दक्षयज्ञे सत्या अपमानबोधः — Satī Encounters Disrespect at Dakṣa’s Sacrifice

Verse 1

ब्रह्मोवाच । दाक्षायणी गता तत्र तत्र यज्ञो महाप्रभः । सुरासुरमुनीन्द्रादिकुतूहलसमन्वितः

బ్రహ్మ ఇలా అన్నాడు: దాక్షాయణి (సతి) అక్కడికి వెళ్ళింది; అక్కడ దేవతలు, అసురులు మరియు మునీంద్రుల కుతూహలంతో కూడిన ఆ గొప్ప యజ్ఞం జరుగుతోంది.

Verse 2

स्वपितुर्भवनं तत्र नानाश्चर्यसमन्वितम् । ददर्श सुप्रभं चारु सुरर्षिगण संयुतम्

అక్కడ ఆమె తన తండ్రి భవనాన్ని చూసింది—అది అనేక ఆశ్చర్యాలతో నిండి, కాంతితో మరియు సౌందర్యంతో ప్రకాశిస్తూ, దేవతలు మరియు దేవర్షులతో కూడి ఉంది.

Verse 3

द्वारि स्थिता तदा देवी ह्यवरुह्य निजासनात् । नन्दिनोऽभ्यंतरं शीघ्रमेकैवागच्छदध्वरम्

అప్పుడు ద్వారమున నిలిచిన దేవి తన ఆసనమునుండి దిగివచ్చి, ఒంటరిగా వేగంగా నందీ అంతఃప్రాంగణములోని యజ్ఞపవిత్ర పరిసరములో ప్రవేశించింది।

Verse 4

आगतां च सतीं दृष्ट्वाऽसिक्नी माता यशस्विनी । अकरोदादरं तस्या भगिन्यश्च यथोचितम्

సతీ వచ్చినదాన్ని చూసి యశస్వినీ తల్లి అసిక్నీ ఆమెకు తగిన గౌరవం, స్నేహం చూపింది; అక్కచెల్లెల్లు కూడా యథోచితంగా ఆమెను స్వాగతించారు।

Verse 5

नाकरोदादरं दक्षो दृष्ट्वा तामपि किंचन । नान्योपि तद्भयात्तत्र शिवमायाविमोहितः

దక్షుడు ఆమెను చూసినా కించిత్తు గౌరవం చూపలేదు. అతని భయంతో అక్కడ మరెవ్వరూ ఆమెను సత్కరించలేదు; ఆ సమయంలో వారు శివమాయచేత మోహితులై ఉన్నారు।

Verse 6

अथ सा मातरं देवी पितरं च सती मुने । अनमद्विस्मितात्यंतं सर्वलोक पराभवात्

అప్పుడు, హే మునీ, దేవి సతి తన తల్లికీ తండ్రికీ నమస్కరించింది; కాని సమస్త లోకాల అవమానమున వల్ల ఆమె అత్యంత విస్మయభరితురాలై అంతరంగ శాంతిని పొందలేదు।

Verse 7

भागानपश्यद्देवानां हर्यादीनां तदध्वरे । न शंभुभागमकरोत् क्रोधं दुर्विषहं सती

సతి ఆ యజ్ఞంలో హరి మొదలైన దేవతలకు వారి భాగాలు లభిస్తున్నట్లు చూచెను; కాని శంభువుకు భాగం నియమింపబడలేదు. ఆ అవమానాన్ని చూసి సతికి దుర్విషహమైన కోపం కలిగెను।

Verse 8

सत्युवाच । तदा दक्षं दहन्तीव रुषा पूर्णा सती भृशम् । क्रूरदृष्ट्या विलोक्यैव सर्वानप्यपमानिता

సతీ పలికెను—అప్పుడు ఘోర క్రోధంతో నిండిన సతీ, దక్షుణ్ణి దహించివేయునట్లు క్రూరదృష్టితో చూచెను; అవమానితయై ఆమె అందరినీ కూడా అదే తీక్ష్ణ దృష్టితో వీక్షించెను।

Verse 9

सत्युवाच । अनाहूतस्त्वया कस्माच्छंभुः परमशोभनः । येन पूतमिदं विश्वं समग्रं सचराचरम्

సతీ పలికెను—పరమ శోభనుడైన శంభువును నీవెందుకు ఆహ్వానించలేదు? ఆయన వల్లనే ఈ సమస్త చరాచరములతో కూడిన విశ్వమంతా పవిత్రమగుచున్నది।

Verse 10

यज्ञो यज्ञविदां श्रेष्ठो यज्ञांगो यज्ञदक्षिणः । यज्ञकर्ता च यश्शंभुस्तं विना च कथं मखः

శంభువే యజ్ఞము—యజ్ఞవిదులలో శ్రేష్ఠమైన పరమ లక్ష్యం. ఆయనే యజ్ఞాంగము, ఆయనే యజ్ఞదక్షిణ. ఆయనే యజ్ఞకర్త; ఆయన లేక మఖము (యజ్ఞం) ఎలా జరుగును?

Verse 11

यस्य स्मरणमात्रेण सर्वं पूतं भवत्यहो । विना तेन कृतं सर्वमपवित्रं भविष्यति

అహో! ఆయనను కేవలం స్మరించడమే సమస్తాన్ని పవిత్రం చేస్తుంది; కానీ ఆయన లేకుండా చేసినది అంతా అపవిత్రమే అవుతుంది।

Verse 12

द्रव्यमंत्रादिकं सर्वं हव्यं कव्यं च यन्मयम् । शंभुना हि विना तेन कथं यज्ञः प्रवर्तितः

సమస్త ద్రవ్యాలు, మంత్రాదులు, హవ్యమూ కవ్యమూ—అన్నీ ఆయనతోనే వ్యాపించివున్నవి; కాబట్టి శంభువు (శివుడు) లేకుండా యజ్ఞం ఎలా ప్రారంభమై నిలుస్తుంది?

Verse 13

किं शिवं सुरसामान्यं मत्याकार्षीरनादरम् । भ्रष्टबुद्धिर्भवानद्य जातोसि जनकाधम

సాధారణ దేవతలతో సమానంగా భావించి, దేవోత్తముడైన శివుని నీవెందుకు అవమానించావు? నేడు నీ బుద్ధి భ్రష్టమైంది; నీవు తండ్రులలో అపకీర్తిగా మారావు।

Verse 14

विष्णुब्रह्मादयो देवा यं संसेव्य महेश्वरम् । प्राप्ताः स्वपदवीं सर्वे तं न जानासि रे हरम्

విష్ణు, బ్రహ్మ తదితర దేవతలు ఆ మహేశ్వరుని భక్తితో సేవించి తమ తమ ఉన్నత పదవులను పొందారు; అయినా ఓ మూర్ఖా, నీవు హరుని—బంధనహరుని—గుర్తించవు।

Verse 15

एते कथं समायाता विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । तव यज्ञे विना शंभुं स्वप्रभुं मुनयस्तथा

విష్ణు, బ్రహ్మ తదితర దేవతలు నీ యజ్ఞానికి ఎలా వచ్చారు? అలాగే మునులు కూడా తమ స్వామి శంభువును లేకుండా నీ యజ్ఞానికి ఎలా చేరారు?

Verse 16

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा परमेशानी विष्ण्वादीन्सकलान् प्रति । पृथक्पृथगवोचत्सा भर्त्सयंती भवात्मिका

బ్రహ్ముడు పలికెను: ఇలా చెప్పి భవాత్మిక పరమేశానీ సతీ, విష్ణువు మొదలైన వారందరినీ ఒక్కొక్కరిని గద్దిస్తూ సంభోదించింది।

Verse 17

सत्युवाच । हे विष्णो त्वं महादेवं किं न जानासि तत्त्वतः । सगुणं निर्गुणं चापि श्रुतयो यं वदंति ह

సతీ పలికింది: ఓ విష్ణూ! మహాదేవుని తత్త్వంగా నీవు ఎందుకు తెలియకున్నావు? శ్రుతులు ఆయనను సగుణుడుగాను నిర్గుణుడుగాను వర్ణిస్తాయి।

Verse 18

यद्यपि त्वां करं दत्त्वा बहुवारं महेश्वरः । अशिक्षयत्पुरा शाल्वप्रमुखाकृतिभिर्हरे

హే హరే! మహేశ్వరుడు పూర్వకాలంలో శాల్వ మొదలైన రూపాలు ధరించి, నీ చేతిని పట్టుకొని ఎన్నిసార్లయినా నీకు బోధించి శిక్షణ ఇచ్చినప్పటికీ।

Verse 19

तदपि ज्ञानमायातं न ते चेतसि दुर्मते । भागार्थी दक्षयज्ञेस्मिन् शिवं स्वस्वामिनं विना

హే దుర్మతీ! ఆ జ్ఞానమూ నీ మనస్సులో ప్రవేశించలేదు. ఈ దక్షయజ్ఞంలో స్వస్వామి శివుని విడిచి నీవు భాగం కోరుతున్నావు.

Verse 20

पुरा पंचमुखो भूत्वा गर्वितोऽसि सदाशिवम् । कृतश्चतुर्मुखस्तेन विस्मृतोसि तदद्भुतम्

పూర్వం నీవు పంచముఖ రూపం ధరించి సదాశివుని ఎదుట గర్వించావు. అందుకే ఆయన నిన్ను చతుర్ముఖుడిగా చేశాడు; ఆ అద్భుతకార్యాన్ని నీవు మరచిపోయావు.

Verse 21

इन्द्र त्वं किं न जानासि महादेवस्य विक्रमम् । भस्मी कृतः पविस्ते हि हरेण क्रूरकर्मणा

ఓ ఇంద్రా, మహాదేవుని విక్రమాన్ని నీవు ఎరుగవా? క్రూరమూ అప్రతిహతమూ అయిన కార్యం చేసిన హరుడు నీ వజ్రాన్ని భస్మం చేశాడు।

Verse 22

हे सुराः किन्न जानीथ महादेवस्य विक्रमम् । अत्रे वसिष्ठ मुनयो युष्माभिः किं कृतं त्विह

హే దేవతలారా, మహాదేవుని విక్రమాన్ని మీరు ఎరుగరా? హే అత్రి, వసిష్ఠ మునులారా—మీ చేత ఇక్కడ నిజంగా ఏమి చేయబడింది?

Verse 23

भिक्षाटनं च कृतवान् पुरा दारुवने विभुः । शप्तो यद्भिक्षुको रुद्रो भवद्भिर्मुनिभिस्तदा

పూర్వం దారువనంలో సర్వవ్యాపి ప్రభువు భిక్షాటన లీలను నిర్వహించాడు; అప్పుడు మీరు మునులు భిక్షుక వేషధారియైన రుద్రుని శపించారు।

Verse 24

शप्तेनापि च रुद्रेण यत्कृतं विस्मृतं कथम् । तल्लिंगेनाखिलं दग्धं भुवनं सचराचरम्

రుద్రుని శాపంతో కూడ జరిగినది ఎలా మరచిపోగలం? ఆ లింగముచేతనే చరాచర సమేతమైన సమస్త లోకం పూర్తిగా దగ్ధమైంది.

Verse 25

सर्वे मूढाश्च संजाता विष्णुब्रह्मादयस्सुराः । मुनयोऽन्ये विना शंभुमागता यदिहाध्वरे

విష్ణు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలందరూ మోహగ్రస్తులయ్యారు. ఇతర మునులు కూడా ఇక్కడి యజ్ఞానికి వచ్చారు, కాని శంభువు (శివుడు) లేకుండా.

Verse 26

सर्वे वेदाश्च संभूताः सांगाश्शास्त्राणि वाग्यतः । योसौ वेदांतगश्शम्भुः कैश्चिज्ज्ञातुं न पार्यते

ఆయన నుండే సమస్త వేదాలు వాటి అంగాలతో సహా ఉద్భవించాయి; పవిత్ర వాక్కు నుండి పుట్టిన శాస్త్రాలూ అలాగే. అయినా వేదాంత పరమగమ్యుడైన శంభువును కొందరు పరిమిత జ్ఞానులు పూర్తిగా తెలుసుకోలేరు.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इत्यनेकविधा वाणीरगदज्जगदम्बिका । कोपान्विता सती तत्र हृदयेन विदूयता

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లు నానావిధముల వాక్యములు పలికిన జగదంబిక సతీ కోపంతో నిండిపోయి అక్కడే నిలిచెను; అంతరంలో ఆమె హృదయం దహించుచు వ్యథపడెను।

Verse 28

विष्ण्वादयोखिला देवा मुनयो ये च तद्वचः । मौनीभूतास्तदाकर्ण्य भयव्याकुलमानसाः

ఆ మాటలు విని విష్ణువు మొదలైన సమస్త దేవతలును మునులును భయంతో కలవరపడిన మనస్సులతో మౌనమై పోయిరి।

Verse 29

इतिश्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीवाक्यवर्णनं नामैकोनत्रिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణము ద్వితీయ గ్రంథమైన రుద్రసంహితలోని ద్వితీయ సతీఖండములో ‘సతీవాక్యవర్ణనం’ అను ఇరవై తొమ్మిదవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।

Verse 30

दक्ष उवाच । तव किं बहुनोक्तेन कार्यं नास्तीह सांप्रतम् । गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे कस्मात्त्वं हि समागता

దక్షుడు అన్నాడు—“ఎక్కువగా చెప్పి ఏమి ప్రయోజనం? ప్రస్తుతం ఇక్కడ నీకు పని లేదు. ఓ భద్రే, నీవు కావాలంటే వెళ్లు లేదా ఉండు; అసలు ఎందుకు వచ్చావు?”

Verse 31

अमंगलस्तु ते भर्ता शिवोसौ गम्यते बुधैः । अकुलीको वेदबाह्यो भूतप्रेतपिशाचराट्

“నీ భర్త అయిన ఈ శివుడు అమంగళకరుడని పండితులు భావిస్తారు. ఆయన కులాచారానికి అతీతుడు, వేదమర్యాదలకు బయటివాడు, భూత-ప్రేత-పిశాచాలపై అధిపతి.”

Verse 32

तस्मान्नाह्वारितो रुद्रो यज्ञार्थं सुकुवेषभृत् । देवर्षिसंसदि मया ज्ञात्वा पुत्रि विपश्चिता

అందుచేత యజ్ఞార్థం శుభమైన తగిన వేషం ధరించినప్పటికీ రుద్రుని ఆహ్వానించలేదు. ఓ వివేకవంతమైన కుమార్తె, దేవర్షుల సభలో నేను ఇది స్పష్టంగా గ్రహించాను.

Verse 33

विधिना प्रेरितेन त्वं दत्ता मंदेन पापिना । रुद्रायाविदितार्थाय चोद्धताय दुरात्मने

విధి ప్రేరణచేత నీవు ఆ మందబుద్ధి పాపి చేత రుద్రునికి ఇచ్చబడితివి—ఆయనను (లోకులు) ధర్మమర్యాద తెలియని వాడని, అహంకారిగా, దురాత్ముడని భావించారు.

Verse 34

तस्मात्कोपं परित्यज्य स्वस्था भव शुचिस्मिते । यद्यागतासि यज्ञेस्मिन् दायं गृह्णीष्व चात्मना

కాబట్టి కోపాన్ని విడిచి ప్రశాంతంగా ఉండు, ఓ పవిత్రస్మితముగలదానా. నీవు ఈ యజ్ఞానికి వచ్చినందున, స్థిరమనస్సుతో నీ యథోచిత భాగాన్ని నీవే స్వీకరించు.

Verse 35

ब्रह्मोवाच । दक्षेणोक्तेति सा पुत्री सती त्रैलोक्यपू जिता । निंदायुक्तं स्वपितरं दृष्ट्वासीद्रुषिता भृशम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—దక్షుడు అలా పలికిన తరువాత, త్రిలోకపూజితమైన అతని కుమార్తె సతీ, తన తండ్రి నిందతో నిండినవాడై ఉన్నదాన్ని చూచి అత్యంత క్రోధించెను।

Verse 36

अर्चितयत्तदा सेति कथं यास्यामि शंकरम् । शंकरं द्रष्टुकामाहं पृष्टा वक्ष्ये किमुत्तरम्

“అయితే ఆయనను ఆరాధించు,” ఆమె అంటుంది—కానీ నేను శంకరుని వద్దకు ఎలా వెళ్లగలను? నాకు శంకర దర్శనం కావాలి; నన్ను అడిగితే నేను ఏ సమాధానం చెప్పాలి?

Verse 37

अथ प्रोवाच पितरं दक्षं तं दुष्टमानसम् । निश्श्वसंती रुषाविष्टा सा सती त्रिजगत्प्रसूः

అప్పుడు ముల్లోకాల తల్లి అయిన సతీదేవి, కోపంతో నిండి నిట్టూర్పులు విడుస్తూ, దుష్ట బుద్ధి గల తన తండ్రి దక్షుడితో ఇలా అన్నది.

Verse 38

सत्युवाच । यो निंदति महादेवं निंद्यमानं शृणोति वा । तावुभौ नरकं यातौ यावच्चन्द्रदिवाकरौ

సతీదేవి ఇలా అన్నది: ఎవరైతే మహాదేవుడిని నిందిస్తారో లేదా నిందను వింటారో, వారు సూర్యచంద్రులు ఉన్నంత కాలం నరకానికి వెళతారు.

Verse 39

तस्मात्त्यक्ष्याम्यहं देवं प्रवेक्ष्यामि हुताशनम् । किं जीवितेन मे तात शृण्वंत्यानादरं प्रभोः

కాబట్టి నేను ఈ దేహాన్ని త్యజించి అగ్నిలో ప్రవేశిస్తాను. ఓ తండ్రీ, నా ప్రభువు పట్ల జరుగుతున్న అగౌరవాన్ని వింటూ జీవించడం వల్ల నాకు ఏమి ప్రయోజనం?

Verse 40

यदि शक्तस्स्वयं शंभोर्निंदकस्य विशेषतः । छिंद्यात् प्रसह्य रसनां तदा शुद्ध्येन्न संशयः

ఒకవేళ సమర్థుడైతే, ముఖ్యంగా శంభుని నిందించే వాని నాలుకను బలాత్కారంగా ఛేదించాలి; అప్పుడు అతడు పరిశుద్ధుడవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 41

यद्यशक्तो जनस्तत्र निरयात्सुपिधाय वै । कर्णौ धीमान् ततश्शुद्ध्येद्वदंतीदं बुधान्वरान्

ఒకవేళ అక్కడ మనిషి అశక్తుడైతే, బుద్ధిమంతుడు చెవులు మూసుకుని అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోవాలి. అప్పుడు అతడు పరిశుద్ధుడవుతాడు—అని ఉత్తమ పండితులు చెబుతున్నారు.

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्थमुक्त्वा धर्मनीतिं पश्चात्तापमवाप सा । अस्मरच्छांकरं वाक्यं दूयमानेन चेतसा

బ్రహ్మ పలికెను: ఈ విధంగా ధర్మనీతిని పలికి ఆమె పశ్చాత్తాపం చెందింది. దుఃఖిస్తున్న మనస్సుతో ఆమె శంకరుని (శివుని) మాటలను స్మరించుకుంది.

Verse 43

ततस्संकुद्ध्य सा दक्षं निश्शंकं प्राह तानपि । सर्वान्विष्ण्वादिकान्देवान्मुनीनपि सती ध्रुवम्

అప్పుడు సతీదేవి క్రోధంతో నిండి, నిర్భయంగా దక్షుడిని మరియు అక్కడ ఉన్న విష్ణువు మొదలైన దేవతలందరినీ, మునులను కూడా సంబోధించింది.

Verse 44

सत्युवाच । तात त्वं निंदकश्शंभोः पश्चात्तापं गमिष्यसि । इह भुक्त्वा महादुःखमंते यास्यसि यातनाम्

సతీదేవి పలికెను: "తండ్రీ, నీవు శంభుని నిందించేవాడివి కాబట్టి, నీవు తప్పక పశ్చాత్తాపం చెందుతావు. ఇక్కడ గొప్ప దుఃఖాన్ని అనుభవించి, చివరకు యాతనలను పొందుతావు."

Verse 45

यस्य लोकेऽप्रियो नास्ति प्रियश्चैव परात्मनः । तस्मिन्नवैरे शर्वेस्मिन् त्वां विना कः प्रतीपकः

ఈ లోకంలో ఎవ్వరూ అప్రియులు కానివాడు, పరమాత్మకూ ప్రియుడైనవాడు—అందరితో అవైరుడైన శర్వునకు వ్యతిరేకంగా, నిన్ను తప్ప ఇంకెవరు నిలవగలరు?

Verse 46

महद्विनिंदा नाश्चर्यं सर्वदाऽसत्सु सेर्ष्यकम् । महदंघ्रिरजो ध्वस्ततमस्सु सैव शोभना

మహనీయుల నింద ఆశ్చర్యం కాదు; అసత్యులు, అపవిత్రులు ఎల్లప్పుడూ ఈర్ష్యతోనే అలా చేస్తారు. కానీ మహేశ్వరుని పాదరజస్సుతో అంధకారం నశించినవారికి అదే విషయం భూషణమై భక్తిని మరింత ప్రకాశింపజేస్తుంది.

Verse 47

शिवेति द्व्यक्षरं यस्य नृणां नाम गिरेरितम् । सकृत्प्रसंगात्सकलमघमाशु विहंति तत्

ఎవరి నోట ‘శి-వ’ అనే ద్వ్యక్షర నామం ఒక్కసారి అయినా, ప్రసంగవశంగా పలికినా, ఆ ఉచ్చారణ సమస్త పాపాన్ని శీఘ్రంగా నశింపజేస్తుంది.

Verse 48

पवित्रकीर्तितमलं भवान् द्वेष्टि शिवेतरः । अलंघ्यशासनं शंभुमहो सर्वेश्वरं खलः

ఓ శివద్వేషీ! పవిత్రమూ నిర్మలమూ అయిన కీర్తి గలవాడైన శంభువును కూడా నీవు ద్వేషిస్తున్నావు; ఆయన ఆజ్ఞను ఎవరూ అతిక్రమించలేరు. అయ్యో, సర్వేశ్వరుడైన మహేశ్వరునిపై ద్వేషం పెట్టుకున్న నీవు ఎంత దుష్టుడవు!

Verse 49

यत्पादपद्मं महतां मनोऽलिसुनिषेवितम् । सर्वार्थदं ब्रह्मरसैः सर्वार्थिभिरथादरात्

ఆయన పాదపద్మాన్ని మహనీయుల తేనెటీగల వంటి మనస్సులు నిబద్ధంగా సేవిస్తాయి. అది సమస్త పురుషార్థాలను ప్రసాదిస్తుంది; అందుకే బ్రహ్మరసాన్ని ఆస్వాదించే సమస్త సాధకులు దానిని భక్తితో గౌరవిస్తారు.

Verse 50

यद्वर्षत्यर्थिनश्शीघ्रं लोकस्य शिवआदरात् । भवान् द्रुह्यति मूर्खत्वात्तस्मै चाशेषबंधवे

శివుని పట్ల ఉన్న గౌరవం వల్ల ఆయన లోకంలోని యాచకులపై త్వరగా వరాలను కురిపిస్తారు, కాబట్టి మీరు—మూర్ఖత్వం వల్ల—ఆయన పట్ల శత్రుత్వంతో వ్యవహరిస్తున్నారు, ఆయన అందరికీ విశ్వవ్యాప్త బంధువు మరియు హితకారి అయినప్పటికీ.

Verse 51

किंवा शिवाख्यमशिवं त्वदन्ये न विदुर्बुधाः । ब्रह्मादयस्तं मुनयस्सनकाद्यास्तथापरे

లేదా, మీకంటే భిన్నంగా, పండితులు కూడా శివుడు అని పిలువబడే ఆయన్ని నిజంగా తెలుసుకోలేరు—ఆయన సర్వ అమంగళాలకు అతీతుడు. బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, మునులు, మరియు సనకాదులు కూడా ఆయనను పూర్తిగా ఎరుగరు.

Verse 52

अवकीर्य जटाभूतैश्श्मशाने स कपालधृक् । तन्माल्यभस्म वा ज्ञात्वा प्रीत्यावसदुदारधीः

శ్మశానంలో తన జటాజూటములతో ఉన్న భూతగణాల మధ్య ఆ కానుకలను వెదజల్లి, కపాలధారి అయిన ఆ ఉదారబుద్ధి గల భగవంతుడు వాటిని తన మాలగా మరియు పవిత్ర భస్మంగా భావించి ప్రీతితో అక్కడ నివసించాడు.

Verse 53

ये मूर्द्धभिर्दधति तच्चरणोत्सृष्टमाराद् । निर्माल्यं मुनयो देवास्स शिवः परमेश्वरः

ఆయన పాదాల నుండి విసర్జించబడిన ఆ పవిత్ర శేషం—ఆయన నిర్మాల్యం—దీనిని మునులు మరియు దేవతలు భక్తితో తమ శిరస్సులపై ధరిస్తారు: ఆయనే శివుడు, పరమేశ్వరుడు.

Verse 54

प्रवृत्तं च निवृत्तं च द्विविधं कर्मचोदि तम् । वेदे विविच्य वृत्तं च तद्विचार्यं मनीषिभिः

వేదవిధిత కర్మ రెండు విధాలు—ప్రవృత్తి మరియు నివృత్తి. వేదంలో చెప్పినట్లుగా వాటి యథోచిత పరిధిని విచారించి, జ్ఞానులు మననం చేసి సరైన మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలి; అప్పుడు కర్మ శుద్ధికి సాధనమై, పశుపతి శ్రీశివ అనుగ్రహంతో అంతిమంగా మోక్షాన్ని ఇస్తుంది।

Verse 55

विरोधियौगपद्यैककर्तृके च तथा द्वयम् । परब्रह्मणि शंभो तु कर्मर्च्छंति न किंचन

పరబ్రహ్ముడైన శంభువులో కర్మకు అంటుకునే అవకాశం ఏమాత్రం లేదు—విరుద్ధ ధర్మాల మాటైనా, యుగపద్ క్రియైనా, ఏకకర్తృత్వమైనా, ద్వైత భావనైనా; ఇవేవీ ఆయనకు వర్తించవు।

Verse 56

मा वः पदव्यस्स्म पितर्या अस्मदास्थितास्सदा । यज्ञशालासु वो धूम्रवर्त्मभुक्तोज्झिताः परम्

నా తండ్రి ఆశ్రయమైన ఆ మార్గంలో మీరు నిలువకండి. యజ్ఞశాలల్లో మీరు ధూమ్రమార్గభోజులు—బాహ్య కర్మకాండానికే అంటుకున్నవారు—అయి పరమ శివుని నుండి పూర్తిగా విసర్జితులయ్యారు।

Verse 57

नोऽव्यक्तलिंगस्सततमवधूतसुसेवितः । अभिमानमतो न त्वं कुरु तात कुबुद्धिधृक्

ఆయన కేవలం అవ్యక్త లింగచిహ్నమాత్రుడుకాడు; ఆయనను అవధూతులు నిత్యం సుసేవిస్తారు. కాబట్టి తాతా, అహంకారం చేయకు; అది కుబుద్ధి ధోరణి।

Verse 58

किंबहूक्तेन वचसा दुष्टस्त्वं सर्वथा कुधीः । त्वदुद्भवेन देहेन न मे किंचित्प्रयोजनम्

ఎక్కువ మాటలతో ఏమి ప్రయోజనం? నీవు పూర్తిగా దుష్టుడవు, కుబుద్ధివి. నీ నుండి పుట్టిన ఈ దేహంతో నాకు ఏ మాత్రం అవసరం లేదు।

Verse 59

तज्जन्म धिग्यो महतां सर्वथावद्यकृत्खलः । परित्याज्यो विशेषेण तत्संबंधो विपश्चिता

ధిక్కారయోగ్యమైనది అటువంటి జన్మ; ఎల్లప్పుడూ నింద్యకర్మలు చేసే ఆ ఖలుడు మహనీయులకూ అపకీర్తి తెస్తాడు. కాబట్టి వివేకులు అతనితోని సంబంధాన్ని ప్రత్యేకంగా విడిచిపెట్టాలి।

Verse 60

गोत्रं त्वदीयं भगवान् यदाह वृषभध्वजः । दाक्षायणीति सहसाहं भवामि सुदुर्मनाः

వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివుడు నీ గోత్రాన్ని ప్రస్తావిస్తూ అకస్మాత్తుగా నన్ను “దాక్షాయణీ” అని పిలిచినప్పుడు, నా హృదయం వెంటనే ఘోరంగా వ్యాకులమవుతుంది.

Verse 61

तस्मात्त्वदंगजं देहं कुणपं गर्हितं सदा । व्युत्सृज्य नूनमधुना भविष्यामि सुखावहा

కాబట్టి నీ అంగాల నుండి పుట్టిన ఈ దేహము సదా కుణపమువలె నిందితమైంది. ఇప్పుడు నేను నిశ్చయంగా దీనిని విడిచిపెడతాను; దీనిని త్యజించి శాంతి-కల్యాణాలను ప్రసాదించేదానిగా అవుతాను.

Verse 62

हे सुरा मुनयस्सर्वे यूयं शृणुत मद्वचः । सर्वथानुचितं कर्म युष्माकं दुष्टचेतसाम्

హే దేవతలారా, సమస్త మునులారా, నా మాట వినండి. దుష్టచిత్తముగల మీ ఈ కార్యము అన్ని విధాలా అనుచితము.

Verse 63

सर्वे यूयं विमूढा हि शिवनिंदाः कलिप्रियाः । प्राप्स्यंति दण्डं नियतमखिलं च हराद्ध्रुवम्

మీరు అందరూ నిజంగా మోహగ్రస్తులు—శివనిందకులు, కలిమార్గప్రియులు. హరుడు (శివుడు) నుండి మీరు తప్పక నిర్ణీతమైన సంపూర్ణ దండనను పొందుతారు.

Verse 64

ब्रह्मोवाच । दक्षमुक्त्वाध्वरे तांश्च व्यरमत्सा सती तदा । अनूद्य चेतसा शम्भुमस्मरत्प्राणवल्लभम्

బ్రహ్ముడు పలికెను: యజ్ఞమందు ఉన్న దక్షునికీ అక్కడి వారికీ చెప్పి సతీ అప్పుడు మౌనమైంది. అంతర్ముఖచిత్తముతో ఆమె హృదయంలో ప్రాణప్రియుడైన శంభు—శివుని—స్మరించింది.