घनागमवर्णनम् / Description of the Monsoon’s Onset (Satī’s Address to Śiva)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कदाचिदथ दक्षस्य तनया जलदागमे । कैलासक्ष्माभृतः प्राह प्रस्थस्थं वृषभध्वजम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఒకసారి వర్షాకాల ఆగమనమున, భూమిధరమైన కైలాసమునుండి ప్రయాణానికి సిద్ధమై ఉన్న వృషభధ్వజుడైన భగవాన్ శివునితో దక్షుని కుమార్తె సతి ఇలా పలికెను।

Verse 2

सत्युवाच । देव देव महादेव शंभो मत्प्राणवल्लभ । शृणु मे वचनं नाथ श्रुत्वा तत्कुरु मानद

సతి పలికెను—హే దేవదేవ, మహాదేవ, శంభో, నా ప్రాణప్రియుడా! హే నాథా, నా మాట వినుము; విని తగినదానిని చేయుము, హే మానద।

Verse 3

घनागमोयं संप्राप्तः कालः परमदुस्सहः । अनेकवर्णमेघौघास्संगीतांबरदिक्चयाः

ఘనమేఘాల ఆగమనము వచ్చెను; ఈ కాలము పరమ దుస్సహము. అనేకవర్ణ మేఘసమూహములు కమ్ముకొని, ఆకాశ దిక్కులు సంగీతమువలె గంభీర గర్జనతో నిండినవి।

Verse 4

विवांति वाता हृदयं हारयंतीत वेगिनः । कदंबरजसा धौताः पाथोबिन्दुविकर्षणाः

అతివేగముగా గాలులు వీచెను, హృదయమునే హరించునట్లు. కదంబ పుష్పరజసుతో తుడిచబడిన ఆ గాలులు మార్గమున నీటి బిందువులను లాగి చెల్లాచెదురు చేసెను—అశాంతి, అపశకున సూచకములుగా।

Verse 5

मेघानां गर्जितैरुच्चैर्धारासारं विमुंचताम् । विद्युत्पताकिनां तीव्रः क्षुब्धं स्यात्कस्य नो मनः

మేఘాలు ఘోరంగా గర్జిస్తూ ధారాపాతంగా వర్షాన్ని కురిపించగా, ఆకాశంలో పతాకలవలె తీవ్రమైన మెరుపులు మెరుస్తుండగా—ఎవరి మనస్సు కలత చెందకుండా ఉంటుంది?

Verse 6

न सूर्यो दृश्यते नापि मेघच्छन्नो निशापतिः । दिवापि रात्रिवद्भाति विरहि व्यसनाकरः

సూర్యుడు కనబడడు, మేఘావృతుడైన నిశాపతి చంద్రుడూ కనబడడు; పగలుకూడా రాత్రివలె అనిపిస్తుంది—విరహవేదనగలవానికి శోకమే నిరంతర క్లేశకారణమవుతుంది.

Verse 7

मेघानैकत्र तिष्ठंतो ध्वनन्त पवनेरिताः । पतंत इव लोकानां दृश्यंते मूर्ध्नि शंकर

ఒకచోట గుమికూడిన మేఘాలు, గాలిచేత నడిపింపబడి గర్జిస్తూ, శంకరుని శిరస్సు మీద లోకాలపై పడిపోతున్నట్లుగా కనిపించాయి।

Verse 8

वाताहता महावृक्षा नर्तंत इव चांबरे । दृश्यंते हर भीरूणां त्रासदाः कामुकेप्सिता

గాలికి తాకి వంగిన మహావృక్షాలు ఆకాశంలో నర్తిస్తున్నట్లుగా కనిపించాయి; హరి సన్నిధిలో భయపడే హృదయాలకు త్రాసదాయక దృశ్యాలు దర్శనమిచ్చాయి—కామాతురులకు ఇష్టమైనట్లుగా।

Verse 9

स्निग्धनीलांजनस्याशु सदिवौघस्य पृष्ठतः । बलाकराजी वात्युच्चैर्यमुनापृष्ठफेनवत्

స్నిగ్ధంగా నీలాంజనంలా నల్లగా, వేగంగా కదిలే మేఘఘనపు వెనుక, గాలిచేత ఎత్తుకు తోసబడిన కొంగల వరుస కనిపించింది—యమునా పైభాగపు నురగలాగ।

Verse 10

क्षपाक्षयेषवलयं दृश्यते कालिकागता । अंबुधाविव संदीप्तपावको वडवामुखः

రాత్రి క్షయమవుతున్న వేళ కాలికా ప్రత్యక్షమై, నిశాపతి శివుని గణముల వలయముతో పరివృతగా దర్శనమిచ్చింది. సముద్రమధ్య ఆమె జలాంతర్గతమై ఉన్నప్పటికీ వడవాముఖాగ్నివలె తీవ్రంగా ప్రజ్వలించిన జ్వాలగా ప్రకాశించింది।

Verse 11

प्रारोहंतीह सस्यानि मंदिरं प्राङ्गणेष्वपि । किमन्यत्र विरूपाक्ष सस्यौद्भूतिं वदाम्यहम्

ఇక్కడ పంటలు మొలకెత్తుతున్నాయి—ఇళ్ల ప్రాంగణాల్లో కూడా. ఇంకేమి చెప్పుదును, ఓ విరూపాక్షా? నేను వృక్షవృందపు ఉద్భవం, వికాసమే వివరిస్తున్నాను।

Verse 12

श्यामलै राजतैरक्तैर्विशदोयं हिमाचलः । मंदराश्रयमेघौघः पत्रैर्दुग्धांबुधिर्यथा

ఈ హిమాచలం శ్యామ, రజతధవళ, అరుణ వర్ణాలతో అలంకృతమై ప్రకాశిస్తోంది. మందార వృక్షాలపై నిలిచిన మేఘసమూహాలు ఫేనిల క్షీరసాగరంలా కనిపిస్తున్నాయి.

Verse 13

असमश्रीश्च कुटिलं भेजे यस्याथ किंशुकान् । उच्चावचान् कलौ लक्ष्मीर्गन्ता संत्यज्य सज्जनान्

కలియుగంలో లక్ష్మీ చంచలమై, కూటిలులూ అర్హతలేనివారివైపు మొగ్గుతుంది; సజ్జనులను విడిచిపెడుతుంది. నిజమైన విచక్షణ లేకుండా ఎత్తు-తక్కువ అన్న తేడా లేక అందరివద్దకూ వెళ్తుంది.

Verse 14

मंदारस्तन पीलूनां शब्देन हृषिता मुहुः । केकायंते प्रतिवने सततं पृष्ठसूचकम्

మందార-స్తన, పీలూ పక్షుల కిలకిల ధ్వనులతో మళ్లీ మళ్లీ ఆనందించిన నెమళ్లు, ప్రతి వనంలో నిరంతరం కేకలు వేసాయి—వెనుక రానున్నదాన్ని సూచించినట్లుగా.

Verse 15

मेघोत्सुकानां मधुरश्चातकानां मनोहरः । धारासारशरैस्तापं पेतुः प्रतिपथोद्गतम्

మేఘాల కోసం తపించే మధురస్వర చాతకులకు ఆ వర్షం మనోహరంగా అనిపించింది. ధారల బాణవర్షంలాంటి జల్లులు దారిలో పైకి లేచిన వేడిని త్రాగివేశాయి.

Verse 16

मेघानां पश्य मद्देहे दुर्नयं करकोत्करैः । ये छादयंत्यनुगते मयूरांश्चातकांस्तथा

చూడుము, నా దేహములోనే మేఘాల దుర్నయం బయలుదేరింది—అవి వడగళ్ల గుంపులను కురిపిస్తున్నాయి. వాన వెంట వచ్చే నెమళ్లు, చాతకులను కూడా వ్యాపించి కప్పేస్తున్నాయి; ఇలాంటి అపశకున గతి స్పష్టమైంది.

Verse 17

शिखसारंगयोर्दृष्ट्वा मित्रादपि पराभवम् । हर्षं गच्छंति गिरिशं विदूरमपि मानसम्

శిఖా, సారంగుల చేత మిత్రసముడైనవాడుకూడా పరాభవమొందినదాన్ని చూచి వారు హర్షించారు; బాహ్యంగా దూరంగా ఉన్న గిరీశుడు (శివుడు) కూడా హృదయంలో ఆనందించాడు।

Verse 18

एतस्मिन्विषमे काले नीलं काकाश्चकोरकाः । कुर्वंति त्वां विना गेहान् कथं शांतिमवाप्स्यसि

ఈ విషమమైన కఠినకాలంలో నీలవర్ణ కాకులు, చకోరపక్షులు కూడా నిన్ను లేకుండానే గూళ్లు కట్టుకుంటాయి; మరి నీవు—నిన్ను విడిచి—శాంతిని ఎలా పొందగలవు?

Verse 19

महतीवाद्य नो भीतिर्मा मेघोत्था पिनाकधृक् । यतस्व यस्माद्वासाय माचिरं वचनान्मम

భారీ గర్జనకు భయపడవద్దు; మేఘాల నుండి పుట్టే వజ్రధ్వనికీ భీతిపడవద్దు, ఓ పినాకధారీ. కావున నివాసస్థానం ఏర్పరచుటకు యత్నించు; నా వచనాన్ని ఆలస్యం చేయకు।

Verse 20

कैलासे वा हिमाद्रौ वा महाकाश्यामथ क्षितौ । तत्रोपयोग्यं संवासं कुरु त्वं वृषभध्वज

కైలాసంలో గానీ హిమాద్రిలో గానీ, మహాకాశీలో గానీ లేదా భూమిపై ఎక్కడైనా—అక్కడ తగిన నివాసాన్ని ఏర్పరచుకొని నివసించు, ఓ వృషభధ్వజా!

Verse 21

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तस्तया शंभुर्दाक्षायण्या तथाऽसकृत । संजहास च शीर्षस्थचन्द्ररश्मिस्मितालयम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—దాక్షాయణి ఇలా పునఃపునః పలికినప్పుడు శంభువు మృదువుగా నవ్వెను; ఆయన ముఖము శిరస్సుపై ఉన్న చంద్రుని శీతల కిరణాలతో ప్రకాశించే సౌమ్యహాస్యానికి నివాసస్థానమైయెను।

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे शिवाशिवविहारवर्णनं नाम द्वाविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలో, ద్వితీయ సతీఖండంలో ‘శివ-సతీ దివ్య విహార వర్ణనం’ అనే ఇరవై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 23

ईश्वरः उवाच । यत्र प्रीत्यै मया कार्यो वासस्तव मनोहरे । मेघास्तत्र न गंतारः कदाचिदपि मत्प्रिये

ఈశ్వరుడు పలికెను— ఓ మనోహరీ! నీ కోసం నేను ప్రేమతో నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేసే ఆ స్థలానికి, ఓ నా ప్రియతమా, మేఘాలు ఎప్పటికీ వెళ్లవు।

Verse 24

मेघा नितंबपर्यंतं संचरंति महीभृतः । सदा प्रालेयसानोस्तु वर्षास्वपि मनोहरे

మేఘాలు పర్వతపు నితంబపర్యంతం, అంటే దిగువ వాలుల వరకే సంచరిస్తాయి; కానీ హిమావృత శిఖరం వర్షాకాలంలో కూడా ఎల్లప్పుడూ మనోహరంగా ఉంటుంది।

Verse 25

कैलासस्य तथा देवि पादगाः प्रायशो घनाः । संचरंति न गच्छंति तत ऊर्द्ध्वं कदाचन

హే దేవీ, కైలాస సమీపంలోని ప్రవాహాలు సాధారణంగా ఘనంగా, సమృద్ధిగా ఉంటాయి; అవి ప్రవహిస్తూ సంచరిస్తాయి గాని, ఆ స్థలాన్ని దాటి పైకి ఎప్పుడూ వెళ్లవు।

Verse 26

सुमेरोर्वा गिरेरूर्द्ध्वं न गच्छंति बलाहकाः । जम्बूमूलं समासाद्य पुष्करावर्तकादयः

వర్షమేఘాలు సుమేరు పర్వతం పైకి ఎగరవు. జంబూ వృక్ష మూలప్రదేశాన్ని చేరి పుష్కర, ఆవర్తక మొదలైనవి అక్కడే సంచరిస్తూ తిరుగుతాయి.

Verse 27

इत्युक्तेषु गिरीन्द्रेषु यस्योपरि भवेद्धि ते । मनोरुचिर्निवासाय तमाचक्ष्व द्रुतं हि मे

ఈ పర్వతాధిపతుల గురించి చెప్పిన తరువాత, త్వరగా నాకు చెప్పండి—వాటిలో ఏ పర్వతంపై నివాసానికి మీ మనస్సు ఎక్కువగా రమిస్తుంది?

Verse 28

स्वेच्छाविहारैस्तव कौतुकानि सुवर्णपक्षानिलवृन्दवृन्दैः । शब्दोत्तरंगैर्मधुरस्वनैस्तैर्मुदोपगेयानि गिरौ हिमोत्थे

హిమవత్ పర్వతంపై నీ స్వేచ్ఛావిహార జనిత కౌతుకాలను స్వర్ణపక్షుల గుంపులు, గాలుల సమూహాలు మధురంగా తరంగించే స్వరాలతో ఆనందంగా పాడుతాయి.

Verse 29

सिद्धाङ्गनास्ते रचितासना भुवमिच्छंति चैवोपहृतं सकौतुकम् । स्वेच्छाविहारे मणिकुट्टिमे गिरौ कुर्वन्ति चेष्यंति फलादिदानकैः

ఆ సిద్ధాంగనులు ఆసనాలు సర్ది, ఆశ్చర్యభావంతో తెచ్చిన భూమి-అర్పణాన్ని ఆనందంగా కోరుతారు. మణికట్టిమ గిరిపై స్వేచ్ఛగా సంచరిస్తూ వారు ఆచారాలు నిర్వహించి, ఫలాదిదానాలతో సంతుష్టి పొందుతారు.

Verse 30

फणीन्द्रकन्या गिरिकन्यकाश्च या नागकन्याश्च तुरंगमुख्याः । सर्वास्तु तास्ते सततं सहायतां समाचरिष्यंत्यनुमोदविभ्रमैः

ఫణీంద్రుని కుమార్తెలు, గిరికన్యలు, నాగకన్యలు మరియు శ్రేష్ఠ వేగశాలి అశ్వముఖ్యులు—వారందరూ నిత్యం నీకు సహాయమును చేయుదురు; నీ ఆజ్ఞను ఆనందముతో స్వీకరించి హర్షపూర్వకంగా సిద్ధంగా సంచరించుదురు।

Verse 31

रूपं तदेवमतुलं वदनं सुचारु दृष्ट्वांगना निजवपुर्निजकांतिसह्यम् । हेला निजे वपुषि रूपगणेषु नित्यं कर्तार इत्यनिमिषेक्षणचारुरूपाः

ఆ అతుల రూపమును, అతి సుందర ముఖమును చూచి ఆ యువతి తన దేహకాంతులు దానికి సరిపోవని భావించింది. తన రూపముపై, ఇతర రూపములపై నిర్లక్ష్యముతో, అనిమిష దృష్టిని ఆ పరమ సుందర రూపంపైనే నిలిపి, ఆయనే ఏకైక కర్త అని నిశ్చయించింది।

Verse 32

या मेनका पर्वतराज जाया रूपैर्गुणैः ख्यातवती त्रिलोके । सा चापि ते तत्र मनोनुमोदं नित्यं करिष्यत्यनुनाथनाद्यैः

పర్వతరాజుని భార్య అయిన మేనకా రూపగుణములచే త్రిలోకమందు ఖ్యాతి పొందినది. ఆమె కూడా అక్కడ భక్తిసేవతో, గౌరవపూర్వక పరిచర్యతో నీ మనస్సుకు సంతృప్తి, క్షేమం నిత్యం కలిగిస్తుంది।

Verse 33

पुरं हि वर्गैर्गिंरिराजवंद्यैः प्रीतिं विचिन्वद्भिरुदाररूपा । शिक्षा सदा ते खलु शोचितापि कार्याऽन्वहं प्रीतियुता गुणाद्यैः

నగరమందు గిరిరాజుడుకూడా వందించే మహత్తర వర్గముల మధ్య ఉదారభావముతో ప్రీతిని సంపాదించు. శోకమున్నా సరే, గుణసదాచారముల ఆధారముతో ప్రేమతో ప్రతిదినం నీ కర్తవ్యమును నిర్వర్తించు।

Verse 34

विचित्रैः कोकिलालापमोदैः कुंजगणावृतम् । सदा वसंतप्रभवं गंतुमिच्छसि किं प्रिये

ప్రియే, నానావిధ కోకిలల మధుర ఆలాపాలతో హర్షింపజేసే, కుంజసమూహాలతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ సదా వసంతమయ వనానికి వెళ్లాలని నీవు కోరుతున్నావా?

Verse 35

नानाबहुजलापूर्णसरश्शीत समावृतम् । पद्मिनीशतशोयुक्तमचलेन्द्रं हिमालयम्

పర్వతరాజు హిమాలయం నానావిధ సమృద్ధ జలాలతో నిండిన శీతల సరస్సులతో చుట్టుముట్టబడి, వందల పద్మినీ-సరోవరాలతో అలంకృతమై ఉన్నాడు.

Verse 36

सर्वकामप्रदैर्वृक्षैश्शाद्वलैः कल्पसंज्ञकैः । सक्षणं पश्य कुसुमान्यथाश्वकरि गोव्रजे

క్షణమాత్రమే చూడు—ఈ గోవ్రజంలో పుష్పాలు, గుర్రాలు మరియు ఏనుగులు తెచ్చినట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి; సర్వకామప్రద కల్పవృక్షాలు, ‘కల్ప’ అనే హరిత శాద్వలాలతో ఈ స్థలం నిండిపోయింది।

Verse 37

प्रशांतश्वापदगणं मुनिभिर्यतिभिर्वृतम् । देवालयं महामाये नानामृगगणैर्युतम्

ఓ మహామాయా, అది దివ్య దేవాలయం—అక్కడ క్రూర మృగగణాలు కూడా శాంతించిపోయాయి; మునులు, యతులు చుట్టుముట్టగా, అనేక రకాల జంతు సమూహాలతో నిండిన పవిత్ర ధామం।

Verse 38

स्फटिक स्वर्णवप्राद्यै राजतैश्च विराजितम् । मानसादिसरोरंगैरभितः परिशोभितम्

ఆ ధామం స్ఫటికం, స్వర్ణంతో చేసిన కట్టలు మొదలైనవాటితో, అలాగే రజత కాంతితో విరాజిల్లింది; మానసరోవరాది సరస్సుల మనోహర జలవిభవాలతో చుట్టూ పరిశోభించింది।

Verse 39

हिरण्मयै रत्ननालैः पंकजैर्मुकुलैर्वृतम् । शिशुमारैस्तथासंख्यैः कच्छपैर्मकरैः करैः

అది స్వర్ణకాంతి గల, రత్ననాళాలతో, మొగ్గలతో దట్టంగా ఉన్న పద్మాలతో చుట్టుముట్టబడింది; అలాగే లెక్కలేనన్ని జలచరాలు—శిశుమారాలు, కచ్ఛపాలు, మకరాలు, జలంలో సంచరించే గజాలతో నిండిపోయింది।

Verse 40

निषेवितं मंजुलैश्च तथा नीलोत्पलादिभिः । देवेशि तस्मान्मुक्तैश्च सर्वगंधैश्च कुंकुमैः

ఓ దేవేశీ, అది మనోహర పుష్పాలతో, నీలోత్పలాది పుష్పాలతో విధివిధానంగా సేవింపబడింది; ముత్యాలు, అన్ని రకాల సుగంధ ద్రవ్యాలు, కుంకుమను భక్తిశ్రద్ధలతో అర్పించి అలంకరించబడింది।

Verse 41

लसद्गंधजलैः शुभ्रैरापूर्णैः स्वच्छकांतिभिः । शाद्वलैस्तरुणैस्तुंगैस्तीरस्थैरुपशोभितम्

అది ప్రకాశించే సుగంధ జలాలతో శోభిల్లింది—నిర్మలంగా, నిండుగా, స్వచ్ఛ కాంతితో మెరిసుతూ; అలాగే తీరం వెంట పెరిగిన కొత్తగా పచ్చగా ఉన్న ఎత్తైన పచ్చికమైదానాలు, లేత గడ్డితో అలంకృతమైంది.

Verse 42

नृत्यद्भिरिव शाखोटैर्वर्जयंतं स्वसंभवम् । कामदेवैस्सारसैश्च मत्तचक्रांगशोभितैः

నర్తిస్తున్నట్లున్న కొమ్మల గుంపులు తమలో పుట్టిన ఫలాలను దూరం చేస్తున్నట్లుగా కనిపించాయి; ఆ దృశ్యం కామదేవసమానంగా ప్రేమను రేకెత్తించే సారసాది పక్షులు, అలాగే మత్తుగా మెరిసే చక్రవాక పక్షులతో శోభిల్లింది.

Verse 43

मधुराराविभिर्मोदकारिभिर्भ्रमरादिभिः । शब्दायमानं च मुदा कामोद्दीपनकारकम्

భ్రమరాది మధుర గుంజనలతో, ఆనందం కలిగించే నాదాలతో ఆ ప్రదేశం మార్మోగింది; ఆ హర్షభరిత ధ్వనులు కామభావాన్ని రేకెత్తించి మరింత ప్రబలింపజేశాయి.

Verse 44

वासवस्य कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च । अग्नेः कोणपराजस्य मारुतस्य परस्य च

ఇది ఇంద్రుడు, కుబేరుడు, యముడు, వరుణుడు; అలాగే అగ్ని, కోణపరాజ, మారుతుడు, పర—ఈ దేవతల విషయమై ఉంది।

Verse 45

पुरीभिश्शोभिशिखरं मेरोरुच्चैस्सुरालयम् । रंभाशचीमेनकादिरंभोरुगणसेवितम्

మేరు శిఖరంపై అత్యున్నతంగా దేవనగరం ప్రకాశిస్తుంది; అనేక దివ్య ప్రాసాదాలతో దాని శిఖరం శోభిస్తుంది. అక్కడ రంభ, శచీ, మేనక మొదలైన దివ్య స్త్రీలు ఉంటారు; మోహనమైన అప్సరసల గణాలు సేవ చేస్తుంటాయి।

Verse 46

किं त्वमिच्छसि सर्वेषां पर्वतानां हि भूभृताम् । सारभूते महारम्ये संविहर्तुं महागिरौ

హే దేవీ, నీవు ఏమి కోరుచున్నావు—సర్వ భూభృత పర్వతములలో సారభూతమై, మహారమ్యమైన ఆ మహాగిరిపై క్రీడించి విహరించుటకా?

Verse 47

तत्र देवी सखियुता साप्सरोगणमंडिता । नित्यं करिष्यति शची तव योग्यां सहायताम्

అక్కడ దేవీ శచీ సఖులతో కూడి, అప్సరాగణములతో అలంకృతమై, నిత్యం నీకు తగిన యోగ్య సహాయమును చేయును.

Verse 48

अथवा मम कैलासे पर्वतेंद्रे सदाश्रये । स्थानमिच्छसि वित्तेशपुरीपरिविराजिते

లేదా నీవు నా కైలాసమందు—పర్వతేంద్రుడు, సదాశ్రయము, కుబేరుని పురితో విరాజిల్లునది—అక్కడ నివాసస్థానము కోరుచున్నావా?

Verse 49

गंगाजलौघप्रयते पूर्णचन्द्रसमप्रभे । दरीषु सानुषु सदा ब्रह्मकन्याभ्युदीरिते

అది గంగాజలపు ఉప్పొంగు ప్రవాహమువలె కనిపించి, పూర్ణచంద్రుని సమానమైన కాంతితో ప్రకాశించును. లోయలలోను పర్వతసానువులలోను ఉండి, బ్రహ్మకన్యలచే నిత్యం కీర్తింపబడును.

Verse 50

नानामृगगणैर्युक्ते पद्माकरशतावृते । सर्वैर्गुणैश्च सद्वस्तुसुमेरोरपि सुंदरि

హే సుందరీ, అది నానావిధ మృగసమూహములతో నిండియుండి, వందల పద్మసరోవరములతో ఆవరించబడియున్నది. సమస్త గుణములతో సంపన్నమైన ఆ శుభవస్తువు, శ్రేష్ఠ సుమేరువుకన్నా కూడా అధిక సుందరము.

Verse 51

स्थानेष्वेतेषु यत्रापि तवांतःकरणे स्पृहा । तं द्रुतं मे समाचक्ष्व वासकर्तास्मि तत्र ते

ఈ పవిత్ర స్థలాలలో నీ అంతఃకరణం నిజంగా ఎక్కడ ఆకాంక్షిస్తుందో, అది వెంటనే నాకు చెప్పు; నీ కోసమే నేను అక్కడే నివసిస్తాను।

Verse 52

ब्रह्मोवाच । इतीरिते शंकरेण तदा दाक्षायणी शनैः । इदमाह महादेवं लक्षणं स्वप्रकाशनम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—శంకరుడు ఇలా పలికిన తరువాత దాక్షాయణీ సతీ మెల్లగా మహాదేవునితో ఈ మాటలు చెప్పింది; అవి స్వయంప్రకాశమైన లక్షణాన్ని వెల్లడించాయి।

Verse 53

सत्युवाच । हिमाद्रावेव वसितुमहमिच्छे त्वया सह । न चिरात्कुरु संवासं तस्मिन्नेव महागिरौ

సతీ పలికింది—నేను నీతో కలిసి హిమాద్రిపైనే నివసించాలని కోరుకుంటున్నాను; ఆలస్యం చేయకు, ఆ మహాగిరిపైనే మన నివాసాన్ని ఏర్పాటు చేయి।

Verse 54

ब्रह्मोवाच । अथ तद्वाक्यमाकर्ण्य हरः परममोहितः । हिमाद्रिशिखरं तुंगं दाक्षायण्या समं ययौ

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఆ మాటలు విని హరుడు (శివుడు) పరమంగా మోహితుడయ్యాడు; దాక్షాయణితో కలిసి హిమాద్రి యొక్క ఎత్తైన శిఖరానికి వెళ్లాడు।

Verse 55

सिद्धांगनागणयुतमगम्यं चैव पक्षिभिः । अगमच्छिखरं रम्यं सरसीवनराजितम्

ఆమె సరస్సులు, సస్యశ్యామల వనాలతో అలంకరించబడిన మనోహర శిఖరానికి చేరింది; సిద్ధాంగనల గణాలు ఆమెతో ఉండగా, అది పక్షులకు కూడా సులభంగా అందనింత ఎత్తుగా ఉండేది।

Verse 56

विचित्ररूपैः कमलैः शिखरं रत्नकर्बुरम् । बालार्कसदृशं शंभुराससाद सतीसखः

సతీ సహచరుడైన శంభువు ఆ శిఖరమును చేరెను—అది విచిత్రరూప కమలములతో శోభితమై, రత్నవర్ణవిచిత్రమై, నూతనోదయ సూర్యునివలె ప్రకాశించుచుండెను.

Verse 57

स्फटिकाभ्रमये तस्मिन् शादवलद्रुमराजिते । विचित्रपुष्पावलिभिस्सरसोभिश्च संयुते

అక్కడ స్ఫటికమువలె, మేఘప్రకాశమువలె వెలిగే ఆ ప్రదేశము—పచ్చిక మైదానములతో, శ్రేష్ఠ వృక్షములతో అలంకృతమై—విచిత్ర పుష్పపంక్తులతోను, మనోహర సరస్సులతోను కూడి యుండెను.

Verse 58

प्रफुल्लतरुशाखाग्रं गुंजद्भ्रमरसेवितम् । पंकेरुहैः प्रफुल्लैश्च नीलोत्पलचयैस्तथा

వృక్షశాఖాగ్రములు సంపూర్ణంగా వికసించి, గుంజించే భ్రమరములు సేవించుచుండెను; మరియు ఆ స్థలం వికసించిన పద్మములతోను, నీలోత్పల సమూహములతోను అలంకృతమై యుండెను.

Verse 59

शोभितं चक्रवाकाद्यैः कादंबैर्हंसशंकुभिः । प्रमत्तसारसैः क्रौंचैर्नीलस्कंधैश्च शब्दितैः

ఆ స్థలం చక్రవాకాది పక్షుల గుంపులతో, కాదంబ పక్షులు మరియు హంసల వరుసలతో శోభిల్లింది; ఉల్లాసిత సారసాలు, క్రౌంచాలు, నీలకంఠ పక్షుల కూయింపులతో మార్మోగింది।

Verse 60

पुंस्कोकिलानां निनदैर्मधुरैर्गणसेवितैः । तुरंगवदनैस्सिद्धैरप्सरोभिश्च गुह्यकैः

ఆ స్థలం పురుష కోకిలల మధుర కూయింపులతో మార్మోగింది; శివగణుల సేవతో అలంకృతమైంది; సిద్ధులు, అప్సరసలు, గూఢ స్వభావ గుహ్యకులు కూడా అక్కడ ఉన్నారు—వారిలో కొందరికి గుర్రముఖం వంటిది।

Verse 61

विद्याधरीभिर्देवीभिः किन्नरीभिर्विहारितम् । पुरंध्रीभिः पार्वतीभिः कन्याभिरभिसंगतम्

ఆమె విద్యాధరీ కన్యలు, దివ్య దేవతా స్త్రీలు, కిన్నరీలతో ఆనందంగా సేవింపబడి వినోదింపబడింది; అలాగే శ్రేష్ఠ స్త్రీలు, పార్వతీ సమానమైన పరిచారికలు, యువతీ కన్యలచే చుట్టుముట్టబడింది.

Verse 62

विपंचीतांत्रिकामत्तमृदंगपटहस्वनैः । नृत्यद्भिरप्सरोभिश्च कौतुकोत्थैश्च शोभितम्

వీణ మొదలైన తంత్రీ వాద్యాల నాదాలతో, మృదంగం మరియు పటహ డప్పుల ఉల్లాస ధ్వనులతో అది శోభించింది; నర్తించే అప్సరసలు మరియు ఆనందోత్సవాల వల్ల కూడా అది మరింత మనోహరమైంది.

Verse 63

देविकाभिर्दीर्घिकाभिर्गंधिभिस्सुसमावृतम् । प्रफुल्लकुसुमैर्नित्यं सकुंजैरुपशोभितम्

ఆ స్థలం సువాసనభరితమైన దీర్ఘికలు, పద్మసరోవరాలతో చక్కగా ఆవరించబడి, నిత్యం వికసించిన పుష్పాలతోను మనోహర కుంజాలతోను శోభిల్లేది।

Verse 64

शैलराजपुराभ्यर्णे शिखरे वृषभध्वजः । सह सत्या चिरं रेमे एवंभूतेषु शोभनम्

పర్వతరాజుని నగర సమీపంలోని ఒక ఎత్తైన శిఖరంపై వృషభధ్వజుడు (శివుడు) సతితో కలిసి దీర్ఘకాలం క్రీడించాడు; అప్పుడు అన్నీ శుభమయంగా, సుందరంగా కనిపించాయి।

Verse 65

तस्मिन्स्वर्गसमे स्थाने दिव्यमानेन शंकरः । दशवर्षसहस्राणि रेमे सत्या समं मुदा

స్వర్గసమానమైన ఆ స్థలంలో దివ్య తేజస్సుతో ప్రకాశించే శంకరుడు సతితో కలిసి ఆనందంగా పదివేల సంవత్సరాలు క్రీడించాడు।

Verse 66

स कदाचित्ततस्स्थानादन्यद्याति स्थलं हरः । कदाचिन्मेरुशिखरं देवी देववृतं सदा

కొన్నిసార్లు హరుడు (శివుడు) ఆ నివాసస్థానాన్ని విడిచి మరొక చోటికి వెళ్తాడు. కొన్నిసార్లు, ఓ దేవీ, దేవతలచే నిత్యం పరివృతుడై మేరుపర్వత శిఖరానికి గమిస్తాడు।

Verse 67

द्वीपान्नाना तथोद्यानवनानि वसुधातलम् । गत्वागत्वा पुनस्तत्राभ्येत्य रेमे सतीसुखम्

అనేక ద్వీపాలు, ఉద్యానవనాలు, అరణ్యాలు గల భూమండలమంతా తిరిగి తిరిగి సంచరించి, సతీ మళ్లీ మళ్లీ అక్కడికి వచ్చి తన ఆనందంలో రమించింది।

Verse 68

न जज्ञे स दिवा रात्रौ न ब्रह्मणि तपस्समम् । सत्यां हि मनसा शंभुः प्रीतिमेव चकार ह

పగలు గానీ రాత్రి గానీ—తపస్సులో అతనితో సమానుడు ఎవరూ పుట్టలేదు; బ్రహ్మలో కూడా కాదు. ఎందుకంటే శంభువు మనసులో సతీని నిలిపి కేవలం ప్రేమానందమే అనుభవించాడు।

Verse 69

एवं महादेवमुखं सत्यपश्यत्स्म सर्वदा । महादेवोऽपि सर्वत्र सदाद्राक्षीत्सतीमुखम्

ఇలా సతీ ఎల్లప్పుడూ మహాదేవుని ముఖాన్ని తిలకించేది; మహాదేవుడు కూడా ఎక్కడ ఉన్నా నిరంతరం సతీ ముఖాన్నే దర్శించేవాడు।

Verse 70

एवमन्योन्यसंसर्गादनुरागमहीरुहम् । वर्द्धयामासतुः कालीशिवौ भावांबुसेचनैः

ఇలా పరస్పర సన్నిహిత్యంతో కాళీ-శివులు అనురాగభక్తి అనే మహావృక్షాన్ని పెంపొందించారు; తమ అంతర్భావాల జీవదాయక జలధారతో దానిని సేదతీశారు।