాది అధిష్ఠాన తత్త్వములను అమర్చవలెను.

Verse 49

अव्यक्तादि चतुर्दिक्षु सोमस्यांते गुणत्रयम् । सद्योजातं प्रवक्ष्यामीत्यावाह्य परमेश्वरम्

అవ్యక్తాది నాలుగు దిక్కులలోను, సోమమండలాంతమున త్రిగుణములను స్థాపించి, పరమేశ్వరుని ఆవాహన చేసి—“ఇప్పుడు సద్యోజాతాన్ని ప్రవచించెదను” అని ప్రకటించెను.

Verse 50

वामदेवेन मंत्रेण तिष्ठेच्चैवासनोपरि । सान्निध्यं रुद्रगायत्र्या अघोरेण निरोधयेत्

వామదేవ మంత్రంతో ఆసనముపై దృఢంగా స్థిరంగా ఉండవలెను. రుద్రగాయత్రితో ప్రభువు సాన్నిధ్యాన్ని ఆవాహన చేసి, అఘోర మంత్రంతో దానిని నిరోధించి ముద్రించవలెను.

Verse 51

ईशानं सर्वविद्यानामिति मंत्रेण पूजयेत् । पाद्यमाचनीयं च विधायार्घ्यं प्रदापयेत्

“ఈశానః సర్వవిద్యానాం” అనే మంత్రంతో శివుని పూజించవలెను. పాద్యము, ఆచనీయ జలము సమర్పించి, అనంతరం విధివిధానంగా అర్ఘ్యము అర్పించవలెను.

Verse 52

स्थापयेद्विधिना रुद्रं गंधचंदनवारिणा । पञ्चागव्यविधानेन गृह्यपात्रेऽभिमंत्र्य च

సుగంధి చందనమిశ్రిత జలముతో విధిపూర్వకంగా రుద్రుని స్థాపించాలి. పంచగవ్యాన్ని సిద్ధం చేసి, యోగ్య పాత్రలో ఉంచి మంత్రంతో అభిమంత్రించాలి.

Verse 53

प्रणवेनैव गव्येन स्नापयेत्पयसा च तम् । दध्ना च मधुना चैव तथा चेक्षुरसेन तु

కేవలం ప్రణవం (ఓం) జపిస్తూ గవ్యముతోను, పాలతోను ఆయనకు స్నానం చేయించాలి. అలాగే పెరుగు, తేనె, మరియు చెరకు రసంతో కూడా స్నాపనం చేయాలి.

Verse 54

घृतेन तु यथा पूज्य सर्वकामहितावहम् । पुण्यैर्द्रव्यैर्महादेवं प्रणवेनाभिषेचयेत्

విధివిధానంగా నెయ్యితో పూజ చేయాలి; అది సమస్త కోరిన ఫలాల క్షేమాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. పుణ్యమైన పవిత్ర ద్రవ్యాలతో ‘ఓం’ ప్రణవం జపిస్తూ మహాదేవునికి అభిషేకం చేయాలి.

Verse 55

पवित्रजलभाण्डेषु मंत्रैः तोयं क्षिपेत्ततः । शुद्धीकृत्य यथान्यायं सितवस्त्रेण साधकः

తర్వాత సాధకుడు మంత్రాలతో పవిత్ర జల పాత్రల్లో నీటిని పోయాలి. విధి ప్రకారం దానిని శుద్ధి చేసి శుభ్రమైన తెల్ల వస్త్రంతో వడకట్టాలి.

Verse 56

तावद्दूरं न कर्तव्यं न यावच्चन्दनं क्षिपेत् । तंदुलैस्सुन्दरैस्तत्र पूजयेच्छंकरम्मुदा

చందనం సమర్పించే వరకు పూజ నుండి దూరంగా వెళ్లకూడదు. అక్కడ అందమైన బియ్యపు గింజలతో ఆనందంగా శంకరుని పూజించాలి.

Verse 57

कुशापामार्गकर्पूर जातिचंपकपाटलैः । करवीरैस्सितैश्चैव मल्लिकाकमलोत्पलैः

కుశ, అపామార్గ, కర్పూరము, జాతి (మల్లె), చంపకము, పాటలా పుష్పములతో; అలాగే తెల్ల కరవీర పుష్పములతో కూడి మల్లికా, కమలము, నీలకమలములతో (శివపూజ చేయవలెను)।

Verse 58

अपूर्वपुष्पैर्विविधैश्चन्दनाद्यैस्तथैव च । जलेन जलधाराञ्च कल्पयेत्परमेश्वरे

అపూర్వమైన వివిధ పుష్పములతోను, చందనాది పవిత్ర ఉపచారములతోను; జలముచే పరమేశ్వరునికి జలధారలను ఏర్పరచి నిరంతర అభిషేకరూపంగా పూజ చేయవలెను.

Verse 59

पात्रैश्च विविधैर्देवं स्नापयेच्च महेश्वरम् । मंत्रपूर्वं प्रकर्तव्या पूजा सर्वफलप्रदा

వివిధ పాత్రములతో దేవ మహేశ్వరునికి స్నానము చేయించవలెను. మంత్రపూర్వకంగా పూజ చేయాలి; అట్టి పూజ సమస్త ఫలములను ప్రసాదించును.

Verse 60

मंत्रांश्च तुभ्यं तांस्तात सर्वकामार्थसिद्धये । प्रवक्ष्यामि समासेन सावधानतया शृणु

ప్రియ కుమారా, సమస్త కామ్యార్థసిద్ధికై ఆ మంత్రాలను నేను నీకు సంక్షేపంగా చెప్పుదును; జాగ్రత్తగా వినుము.

Verse 61

पाठयमानेन मंत्रेण तथा वाङ्मयकेन च । रुद्रेण नीलरुद्रेण सुशुक्लेन सुभेन च

మంత్రపఠనం మరియు పవిత్ర వాంగ్మయోచ్చారణ ద్వారా—రుద్రుని, నీలరుద్రుని, అత్యంత శ్వేతమైన మరియు శుభమైన స్వరూపం ద్వారా కూడా—ఈ కర్మ/పూజ పవిత్రమగును।

Verse 62

होतारेण तथा शीर्ष्णा शुभेनाथर्वणेन च । शांत्या वाथ पुनश्शांत्यामारुणेनारुणेन च

అలాగే ‘హోతార’, ‘శీర్ష్ణా’, ‘శుభ’, ‘అథర్వణ’లతో; మరియు ‘శాంతి’, మళ్లీ ‘పునశ్శాంతి’, అలాగే ‘ఆరుణ’ మరియు ‘అరుణ’లతో కూడ (స్తుతి/ఆరాధన చేయాలి).

Verse 63

अर्थाभीष्टेन साम्ना च तथा देवव्रतेन च

అభీష్టార్థాన్ని సిద్ధిచేసే సామగానంతో కూడ, అలాగే దేవవ్రతము—దివ్య వ్రతాచరణతో కూడ (ఆరాధించాలి).

Verse 64

रथांतरेण पुष्पेण सूक्तेन युक्तेन च । मृत्युंजयेन मंत्रेण तथा पंचाक्षरेण च

‘రథంతర’ (సామ)తో, పుష్పార్పణతో, సుసంయుక్త సూక్తాలతో; అలాగే ‘మృత్యుంజయ’ మంత్రంతో, ‘పంచాక్షరీ’ మంత్రంతో కూడ భగవాన్ శివుని ఆరాధించాలి.

Verse 65

जलधाराः सहस्रेण शतेनैकोत्तरेण वा । कर्तव्या वेदमार्गेण नामभिर्वाथ वा पुनः

వెయ్యి ధారలతో గానీ, లేదా నూట ఒక ధారలతో గానీ జలధారాభిషేకం చేయవలెను. ఇది వేదవిధానమున ప్రకారం, లేక మళ్లీ శివుని పవిత్ర నామములను జపిస్తూ చేయవలెను.

Verse 66

ततश्चंदनपुष्पादि रोपणीयं शिवोपरि । दापयेत्प्रणवेनैव मुखवासादिकं तथा

ఆ తరువాత శివునిపై చందనం, పుష్పములు మొదలైనవి అర్పించవలెను. అలాగే కేవలం ప్రణవం ‘ఓం’ను ఉచ్చరిస్తూ ముఖవాసము మొదలైన నైవేద్యాలను కూడా సమర్పించవలెను.

Verse 67

ततः स्फटिकसंकाशं देवं निष्कलमक्षयम् । कारणं सर्वलोकानां सर्वलोकमयं परम्

అనంతరం అతడు స్ఫటికంలా ప్రకాశించే, నిష్కలమైన అక్షయ దేవుని దర్శించాడు—ఆయనే సమస్త లోకాల పరమ కారణం, అలాగే సమస్త లోకాలలో వ్యాపించిన పరతత్త్వం.

Verse 68

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रविष्ण्वाद्यैरपि देवैरगोचरम् । वेदविद्भिर्हि वेदांते त्वगोचर मिति स्मृतम्

బ్రహ్మ, ఇంద్ర, ఉపేంద్ర (వామన), విష్ణు మొదలైన దేవతలకు కూడా ఆయన అగోచరుడు. వేదజ్ఞులు వేదాంతంలో ఆ తత్త్వాన్ని ‘అగోచరం’—ఇంద్రియమనస్సులకు అవిషయం—అని స్మరిస్తారు.

Verse 69

आदिमध्यान्तरहितं भेषजं सर्वरोगिणाम् । शिवतत्त्वमिति ख्यातं शिवलिंगं व्यवस्थितम्

ఆది, మధ్య, అంతము లేనిదే సమస్త రోగులతో బాధపడువారికి పరమ ఔషధము. అదే ‘శివతత్త్వము’ అని ఖ్యాతి పొందిన, స్థాపితమైన శివలింగము.

Verse 70

प्रणवेनैव मंत्रेण पूजयेल्लिंगमूर्द्धनि । धूपैर्दीपैश्च नैवैद्यैस्ताम्बूलैः सुन्दरैस्तथा

ప్రణవమంత్రం (ఓం) ఒక్కటితోనే లింగముని శిరోభాగంలో పూజ చేయాలి; అలాగే ధూపం, దీపం, నైవేద్యం మరియు అందమైన తాంబూలం (పానము) సమర్పించాలి.

Verse 71

नीराजनेन रम्येण यथोक्तविधिना ततः । नमस्कारैः स्तवैश्चान्यैर्मंत्रैर्नानाविधैरपि

ఆ తరువాత శాస్త్రోక్త విధానముతో మనోహరమైన నీరాజనం (ఆరతి) చేయాలి; తదుపరి నమస్కారాలు, స్తోత్రాలు మరియు నానావిధమైన ఇతర మంత్రాలనూ జపించాలి.

Verse 72

अर्घ्यं दत्त्वा तु पुष्पाणि पादयोस्सुविकीर्य च । प्रणिपत्य च देवेशमात्मनाराधयेच्छिवम्

అర్ఘ్యము సమర్పించి, తరువాత ఆయన పాదములయందు పుష్పములను సునిశితంగా చల్లివేసి, దేవేశునకు ప్రణిపాతము చేసి; తన అంతఃకరణముతో శివుని ఆరాధించవలెను.

Verse 73

हस्ते गृहीत्वा पुष्पाणि समुत्थाय कृतांजलिः । प्रार्थयेत्पुनरीशानं मंत्रेणानेन शंकरम्

చేతులలో పుష్పములు పట్టుకొని, లేచి నిలిచి, కృతాంజలిగా, ఈ మంత్రముతోనే మరల ఈశానుడు—శంకరుని ప్రార్థించవలెను.

Verse 74

अज्ञानाद्यदि वा ज्ञानाज्जपपूजादिकं मया । कृतं तदस्तु सफलं कृपया तव शंकर

హే శంకరా! అజ్ఞానముతో గానీ జ్ఞానముతో గానీ నేను చేసిన జపము, పూజ మొదలైనవి—అవి అన్నీ నీ కృపవలన ఫలప్రదమగునుగాక.

Verse 75

पठित्वैवं च पुष्पाणि शिवोपरि मुदा न्यसेत् । स्वस्त्ययनं ततः कृत्वा ह्याशिषो विविधास्तथा

ఇలా మంత్రాలను పఠించి ఆనందంతో శివునిపై పుష్పాలను సమర్పించాలి. అనంతరం స్వస్త్యయన కర్మ చేసి వివిధ ఆశీర్వాద ప్రార్థనలను నివేదించాలి.

Verse 76

मार्जनं तु ततः कार्यं शिवस्योपरि वै पुनः । नमस्कारं ततः क्षांतिं पुनराचमनाय च

తర్వాత మళ్లీ శివలింగంపై మార్జన-శుద్ధి చేయాలి. ఆపై నమస్కరించి క్షమాపణ కోరుకుని, మరల ఆచమనం చేయాలి.

Verse 77

अघोच्चारणमुच्चार्य नमस्कारं प्रकल्पयेत् । प्रार्थयेच्च पुनस्तत्र सर्वभावसमन्वितः

అఘోర మంత్రాన్ని ఉచ్చరించి నమస్కారం చేయాలి. తరువాత అదే పూజలో, సమస్త భావాలతో నిండినవాడై, మళ్లీ ప్రార్థించాలి.

Verse 78

शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिश्शिवे भक्तिर्भवे भवे । अन्यथा शरणं नास्ति त्वमेव शरणं मम

శివునిలోనే నా భక్తి—శివునిలోనే నా భక్తి; జన్మ జన్మాంతరాలలో నా భక్తి శివునికే. ఆయన తప్ప మరే శరణం లేదు; నీవే నా శరణం.

Verse 79

इति संप्रार्थ्य देवेशं सर्वसिद्धिप्रदायकम् । पूजयेत्परया भक्त्या गलनादैर्विशेषतः

ఇలా సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించే దేవేశ్వరుడు శివుని హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించి, పరమ భక్తితో పూజించాలి—ప్రత్యేకంగా సుగంధ పుష్పమాలలు మొదలైనవి సమర్పిస్తూ.

Verse 80

नमस्कारं ततः कृत्वा परिवारगणैस्सह । प्रहर्षमतुलं लब्ध्वा कार्यं कुर्याद्यथासुखम्

అనంతరం తన పరివారగణములతో కలిసి నమస్కారం చేసి, అతుల హర్షాన్ని పొందినవాడు, యథాయోగ్యంగా యథాసుఖంగా తన కార్యాన్ని నిర్వహించాలి।

Verse 81

एवं यः पूजयेन्नित्यं शिवभक्तिपरायणः । तस्य वै सकला सिद्धिर्जायते तु पदे पदे

ఈ విధంగా శివభక్తిలో పరాయణుడై నిత్యం శివుని పూజించువానికి, ప్రతి అడుగులోనూ సమస్త సిద్ధులు నిశ్చయంగా కలుగుతాయి।

Verse 82

वाग्मी स जायते तस्य मनोभी ष्टफलं ध्रुवम् । रोगं दुःखं च शोकं च ह्युद्वेगं कृत्रिमं तथा

అతడు వాగ్మిగా మారి, మనసు కోరిన ఫలాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు. అయినా రోగం, దుఃఖం, శోకం మరియు కృత్రిమమైన మనోఉద్వేగం కూడా కలుగుతాయి.

Verse 83

कौटिल्यं च गरं चैव यद्यदुःखमुपस्थितम् । तद्दुःखं नाश यत्येव शिवः शिवकरः परः

కపటమో, విషమో, లేదా ఏ దుఃఖం వచ్చినా—సర్వమంగళకరుడైన పరమశివుడు ఆ దుఃఖాన్ని నిశ్చయంగా నశింపజేస్తాడు.

Verse 84

कल्याणं जायते तस्य शुक्लपक्षे यथा शशी । वर्द्धते सद्गुणस्तत्र ध्रुवं शंकरपूजनात्

అతనికి శుక్లపక్షంలో చంద్రుడు పెరిగినట్లే కల్యాణం కలుగుతుంది. శంకరపూజ వలన అతనిలో సద్గుణాలు నిశ్చయంగా వృద్ధి చెందుతాయి.

Verse 85

इति पूजाविधिश्शंभोः प्रोक्तस्ते मुनिसत्तम । अतः परं च शुश्रूषुः किं प्रष्टासि च नारद

ఇలా, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, నీకు శంభువు పూజావిధి చెప్పబడింది. ఇకపై మరింత వినాలని కోరుతూ, ఓ నారదా, నీవు ఇంకేమి ప్రశ్నించదలచుకున్నావు?