विष्णोः स्तुतिः—शिवसतीरक्षावचनम् (Viṣṇu’s Hymn and the Petition for Śiva–Satī’s Protection)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । कृत्वा दक्षस्तुतादानं यौतकं विविधं ददौ । हराय सुप्रसन्नश्च द्विजेभ्यो विविधं धनम्

బ్రహ్ముడు పలికెను: స్తుతి మరియు దానక్రియలను పూర్తిచేసి దక్షుడు నానావిధమైన యౌతకాన్ని ఇచ్చెను. అత్యంత ప్రసన్నుడై హరుడైన (శివునికి) అనేక ఉపహారాలు సమర్పించి, ద్విజులకు (బ్రాహ్మణులకు) వివిధ ధనాన్ని పంచెను।

Verse 2

अथ शंभु मुदागत्य समुत्थाय कृतांजलिः । सार्द्धं कमलया चेदमुवाच गरुडध्वजः

అప్పుడు శంభువు ఆనందంతో అక్కడికి వచ్చాడు. గరుడధ్వజుడు విష్ణువు లేచి, కరజోడించి నమస్కరించి, కమలా (లక్ష్మి)తో కలిసి ఆయనతో ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 3

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । त्वं पिता जगतां तात सती माताखिलस्य च

విష్ణువు పలికెను—ఓ దేవదేవా, ఓ మహాదేవా, కరుణాసాగర ప్రభో! నీవే లోకాల తండ్రివి, తాతా; సతీ సమస్తానికి తల్లియే.

Verse 4

युवां लीलावतारौ द्वे सतां क्षेमाय सर्वदा । खलानां निग्रहार्थाय श्रुतिरेषा सनातनी

మీరు ఇద్దరూ లీలావతారాల యుగళం—ఎల్లప్పుడూ సజ్జనుల క్షేమరక్షణకై, దుష్టుల నియంత్రణ-నిగ్రహార్థమై; ఇదే శ్రుతి ప్రకటించిన సనాతన బోధ।

Verse 5

स्निग्धनीलांजनश्यामशोभया शोभसे हर । दाक्षायण्या यथा चाहं प्रतिलोमेन पद्मया

హే హరా! నీవు మృదువైన నీలాంజన-శ్యామ కాంతితో ప్రకాశిస్తున్నావు. నేను దాక్షాయణీ ఎలా దీప్తిమంతినో, అలాగే నీవు కూడా; ప్రతిలోమంగా పద్మా (లక్ష్మీ) కూడా అలాగే ప్రకాశిస్తుంది।

Verse 6

देवानां वा नृणां रक्षां कुरु सत्याऽनया सताम् । संसारसारिणां शम्भो मंगलं सर्वदा तथा

హే శంభూ! సతీ యొక్క ఈ సత్యవచన/సంకల్పం ద్వారా దేవతలకూ మనుష్యులకూ రక్షణ కలుగజేయుము; సంసారయాత్రికులకు ఎల్లప్పుడూ మంగళ-క్షేమాన్ని ప్రసాదించుము।

Verse 7

य एनां साभिलाषो वै दृष्ट्वा श्रुत्वाथवा भवेत् । तं हन्यास्सर्वभूतेश विज्ञप्तिरिति मे प्रभो

హే సర్వభూతేశ్వర ప్రభూ! ఎవడైనా ఆమెను చూసి గానీ, ఆమె గురించి విని గానీ కామంతో నిండిపోతే, అతనిని సంహరించుము—ఇదే నా వినతి।

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोर्विहस्य परमेश्वरः । एवमस्त्विति सर्वज्ञः प्रोवाच मधुसूदनम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువు మాటలు విని పరమేశ్వరుడు శివుడు చిరునవ్వు నవ్వెను. సర్వజ్ఞుడు మధుసూదనునితో—“ఏవమస్తు, అలాగే కావుగాక” అని పలికెను।

Verse 9

स्वस्थानं हरिरागत्य स्थित आसीन्मुनीश्वर । उत्सवं कारयामास जुगोप चरितं च तत्

ఓ మునీశ్వరా! హరి (విష్ణువు) తన స్వస్థానానికి తిరిగి వచ్చి అక్కడే నిలిచాడు; ఆయన ఉత్సవాన్ని జరిపించి, ఆ సమస్త వృత్తాంతాన్ని గోప్యంగా దాచాడు।

Verse 10

अहं देवीं समागत्य गृह्योक्तविधिनाऽखिलम् । अग्निकार्यं यथोद्दिष्टमकार्षं च सुविस्तरम्

దేవిని సమీపించి నేను గృహ్యపద్ధతిలో ఉపదేశించిన విధానానుసారం, యథావిధిగా నిర్దేశించిన అగ్నికార్యాన్ని సంపూర్ణంగా, విశదంగా నిర్వహించాను।

Verse 11

ततश्शिवा शिवश्चैव यथाविधि प्रहृष्टवत् । अग्नेः प्रदक्षिणं चक्रे मदाचार्यद्विजाज्ञया

ఆ తరువాత శివా (సతీ) మరియు శివుడు ఆనందంతో, విధి ప్రకారం, నా ఆచార్య బ్రాహ్మణుని ఆజ్ఞచే అగ్నికి ప్రదక్షిణ చేశారు।

Verse 12

तदा महोत्सवस्तत्राद्भुतोभूद्द्विजसत्तम । सर्वेषां सुखदं वाद्यं गीतनृत्यपुरस्सरम्

అప్పుడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అక్కడ అద్భుతమైన మహోత్సవం ఉద్భవించింది. అందరికీ ఆనందం కలిగించే మంగళ వాద్యాలు మ్రోగి, ముందుగా గానం నృత్యాలు సాగాయి।

Verse 13

तदानीमद्भुतं तत्र चरितं समभूदति । सुविस्मयकरं तात तच्छृणु त्वं वदामि ते

అదే సమయంలో అక్కడ అత్యంత అద్భుతమైన ఒక ఘటన జరిగింది; అది మహా ఆశ్చర్యకరం. ఓ ప్రియుడా, విను; నేను నీకు చెబుతున్నాను।

Verse 14

दुर्ज्ञेया शांभवी माया तया संमोहितं जगत् । सचराचरमत्यंतं सदेवासुरमानुषम्

శివుని శాంభవీ మాయ అత్యంత దుర్జ్ఞేయమైనది. ఆ మాయచేత సమస్త జగత్తు—చరాచరమంతా, దేవాసురమానవులతో సహా—పూర్తిగా మోహితమగుచున్నది।

Verse 15

योऽहं शंभुं मोहयितुं पुरैच्छं कपटेन ह । मां च तं शंकरस्तात मोहयामास लीलया

నేను ఒకప్పుడు కపటంతో శంభువును మోహింపజేయాలని కోరితిని; కానీ ఆ శంకరుడే, ప్రియమా, తన లీలతో నన్నే సులభంగా మోహింపజేసెను।

Verse 16

इच्छेत्परापकारं यस्स तस्यैव भवेद्ध्रुवम् । इति मत्वाऽपकारं नो कुर्यादन्यस्य पूरुषः

ఇతరునికి అపకారం చేయాలని కోరువానికి, ఆ అపకారమే నిశ్చయంగా అతనికే తిరిగి వస్తుంది. ఇది తెలిసి మనిషి ఎవరికీ హాని చేయకూడదు।

Verse 17

प्रदक्षिणां प्रकुर्वंत्या वह्नेस्सत्याः पदद्वयम् । आविर्बभूव वसनात्तदद्राक्षमहं मुने

ఓ మునీ, సతీ పవిత్ర అగ్నిని ప్రదక్షిణ చేస్తుండగా, ఆమె వస్త్రములోనుండి ఆమె రెండు పాదముద్రలు అకస్మాత్తుగా స్పష్టమయ్యాయి—అది నేను స్వయంగా చూశాను।

Verse 18

मदनाविष्टचेताश्च भूत्वांगानि व्यलोकयम् । अहं सत्या द्विजश्रेष्ठ शिवमायाविमोहितः

ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను—సతీ—మదనావేశిత చిత్తముతో నా అవయవాలను తిలకించసాగాను; ఈ విధంగా నేను శ్రీశివుని మాయచే మోహితురాలినయ్యాను।

Verse 19

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे सतीविवाहशिवलीलावर्णनं नामैकोनविंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణంలోని ద్వితీయ రుద్రసంహితలో, ద్వితీయ సతీఖండంలో ‘సతీవివాహంలో శివుని దివ్యలీలావర్ణనం’ అనే పంతొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.

Verse 20

अहमेवं तथा दृष्ट्वा दक्षजां च पतिव्रताम् । स्मराविष्टमना वक्त्रं द्रष्टुकामोभवं मुने

హే మునీ! ఈ విధంగా దక్షకన్య అయిన ఆ పతివ్రతను చూచి నా మనస్సు స్మరుడి వశమై, ఆమె ముఖదర్శనం కోరుకొనెను.

Verse 21

न शंभोर्लज्जया वक्त्रं प्रत्यक्षं च विलोकितम् । न च सा लज्जयाविष्टा करोति प्रगटं मुखम्

లజ్జవల్ల ఆమె శంభువుని ముఖాన్ని ప్రత్యక్షంగా చూడలేదు; ఆమె కూడా లజ్జతో ఆవిష్టమై తన ముఖాన్ని బహిర్గతం చేయలేదు.

Verse 22

ततस्तद्दर्शनार्थाय सदुपायं विचारयन् । धूम्रघोरेण कामार्तोऽकार्षं तच्च ततः परम्

అప్పుడు ఆమెను దర్శించుటకై తగిన ఉపాయమును ఆలోచించుచు, కామార్తుడనై నేను ధూమ్రఘోరమను ఉపాయమును చేసితిని।

Verse 23

आर्द्रेंधनानि भूरीणि क्षिप्त्वा तत्र विभावसौ । स्वल्पाज्याहुतिविन्यासादार्द्रद्रव्योद्भवस्तथा

అగ్నిలో చాలా తడి కట్టెలను వేసి, కొద్దిగా నెయ్యిని ఆహుతిగా ఇచ్చుట వలన తడి ద్రవ్యముల నుండి పొగ పుట్టినది।

Verse 24

प्रादुर्भूतस्ततो धूमो भूयांस्तत्र समंततः । तादृग् येन तमो भूतं वेदीभूमिविनिर्मितम्

అప్పుడు అక్కడ అంతటా దట్టమైన పొగ వ్యాపించెను, దానివలన యజ్ఞవేదిక భూమి అంతా చీకటిగా మారినట్లు ఆయెను।

Verse 25

ततो धूमाकुले नेत्रे महेशः परमेश्वरः । हस्ताभ्यां छादयामास बहुलीलाकरः प्रभुः

అప్పుడు పొగతో నిండిన కన్నులు గల పరమేశ్వరుడైన మహేశుడు, అనేక లీలలు చేయు ప్రభువు, తన రెండు చేతులతో కన్నులను మూసికొనెను।

Verse 26

ततो वस्त्रं समुत्क्षिप्य सतीवक्त्रमहं मुने । अवेक्षं किल कामार्तः प्रहृष्टेनांतरात्मना

ఓ మునీ! అప్పుడు వస్త్రమును తొలగించి నేను సతీదేవి ముఖమును చూచితిని; కామార్తుడనైనను నా అంతరాత్మ మిక్కిలి సంతోషించినది।

Verse 27

मुहुर्मुहुरहं तात पश्यामि स्म सतीमुखम् । अथेन्द्रियविकारं च प्राप्तवानस्मि सोऽवशः

హే తాత, నేను మళ్లీ మళ్లీ సతీ ముఖాన్ని దర్శించుచుండితిని; ఆపై అవశుడనై ఇంద్రియవికారానికి లోనయ్యాను, నా ఇంద్రియాలు కలతచెందినవి।

Verse 28

मम रेतः प्रचस्कंद ततस्तद्वीक्षणाद्द्रुतम् । चतुर्बिन्दुमित भूमौ तुषारचयसंनिभम्

“నా రేతస్సు స్ఖలించింది; దానిని చూచిన వెంటనే అది త్వరగా ఘనమైంది. భూమిపై అది నాలుగు బిందువుల పరిమాణంగా ఉండి, హిమరాశి వలె కనిపించింది.”

Verse 29

ततोहं शंकितो मौनी तत्क्षणं विस्मितो मुने । आच्छादयेस्म तद्रेतो यथा कश्चिद्बुबोध न

అప్పుడు నేను, మౌనవ్రతుడనై నియమశీలుడనైనా, సందిగ్ధుడనయ్యాను; అదే క్షణంలో, ఓ మునీ, ఆశ్చర్యపోయాను. ఎవ్వరూ తెలుసుకోకుండా ఉండేందుకు ఆ రేతస్సును నేను కప్పివేశాను.

Verse 30

अथ तद्भगवाञ्छंभुर्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा । रेतोवस्कंदनात्तस्य कोपादेतदुवाच ह

అప్పుడు భగవాన్ శంభుడు దివ్యదృష్టితో అది గ్రహించి, ఆ వీర్యవిసర్జన కారణంగా కోపంతో ఉప్పొంగి ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 31

रुद्र उवाच । किमेतद्विहितं पाप त्वया कर्म विगर्हितम् । विवाहे मम कांताया वक्त्रं दृष्टं न रागतः

రుద్రుడు పలికెను—ఓ పాపీ! నీవెందుకు ఈ నింద్యమైన కార్యం చేసితివి? నా ప్రియురాలి వివాహ సమయంలో ఆమె ముఖాన్ని భక్తితో కాదు, కామభావంతో చూచితివి.

Verse 32

त्वं वेत्सि शंकरेणैतत्कर्म ज्ञातं न किंचन । त्रैलोक्येपि न मेऽज्ञातं गूढं तस्मात्कथं विधे

శంకరునికి ఈ కార్యం తెలిసినదని నీవు తెలుసు—ఆయనకు ఏదీ అజ్ఞాతం కాదు. త్రిలోకములలోనూ నాకు గూఢమైనది అజ్ఞాతంగా ఉండదు; కాబట్టి ఓ విధి (బ్రహ్మా)! నీకు అది ఎలా తెలియదు?

Verse 33

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु जंगमं स्थावरं तथा । तस्याहं मध्यगो मूढ तैलं यद्वत्तिलांति कम्

మూడు లోకాలలో ఏదైనా—చరమో అచరమో—దాని మధ్యలో నేను, మోహగ్రస్తుడను, నువ్వుల గింజలో దాగిన నూనెవలె నిలిచియున్నాను।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा प्रिय विष्णुर्मां तदा विष्णुवचः स्मरन् । इयेष हंतुं ब्रह्माणं शूलमुद्यम्य शंकरः

బ్రహ్మ అన్నాడు: ఇలా చెప్పి ప్రియమైన విష్ణువు నాకు విష్ణువాక్యాన్ని స్మరింపజేశాడు. అప్పుడు శంకరుడు త్రిశూలం ఎత్తి బ్రహ్మను సంహరించదలచెను।

Verse 35

शभुंनोद्यमिते शूले मां च हंतुं द्विजोत्तम । मरीचिप्रमुखास्ते वै हाहाकारं च चक्रिरे

ఓ ద్విజోత్తమా! శంభువు నన్ను సంహరించుటకు త్రిశూలం ఎత్తినప్పుడు, మరీచి మొదలైన ఋషులు భయంతో హాహాకారం చేసిరి।

Verse 36

ततो देवगणास्सर्वे मुनयश्चाखिलास्तथा । तुष्टुवुश्शंकरं तत्र प्रज्वलंतं भयातुराः

అప్పుడు సమస్త దేవగణములు మరియు సమస్త మునులు భయంతో ఆతురులై, అక్కడ భయంకర తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న శంకరుని స్తుతించిరి।

Verse 37

देवा ऊचुः । देव देव महादेव शरणागतवत्सल । ब्रह्माणं रक्ष रक्षेश कृपां कुरु महेश्वर

దేవులు పలికిరి— ఓ దేవదేవ మహాదేవా, శరణాగతవత్సలా! ఓ రక్షేశా, బ్రహ్మను రక్షించు; ఓ మహేశ్వరా, కృప చూపు।

Verse 38

जगत्पिता महेश त्वं जगन्माता सती मता । हरिब्रह्मादयस्सर्वे तव दासास्सुरप्रभो

హే మహేశా, నీవే జగత్పితవు; సతీ జగన్మాతగా భావింపబడుతుంది. హే సురప్రభో, హరి, బ్రహ్మ మొదలైనవారందరూ నీ దాసులే.

Verse 39

अद्भुताकृतिलीलस्त्वं तव मायाद्भुता प्रभो । तया विमोहितं सर्वं विना त्वद्भक्तिमीश्वर

హే ప్రభో, నీ లీలా అద్భుత రూపాలతో విహరిస్తుంది; నీ మాయ కూడా అద్భుతమే. హే ఈశ్వరా, ఆ మాయచేత సమస్తం మోహితమై ఉంది—నీ భక్తి ఉన్నవారిని తప్ప.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । इत्थं बहुतरं दीना निर्जरा मुनयश्च ते । तुष्टुवुर्देवदेवेशं क्रोधाविष्टं महेश्वरम्

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఇట్లా అత్యంత దుఃఖితులైన ఆ దేవతలూ మునులూ, క్రోధావిష్టుడైన దేవదేవేశ మహేశ్వరుని స్తుతించిరి.

Verse 41

दक्षो मैवं मैवमिति पाणिमुद्यम्य शंकितः । वारयामास भूतेशं क्षिप्रमेत्य पुरोगतः

భయంతో దక్షుడు త్వరగా ముందుకు వెళ్లి భూతేశుడు (భగవాన్ శివుడు) ఎదుట నిలిచాడు. చేయి ఎత్తి—“ఇలా చేయవద్దు, ఇలా చేయవద్దు” అని చెప్పి ఆయనను ఆపడానికి ప్రయత్నించాడు.

Verse 42

अथाग्रे संगतं वीक्ष्य तदा दक्षं महेश्वरः । प्रत्युवाचाप्रियमिदं संस्मरन्प्रार्थनां हरेः

అప్పుడు తన ముందున్న దక్షుణ్ని చూసి మహేశ్వరుడు—హరి చేసిన పూర్వ ప్రార్థనను స్మరించుకుంటూ—దక్షునికి అసహ్యంగా అనిపించే మాటలు పలికాడు.

Verse 43

महेश्वर उवाच । विष्णुना मेतिभक्तेन यदिदानीमुदीरितम् । मयाप्यंगीकृतं कर्तुं तदिहैव प्रजापते

మహేశ్వరుడు పలికెను—ఓ ప్రజాపతీ! నా పరమభక్తుడైన విష్ణువు ఇప్పుడే పలికిన మాటలను నేనూ అంగీకరిస్తున్నాను; ఇక్కడే వాటిని కార్యరూపంలో నెరవేర్చుదును.

Verse 44

सतीं यस्याभिलाषस्सन् वीक्षेत वध तं प्रभो । इति विष्णुवचस्सत्यं विधिं हत्वा करोम्यहम्

‘ప్రభో! సతీపై కోరికతో ఎవడు ఆమెను చూచునో, వానిని వధించుము.’—ఇది విష్ణువు పలికిన సత్యవచనమని భావించి, నేను విధి (బ్రహ్మ)ను సంహరించి దీనిని నెరవేర్చుదును.

Verse 45

साभिलाषः कथं ब्रह्मा सतीं समवलोकयत् । अभवत्त्यक्तरेतास्तु ततो हन्मि कृतागसम्

కామనతో బ్రహ్మ సతీని ఎలా చూచెను? రేతస్సు స్రవించిన స్థితిలో పతితుడై అతడు అపరాధి అయ్యెను; అందుచేత ఆ పాపిని నేను శిక్షించుదును.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तवति देवेश महेशे क्रोधसंकुले । चकंपिरे जनाः सर्वे सदेवमुनिमानुषाः

బ్రహ్ముడు పలికెను—దేవేశుడైన మహేశ్వరుడు క్రోధసంకులంగా ఇలా పలికిన వేళ, దేవులు మునులు మనుష్యులు సహా సమస్తులు కంపించిరి।

Verse 47

हाहाकारो महानासीदौदासीन्यं च सर्वशः । अभूवम्बिकलोऽतीव तदाहं तद्विमोहकः

అప్పుడు మహా హాహాకారం లేచెను; సర్వత్రా తీవ్రమైన నిరుత్సాహం వ్యాపించెను. ఆ వేళ నేనూ అత్యంత కలతచెంది మోహితుడనయ్యితిని।

Verse 48

अथ विष्णुर्महेशातिप्रियः कार्यविचक्षणः । तमेवंवादिनं रुद्रं तुष्टाव प्रणतस्सुधीः

అప్పుడు మహేశునికి అత్యంత ప్రియుడూ, కార్యవిచక్షణుడైన విష్ణువు, సుస్పష్టమైన జ్ఞానంతో నమస్కరించి, ఇలా పలికిన రుద్రుని సంతోషంతో స్తుతించాడు।

Verse 49

स्तुत्वा च विविधैः स्तोत्रैश्शंकरं भक्तवत्सलम् । इदमूचे वारयंस्तं क्षिप्रं भूत्वा पुरस्सरः

భక్తవత్సలుడైన శంకరుని అనేక విధాల స్తోత్రాలతో స్తుతించి, ఆయనను ఆపేందుకు త్వరగా ముందుకు వచ్చి ఈ మాటలు పలికాడు।

Verse 50

विष्णुरुवाच । विधिन्न जहि भूतेश स्रष्टारं जगतां प्रभुम् । अयं शरणगस्तेद्य शरणागतवत्सलः

విష్ణువు అన్నాడు— ఓ భూతేశా! జగత్తుల ప్రభువైన సృష్టికర్త బ్రహ్మను (విధిని) సంహరించవద్దు. ఈ రోజు అతడు నీ శరణు వచ్చాడు; నీవు శరణాగతవత్సలుడవు।

Verse 51

अहं तेऽतिप्रियो भक्तो भक्तराज इतीरितः । विज्ञप्तिं हृदि मे मत्त्वा कृपां कुरु ममोपरि

నేను నీకు అత్యంత ప్రియుడైన భక్తుడను, ‘భక్తరాజు’ అని ప్రసిద్ధుడను. నా వినతిని హృదయంలో నిలుపుకొని నాపై కృప చూపుము.

Verse 52

अन्यच्च शृणु मे नाथ वचनं हेतुगर्भितम् । तन्मनुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि

హే నాథా, కారణసహితమైన నా మరో మాట వినుము. హే మహేశాన, దానిని బాగా విచారించి నాపై కరుణ చూపుము.

Verse 53

प्रजास्स्रष्टुमयं शंभो प्रादुर्भूतश्चतुर्मुखः । अस्मिन्हते प्रजास्रष्टा नास्त्यन्यः प्राकृतोऽधुना

హే శంభో! ప్రజలను సృష్టించుటకై ఈ చతుర్ముఖుడు (బ్రహ్మ) ప్రాదుర్భవించాడు. ఇతడు హతుడైతే, ప్రస్తుతం లోకంలో సహజమైన ప్రజాస్రష్ట మరొకడు ఉండడు।

Verse 54

सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि करिष्यामः पुनः पुनः । त्रयो देवा वयं नाथ शिवरूप त्वदाज्ञया

హే నాథా, శివరూపా! నీ ఆజ్ఞచే మేము ముగ్గురు దేవులు సృష్టి, స్థితి, లయ కార్యములను పునఃపునః నిర్వహించెదము।

Verse 55

एतस्मिन्निहते शम्भो कस्त्वत्कर्म करिष्यति । तस्मान्न वध्यो भवता सृष्टिकृल्लयकृद्विभो

హే శంభో! ఇతడు హతుడైతే నీ కార్యమును ఎవరు నిర్వహించగలరు? కనుక, హే విభో, సృష్టి మరియు లయకర్త అయిన ఇతనిని నీవు వధింపకూడదు।

Verse 56

अनेनैव सती कन्या दक्षस्य च शिवा विभो । सदुपायेन वै भार्या भवदर्थे प्रकल्पिता

హే విభో, ఇదే ఉపాయంతో దక్షుని శివా కుమార్తె సతీని తగిన యోచనచే నీ దివ్య ప్రయోజనార్థం నీ భార్యగా కావలెనని సమ్యక్‌గా నియమించబడింది।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्तु विज्ञप्तिं विष्णुना कृताम् । प्रत्युवाचाखिलांस्तांश्च श्रावयंश्च दृढव्रतः

బ్రహ్ముడు పలికెను—విష్ణువు చేసిన వినతిని విని, దృఢవ్రతుడైన మహేశుడు ప్రత్యుత్తరం చెప్పి, అక్కడ సమవేతులైన వారందరికీ తన వాక్యాన్ని వినిపించాడు।

Verse 58

महेश उवाच । देव देव रमेशान विष्णो मत्प्राणवल्लभ । न निवारय मां तात वधादस्य खलस्त्वयम्

మహేశ్వరుడు పలికెను—హే దేవదేవ, హే రమేశాన, హే విష్ణూ, నా ప్రాణప్రియుడా; తాతా, ఈ దుష్టుని వధ నుండి నన్ను ఆపకుము—నన్ను ఆపుతున్నది నీవే.

Verse 59

पूरयिष्यामि विज्ञप्तिं पूर्वान्तेंगीकृतां मया । महापापकरं दुष्टं हन्म्येनं चतुराननम्

నేను ముందుగా స్వీకరించిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుదును. ఈ చతురాననుడు దుష్టుడు, మహాపాపకారి; అందుచేత ఇతనిని వధించుదును।

Verse 60

अहमेव प्रजास्स्रक्ष्ये सर्वाः स्थिरचरा अपि । अन्यं स्रक्ष्ये सृष्टिकरमथवाहं स्वतेजसा

నేనే సమస్త ప్రజలను—స్థావర జంగమములను—సృష్టించుదును; లేక నా స్వతేజస్సుతో సృష్టికార్యాన్ని నిర్వహించే మరొక స్రష్టను సృజించుదును।

Verse 61

हत्वैनं विधिमेवाहं स्वपणं पूरयन् कृतम् । स्रष्टारमेकं स्रक्ष्यामि न निवारय मेश माम्

ఈ విధాత బ్రహ్మను సంహరించి నేను చేసిన సంకల్పాన్ని నెరవేర్చుదును. నేను ఒక్క సృష్టికర్తనే ఏర్పరచుదును; ఓ ప్రభూ, నన్ను ఆపకుము, నన్ను వెనక్కి తిప్పకుము।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वा गिरीश स्याह चाच्युतः । स्मितप्रभिन्नहृदयः पुनर्मैवमितीरयन्

బ్రహ్ముడు పలికెను: ఆ మాటలు విని అవ్యయుడైన గిరీశుడు (శివుడు) మళ్లీ పలికెను. మృదుస్మితంతో ఆయన హృదయం ద్రవించి, “అలా కాదు; అలా పలుకకుము” అని చెప్పెను।

Verse 63

अच्युत उवाच । प्रतिज्ञापूरणं योग्यं परस्मिन्पुरुषेस्ति वै । विचारयस्व वध्येश भवत्यात्मनि न प्रभो

అచ్యుతుడు పలికెను—ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుట నిజముగా పరమపురుషునికే యోగ్యం. ఓ యజ్ఞేశ్వరా, విచారించు; ఓ ప్రభూ, దోషము నీలో కాదు, నీ అంతఃస్థితిలోనే ఉంది।

Verse 64

त्रयो देवा वयं शंभो त्वदात्मानः परा नहि । एकरूपा न भिन्नाश्च तत्त्वतस्सुविचारय

ఓ శంభూ, మేము ముగ్గురు దేవులు నీ ఆత్మస్వరూపమే; నీ నుండి వేరుకాదు. తత్త్వముగా మేము ఏకరూపులం, భిన్నులం కాదు—సువిచారించు।

Verse 65

ततस्तद्वचनं श्रुत्वा विष्णोस्स्वातिप्रियस्य सः । शंभुरूचे पुनस्तं वै ख्यापयन्नात्मनो गतिम्

అనంతరం స్వాతీప్రియుడైన విష్ణువు మాటలను విని శంభువు ఆయనతో మళ్లీ పలికెను; తన గతి మరియు దివ్య సంకల్పాన్ని స్పష్టంగా ప్రకటించెను।

Verse 66

शम्भुरुवाच । हे विष्णो सर्वभक्तेश कथमात्मा विधिर्मम । लक्ष्यते भिन्न एवायं प्रत्यक्षेणाग्रतः स्थितः

శంభువు పలికెను—హే విష్ణో, సర్వభక్తాధిపతీ! నా స్వస్వరూపమైన విధి, అంతఃస్వభావం భిన్నముగా ఎందుకు గ్రహింపబడుచున్నది? ఇదిగో ఇదే ప్రత్యక్షంగా నా ముందే స్పష్టంగా నిలిచియున్నది।

Verse 67

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्तो महेशेन सर्वेषां पुरतस्तदा । इदमूचे महादेवं तोषयन् गरुडध्वजः

బ్రహ్మ పలికెను—అప్పుడు అందరి సమక్షంలో మహేశ్వరుని ఆజ్ఞ పొందిన గరుడధ్వజుడు విష్ణువు, మహాదేవుని తృప్తిపరచుటకు ఈ వచనములు పలికెను।

Verse 68

विष्णुरुवाच । न ब्रह्मा भवतो भिन्नो न त्वं तस्मात्सदाशिव । न वाहं भवतो भिन्नो न मत्त्वं परमेश्वर

విష్ణువు పలికెను—ఓ సదాశివా! బ్రహ్ముడు మీ నుండి వేరుకాడు, మీరు కూడా అతనినుండి వేరుకారు. ఓ పరమేశ్వరా! నేనూ మీ నుండి వేరుకాను, మీరు కూడా నన్ను నుండి వేరుకారు।

Verse 69

सर्वं जानासि सर्वज्ञ परमेश सदाशिव । मन्मुखादखिलान्सर्वं संश्रावयितुमिच्छसि

ఓ సర్వజ్ఞ సదాశివా, ఓ పరమేశ్వరా! మీరు అన్నిటినీ తెలుసు; అయినా నా ముఖం ద్వారా సమస్తమును పలికింపజేసి అందరూ వినునట్లు చేయదలచుకున్నారు।

Verse 70

त्वदाज्ञया वदामीश शृण्वंतु निखिलास्सुराः । मुनयश्चापरे शैवं तत्त्वं संधार्य स्वं मनः

మీ ఆజ్ఞచేత, ఓ ఈశ్వరా! నేను పలుకుదును. సమస్త దేవతలు వినుగాక, మునులు మరియు ఇతరులూ—శైవ తత్త్వాన్ని ధారించి, మనస్సును సమాహితంగా నిలిపి।

Verse 71

प्रधानस्याऽप्रधानस्य भागाभागस्य रूपिणः । ज्योतिर्मयस्य भागास्ते वयं देवाः प्रभोस्त्रयः

ప్రధానమూ అప్రధానమూ రెండురూపాలుగా ప్రకాశించే, భాగమూ అభాగమూ స్వరూపమైన, స్వయంజ్యోతిర్మయుడైన ఆ ప్రభువునకు మేము ముగ్గురు దేవతలు అంసములము.

Verse 72

कस्त्वं कोहं च को ब्रह्मा तवैव परमात्मनः । अंशत्रयमिदं भिन्नं सृष्टिस्थित्यंतकारणम्

హే పరమాత్మా! నీవెవరు, నేనెవరు, బ్రహ్మ ఎవరు? ఈ త్రయం నీకే భిన్నమైన అంసములు; సృష్టి, స్థితి, లయలకు కారణములుగా నిలుస్తాయి.

Verse 73

चिंतयस्वात्मनात्मानं स्वलीलाधृतविग्रहः । एकस्त्वं ब्रह्म सगुणो ह्यंशभूता वयं त्रयः

హే స్వలీలచే రూపం ధరించినవాడా! నీ అంతఃప్రజ్ఞతో నీ స్వాత్మను ధ్యానించుము. నీవే ఏకైక సగుణ బ్రహ్మ; మేము ముగ్గురం నీ అంసమాత్రమే।

Verse 74

शिरोग्रीवादिभेदेन यथैकस्यैव वर्ष्मणः । अंगानि ते तथेशस्य तस्य भगत्रयं हर

ఒకే దేహానికి శిరస్సు, గ్రీవ మొదలైన భేదాలచే అవయవాలు చెప్పబడినట్లే, హే హరా, ఆ ఈశ్వరునికీ అవయవాలు (అంశాలు) అర్థమగును. ఈ విధంగా ఆయన భగత్రయమును గ్రహించవలెను।

Verse 75

यज्ज्योतिरभ्रं स्वपुरं पुराणं कूटस्थमव्यक्तमनंतरूपम् । नित्यं च दीर्घादिविशेषणाद्यैर्हीनं शिवस्त्वं तत एव सर्वम्

నీవే ఆ నిర్మల, మేఘరహిత జ్యోతి—నీ స్వయంపరమధామము—ప్రాచీనము, కూటస్థము, అవ్యక్తము, అనంతరూపము. నీవు నిత్యుడవు; ‘దీర్ఘ’ మొదలైన పరిమిత విశేషణములేనివాడవు. హే శివా, నిన్నుంచే సమస్తము ఉద్భవించి నిలుచును।

Verse 76

ब्रह्मोवाच एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य महादेवो मुनीश्वर । बभूव सुप्रसन्नश्च न जघान स मां ततः

బ్రహ్ముడు పలికెను—ఓ మునీశ్వరా! అతని మాటలు విని మహాదేవుడు పరమ ప్రసన్నుడయ్యెను; ఆ తరువాత ఆయన నన్ను కొట్టలేదు।