कामविवाहवर्णनम् / Description of Kāma’s Marriage

Verse 1

नारद उवाच । विष्णुशिष्य महाप्राज्ञ विधे लोककर प्रभो । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शिवलीलामृतान्विता

నారదుడు పలికెను—ఓ విష్ణుశిష్యా, మహాప్రాజ్ఞ విధీ! ఓ లోకకర్త ప్రభూ! శివలీలామృతంతో నిండిన ఈ అద్భుత కథ చెప్పబడింది।

Verse 2

ततः किमभवत्तात चरितं तद्वदाधुना । अहं श्रद्धान्वितः श्रोतुं यदि शम्भुकथाश्रयम्

అనంతరం ఏమైంది, ప్రియుడా? ఆ వృత్తాంతాన్ని ఇప్పుడు చెప్పుము. నేను శ్రద్ధతో నిండినవాడను; నా మనస్సు శంభు-కథలో ఆశ్రయమై ఉంది, వినదలచితిని.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । शंभौ गते निजस्थाने वेधस्यंतर्हिते मयि । दक्ष प्राहाथ कंदर्पं संस्मरन् मम तद्वचः

బ్రహ్ముడు పలికెను—శంభువు తన స్వస్థానానికి వెళ్లిన తరువాత, నేను సృష్టికర్త వేదసుడు అక్కడ నుండి అంతర్హితుడనైనప్పుడు, దక్షుడు నా ఆ వచనాన్ని స్మరించి కందర్పుని ఉద్దేశించి పలికెను.

Verse 4

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीस० कामविवाहवर्णनं नाम चतुर्थोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ద్వితీయ భాగములోని రుద్రసంహిత (సతీఖండ) లో ‘కామవివాహవర్ణనం’ అను నాల్గవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది.

Verse 5

एषा तव महा तेजास्सर्वदा सहचारिणी । भविष्यति यथाकामं धर्मतो वशवर्तिनी

ఈ మహాతేజస్సుగల ఆమె నిత్యము నీ సహచారిణిగా ఉంటుంది. ధర్మమార్గములోనే నీ ఇష్టానికి అనుగుణంగా ఉండి, యథాకామంగా కోరినదాన్ని నెరవేర్చును.

Verse 6

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा प्रददौ तस्यै देहस्वेदांबुसम्भवाम् । कंदर्प्पायाग्रतः कृत्वा नाम कृत्वा रतीति ताम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు చెప్పి, తన దేహ స్వేదజలమునుండి జన్మించిన ఆ కన్యను ఆమెకు ప్రసాదించాడు; కందర్పుడు (కామదేవుడు) ఎదుట నిలిపి ఆమెకు ‘రతి’ అని నామకరణం చేశాడు.

Verse 7

विवाह्य तां स्मरस्सोपि मुमोदातीव नारद । दक्षजां तनयां रम्यां मुनीनामपि मोहिनीम्

హే నారదా! ఆమె వివాహాన్ని జరిపించిన తరువాత స్మరుడైన కామదేవుడుకూడా అత్యంత ఆనందించాడు; ఆమె దక్షుని మనోహర కుమార్తె, మునులనుకూడా మోహింపజేసే సౌందర్యవతి.

Verse 8

अथ तां वीक्ष्य मदनो रत्याख्यां स्वस्त्रियं शुभाम् । आत्मा गुणेन विद्धोसौ मुमोह रतिरंजितः

అనంతరం మదనుడు తన శుభమైన భార్య ‘రతి’ని చూచి; ఆమె గుణ-సౌందర్య బాణంతో గాయపడినవాడై, రతిరసంతో రంజితుడై మోహంలో పడిపోయాడు.

Verse 9

क्षणप्रदाऽभवत्कांता गौरी मृगदृशी मुदा । लोलापांग्यथ तस्यैव भार्या च सदृशी रतौ

క్షణమాత్రంలో ప్రేయసి మృగనయని, ఆనందభరిత గౌరీగా మారింది; చపలమైన పక్కచూపులతో అతనికే భార్యవలె అయి, ప్రేమానందాలలో అతనితో సమానంగా నిలిచింది.

Verse 10

तस्या भ्रूयुगलं वीक्ष्य संशयं मदनोकरोत् । उत्सादनं मत्कोदण्डं विधात्रास्यां निवेशितम्

ఆమె భ్రూయుగలాన్ని చూచి మదనుడు సందేహంలో పడ్డాడు; విధాత నా దమనకారి కోదండాన్ని ఆమె ముఖంలో—భ్రూవుల రూపంగా—నివేశించినట్టుగా అనిపించింది.

Verse 11

कटाक्षाणामाशुगतिं दृष्ट्वा तस्या द्विजोत्तम । आशु गन्तुं निजास्त्राणां श्रद्दधे न च चारुताम्

హే ద్విజోత్తమా, ఆమె కటాక్షాల అతి వేగాన్ని చూచి అతడు తన అస్త్రాల వేగముపై, వాటి ప్రభావశోభపై కూడ నమ్మకం పెట్టలేదు।

Verse 12

तस्याः स्वभावसुरभिधीरश्वासानिलं तथा । आघ्राय मदनः श्रद्धां त्यक्तवान् मलयांतिके

మలయ పర్వత సమీపంలో, సతీ యొక్క సహజ సుగంధమయమైన స్థిర శ్వాసను మోసుకొచ్చే గాలిని పీల్చగానే మదనుడు తక్షణమే తన పూర్వ సంకల్పాన్ని విడిచి భక్తిశ్రద్ధతో నిండెను।

Verse 13

पूर्णेन्दुसदृशं वक्त्रं दृष्ट्वा लक्ष्मसुलक्षितम् । न निश्चिकाय मदनो भेदं तन्मुखचन्द्रयोः

ఆమె ముఖము పూర్ణచంద్రుని వలె, శుభలక్షణములతో ప్రకాశించుట చూచి మదనుడు ఆ ముఖచంద్రునికీ ఆకాశచంద్రునికీ మధ్య భేదమును గ్రహించలేకపోయెను।

Verse 14

सुवर्ण पद्मकलिकातुल्यं तस्याः कुचद्वयम् । रेजे चूचुकयुग्मेन भ्रमरेणेव वेष्टितम्

ఆమె యుగళ స్తనాలు స్వర్ణ పద్మకళికలవలె ప్రకాశించెను; యుగళ చుచుకాలు నీల భ్రమరము చుట్టినట్లుగా ఉండి ఆ కాంతిని మరింత పెంచెను.

Verse 15

दृढपीनोन्नतं तस्यास्तनमध्यं विलंबिनीम् । आनाभिप्रतलं मालां तन्वीं चन्द्रायितां शुभाम्

ఆమె వక్షస్థలం దృఢముగా, పుష్టిగా, సౌమ్యంగా ఉద్ధృతమై ఉండెను; స్తనమధ్యమునుండి సన్నని శుభమాల నాభి ప్రాంతమువరకు వేలాడుచు, చంద్రకాంతివలె మనోహరంగా ప్రకాశించెను.

Verse 16

ज्यां पुष्पधनुषः कामः षट्पदावलिसंभ्रमाम् । विसस्मार च यस्मात्तां विसृज्यैनां निरीक्षते

పుష్పధనుస్సు ధరించిన కాముడు, ధనుస్సు తంతి మ్రోగుడును తేనెటీగల గుంపు గోగ్గొలును కూడా మరచిపోయాడు; ధనుస్సును వదలి ఆమెపై చూపు నిలిపాడు.

Verse 17

गम्भीरनाभिरंध्रांतश्चतुःपार्श्वत्वगादृतम् । आननाब्जेऽक्षणद्वंद्वमारक्तकफलं यथा

ఆమె నాభి గంభీరంగా లోతుగా ఉండి, దాని గర్భం నాలుగు వైపుల చర్మసౌందర్యంతో అలంకృతమై ఉంది. ఆమె పద్మముఖంపై నేత్రయుగళం ఎర్రని కాంతితో మెరిసింది—పక్వమైన కాఫల ఫలంలా.

Verse 18

मध्येन वपुषा निसर्गाष्टापदप्रभा । रुक्मवेदीव ददृशे कामेन रमणी हि सा

సన్నని నడుము, స్వభావసిద్ధమైన శుద్ధసువర్ణసమ దేహప్రభ కలిగిన ఆ రమణి, కామదేవుని ప్రభావంతో స్వర్ణవేదిలా దర్శనమిచ్చింది।

Verse 19

रंभास्तंभायतं स्निग्धं यदूरुयुगलं मृदु । निजशक्तिसमं कामो वीक्षांचक्रे मनोहरम्

రంభా-స్తంభంలా, అరటి కాండంలా స్నిగ్ధంగా, మృదువుగా మెరిసే ఆమె ఊరుయుగలాన్ని కామదేవుడు చూచెను—అది అత్యంత మనోహరం, తన మోహశక్తికి సమానమని భావించాడు।

Verse 20

आरक्तपार्ष्णिपादाग्रप्रांतभागं पदद्वयम् । अनुरागमिवाऽनेन मित्रं तस्या मनोभवः

మడమలు, వేళ్ల అగ్రాలు, పాదప్రాంతాలు స్వల్ప అరుణిమతో మెరుస్తున్న ఆమె పాదయుగలం ప్రేమే మూర్తిమంతమైనట్లు కనిపించింది; అందువల్ల మనోభవుడు (కాముడు) ఆమెకు సఖుడైనట్లయ్యాడు।

Verse 21

तस्याः करयुगं रक्तं नखरैः किंशुकोपमैः । वृत्ताभिरंगुलीभिश्च सूक्ष्माग्राभिर्मनोहरम्

ఆమె రెండు చేతులు అరుణ-ఎరుపుగా ఉండి, గోర్లు కింశుక పుష్పాల వలె మెరిశాయి. గుండ్రని వేళ్లు, సన్నని నునుపైన అగ్రభాగాలతో అవి అత్యంత మనోహరంగా కనిపించాయి।

Verse 22

तद्बाहुयुगुलं कांतं मृणालयुगलायतम् । मृदु स्निग्धं चिरं राजत्कांतिलोहप्रवालवत्

ఆమె మనోహరమైన రెండు భుజాలు జంట పద్మనాళాలవలె దీర్ఘంగా—మృదువుగా, స్నిగ్ధంగా, నిత్యదీప్తిగా; కాంతిమంతమైన ఎర్ర ప్రవాళంలా మెరిశాయి।

Verse 23

नीलनीरदसंकाशः केशपाशो मनोहरः । चमरीवाल भरवद्विभाति स्म स्मरप्रियः

ఆయన కేశపాశం నీల వర్షమేఘంలా శ్యామదీప్తిగా, మనోహరంగా ఉండెను. శోభాయుత చామరపు అలంకారంతో ఆయన ప్రకాశించాడు—స్మరునికి ప్రియుడు।

Verse 24

एतादृशीं रतिं नाम्ना प्रालेयाद्रिसमुद्भवाम् । गंगामिव महादेवो जग्राहोत्फुल्ललोचनः

హిమపర్వతజనిత ‘రతి’ అనే ఆ కన్యను మహాదేవుడు ఆనందంతో వికసించిన నేత్రాలతో, గంగను స్వీకరించినట్లే స్వీకరించాడు।

Verse 25

चक्रपद्मां चारुबाहुं मृणालशकलान्विताम् । भ्रूयुग्मविभ्रमव्राततनूर्मिपरिराजिताम्

ఆయన ఆమెను ఇలా వర్ణించాడు—చక్రం, పద్మం అనే శుభలక్షణాలు కలది; సుందర భుజాలు కలవి; పద్మతంతువులవలె సుకుమారమైన ఆభరణాలతో అలంకృతమై; జంట కనుబొమ్మల లలిత విభ్రమం నుండి పుట్టే సూక్ష్మ తరంగాల వంటి కాంతితో విరాజిల్లుచున్నది।

Verse 26

कटाक्षपाततुंगौघां स्वीयनेत्रोत्पलान्विताम् । तनुलोमांबुशैवालां मनोद्रुमविलासिनीम्

ఆమె యొక్క ఎత్తైన, తరంగాల్లా ప్రవహించే కటాక్షధారలు అలల సమూహంలా కనిపించేవి; ఆమె నేత్రాలు నీలోత్పలాలవలె. దేహంలోని సన్నని రోమాలు మృదువైన జలశైవలంలా, మనోకల్పవృక్షవనంలో లీలగా విహరిస్తూ హృదయాన్ని మోహింపజేసేది।

Verse 27

निम्ननाभिह्रदां क्षामां सर्वांगरमणीयिकाम् । सर्वलावण्यसदनां शोभमानां रमामिव

ఆమె నాభి లోతైన హ్రదంలా, నడుము సన్నగా, సర్వాంగాలు అపూర్వంగా మనోహరంగా ఉన్నాయి. ఆమె సమస్త లావణ్యానికి నిలయం, దేవి రమా (లక్ష్మి)వలె ప్రకాశించింది.

Verse 28

द्वादशाभरणैर्युक्तां शृंगारैः षोडशैर्युताम् । मोहनीं सर्वलोकानां भासयंतीं दिशो दश

ఆమె ద్వాదశ ఆభరణాలతో అలంకృతమై, స్త్రీల సౌందర్యానికి చెందిన షోడశ శృంగారాలతో యుక్తమై ఉంది. ఆమె సమస్త లోకాలను మోహింపజేస్తూ దశ దిశలను ప్రకాశింపజేసింది.

Verse 29

इति तां मदनो वीक्ष्य रतिं जग्राह सोत्सुकः । रागादुपस्थितां लक्ष्मीं हृषीकेश इवोत्तमाम्

ఆమెను అలా చూసిన మదనుడు ఉత్సుకతతో రతిని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు—ప్రేమానురాగంతో సమీపించిన ఉత్తమ లక్ష్మిని హృషీకేశుడు (విష్ణువు) హర్షంతో స్వీకరించినట్లుగా.

Verse 30

नोवाच च तदा दक्षं कामो मोदभवात्ततः । विस्मृत्य दारुणं शापं विधिदत्तं विमोहितः

అప్పుడు ఆనందంతో మునిగిపోయిన కాముడు మోహగ్రస్తుడై దక్షునితో మాట్లాడాడు; బ్రహ్మదత్తమైన ఆ భయంకర శాపాన్ని మరచిపోయాడు.

Verse 31

तदा महोत्सवस्तात बभूव सुखवर्द्धनः । दक्षः प्रीततरश्चासीन्मुमुदे तनया मम

అప్పుడు, ఓ ప్రియుడా, సుఖాన్ని పెంపొందించే మహోత్సవం ఏర్పడింది. దక్షుడు మరింత ఆనందించాడు; నా కుమార్తె కారణంగా అతడు మహా హర్షంతో మురిసిపోయాడు.

Verse 32

कामोतीव सुखं प्राप्य सर्वदुःखक्षयं गतः । दक्षजापि रतिः कामं प्राप्य चापि जहर्ष ह

కాముడు పరమ సుఖాన్ని పొందినట్లుగా, తన సమస్త దుఃఖాల క్షయాన్ని పొందాడు. దక్ష వంశజ రతీ కూడా కాముణ్ని మళ్లీ పొందగా మహా హర్షించింది.

Verse 33

रराज चेतयासार्द्धं भिन्नश्चारुवचः स्मरः । जीमूत इव संध्यायां सौदामन्या मनोज्ञया

మధురవాక్యుడైన స్మరుడు తన పరివారంతో కలిసి ప్రకాశించాడు, అయినా వారిలోనుండి ప్రత్యేకంగా మెరిశాడు. అతడు సంధ్యాకాల మేఘంలా, మనోహర విద్యుత్తుతో అలంకృతుడై ఉన్నాడు.

Verse 34

इति रतिपतिरुच्चैर्मोहयुक्तो रतिं तां हृदुपरि जगृहे वै योगदर्शीव विद्याम् । रतिरपि पतिमग्र्यं प्राप्य सा चापि रेजे हरिमिव कमला वै पूर्णचन्द्रोपमास्या

ఇలా కామపతి మోహంతో మునిగిపోయి ఆ రతిని హృదయంపై ఆలింగనం చేసుకున్నాడు; యోగదర్శి సత్యవిద్యను ఆలింగనం చేసుకున్నట్లుగా. రతీ కూడా శ్రేష్ఠ భర్తను పొందిన తరువాత, హరి పక్కన కమలలా ప్రకాశించింది; ఆమె ముఖం పూర్ణచంద్రుని వలె మనోహరం.