ईश्वरागमनं हिमवदादि-समागमश्च / The Arrival of Īśvara and the Assembly of Himālaya, Devas, and Mountains

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथाकर्ण्य गिरीशश्च निजपुर्य्युपकण्ठतः । प्राप्तमीशं सर्वगं वै मुमुदेति हिमालयः

బ్రహ్ముడు పలికెను—తన నగర సమీపానికి భగవాన్ గిరీశుడు వచ్చాడని విని హిమాలయుడు పరమానందించాడు; సర్వవ్యాపి, సర్వత్రస్థితుడైన ఈశ్వరుడని తెలిసి హర్షించాడు।

Verse 2

अथ सम्भृतसम्भार स्सम्भाषां कर्तुमीश्वरम् । शैलान्प्रस्थापयामास ब्राह्मणानपि सर्वशः

అప్పుడు సమస్త ఏర్పాట్లు చేసి, ఈశ్వరునితో సంభాషించుటకు సిద్ధమయ్యాడు; అలాగే అన్ని దిశలకూ పర్వతాలను, బ్రాహ్మణులను కూడా పంపించాడు।

Verse 3

स्वयं जगाम सद्भक्त्या प्राणेप्सुन्द्रष्टुऽमीश्वरम् । भक्त्युद्रुतमनाश्शैलः प्रशंसन् स्वविधिम्मुदा

శుద్ధ భక్తిచేత ప్రేరితుడై శైలుడు తానే—ప్రాణాలకైనా లెక్కచేయకుండా—ఈశ్వర దర్శనార్థం వెళ్లాడు. భక్తితో కరిగిన హృదయంతో తన భాగ్యాన్ని ప్రశంసిస్తూ ఆనందంగా ముందుకు సాగాడు।

Verse 4

देवसेनां तदा दृष्ट्वा हिमवान्वि स्मयं गतः । जगाम सम्मुखस्तत्र धन्योऽहमिति चिन्तयन्

అప్పుడు దేవసేనను చూచి హిమవాన్ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యాడు. “నేను ధన్యుడను” అని తలచుకుంటూ అక్కడికి ఎదురుగా వెళ్లి కలుసుకొనుటకు సాగాడు।

Verse 5

देवा हि तद्बलं दृष्ट्वा विस्मयम्परमं गताः । आनन्दम्परमम्प्रापुर्देवाश्च गिरयस्तथा

ఆ శక్తిని దర్శించి దేవతలు పరమ ఆశ్చర్యానికి లోనయ్యారు. దేవతలతో పాటు పర్వతాలూ పరమానందాన్ని పొందాయి.

Verse 6

पर्वतानां महासेना देवानां च तथा मुने । मिलित्वा विरराजेव पूर्वपश्चिमसागरौ

ఓ మునీ! పర్వతాల మహాసేన, దేవసమూహం కలిసి, తూర్పు–పడమర సముద్రాల వలె వైభవంగా ప్రకాశించింది.

Verse 7

परस्परं मिलित्वा ते देवाश्च पर्वतास्तथा । कृतकृत्यन्तथात्मानम्मेनिरे परया मुदा

దేవతలూ పర్వతాధిపతులూ పరస్పరం కలసి ఏకమయ్యారు. పరమ ముదతో తమ కార్యం సిద్ధించిందని భావించారు.

Verse 8

अथेश्वरम्पुरो दृष्ट्वा प्रणनाम हिमालयः । सर्वे प्रणेमुर्गिरयो ब्राह्मणाश्च सदाशिवम्

అప్పుడు ముందర ఉన్న ఈశ్వరుడు సదాశివుని దర్శించి హిమాలయుడు నమస్కరించాడు. అన్ని పర్వతాలూ, బ్రాహ్మణులూ సదాశివునికి సాష్టాంగ ప్రణామం చేశారు.

Verse 9

वृषभस्थम्प्रसन्नास्यन्नानाभरणभूषितम् । दिव्यावयवलावण्यप्रकाशितदिगन्तरम्

ఆయన వృషభారూఢుడు, ప్రసన్న ముఖముతో, నానావిధ ఆభరణాలతో అలంకృతుడు. ఆయన దివ్య అవయవాల సౌందర్యకాంతి దిశాంతరాలను ప్రకాశింపజేసింది.

Verse 10

सुसूक्ष्माहतसत्पट्टवस्त्रशोभितविग्रहम् । सद्रत्नविलसन्मौलिं विहसन्तं शुचिप्रभम्

ఆయన విగ్రహము అత్యంత సూక్ష్మంగా నేయబడిన శ్రేష్ఠ పట్టు వస్త్రాలతో శోభించెను. ఉత్తమ రత్నాలతో మెరిసే మౌళి ధరించి, మృదుహాసంతో శుచితేజస్సుగా ప్రకాశించెను.

Verse 11

भूषाभूताहियुक्तांगमद्भुतावयवप्रभम् । दिव्यद्युतिं सुरेशैश्च सेवितं करचामरैः

ఆయన దేహమంతా భూషణములుగా సర్పములు అలంకరించెను; ప్రతి అవయవము అద్భుత కాంతితో మెరిసెను. దివ్యద్యుతితో ప్రకాశిస్తూ, సురేశులు చేతిచామరాలతో సేవించిరి.

Verse 12

वामस्थिताच्युतन्दक्षभागस्थितविभुम्प्रभुम् । पृष्ठस्थितहरिं पृष्ठपार्श्वस्थितसुरादिकम्

అతడు చూచెను—ఎడమవైపు అచ్యుతుడు (విష్ణువు) నిలిచియుండెను, కుడివైపు విభువు ప్రభువు విరాజిల్లెను; వెనుక హరి, వెనుక ప్రక్కలలో దేవగణములు తదితరులు నిలిచియుండిరి.

Verse 13

नानाविधिसुराद्यैश्च संस्तुतं लोकशंकरम् । स्वहेत्वात्ततनुम्ब्रह्मसर्वेशं वरदायकम्

ఆయనను దేవతలు మరియు ఇతర దివ్యసత్త్వాలు అనేక విధాలుగా స్తుతిస్తారు—లోకహితకరుడు శంకరుడు. ఆయన స్వేచ్ఛతో దేహం ధరించెను; ఆయనే బ్రహ్మ, సర్వేశ్వరుడు, వరదాత।

Verse 14

सगुणं निर्गुणं चापि भक्ताधीनं कृपाकरम् । प्रकृतेः पुरुषस्यापि परं सच्चित्सुखात्मकम्

ఆయన సగుణుడూ, నిర్గుణుడూ; కృపాకరుడు, అనుగ్రహంతో భక్తాధీనుడైనట్లు అవుతాడు. ఆయన ప్రకృతి-పురుషులకన్నా పరముడు; సత్-చిత్-సుఖ స్వరూపుడు।

Verse 15

प्रभोर्दक्षिणभागे तु ददर्श हरिमच्युतम् । विनतातनयारूढं नानाभूषणभूषितम्

అప్పుడు ప్రభువు కుడి భాగంలో అతడు హరిని—అచ్యుతుడైన విష్ణువును—దర్శించాడు; వినతాపుత్రుడు గరుడునిపై ఆరూఢుడై, నానావిధ ఆభరణాలతో విభూషితుడై ఉన్నాడు।

Verse 16

प्रभोश्च वामभागे तु मुने मां सन्ददर्श ह । चतुर्मुखं महाशोभं स्वपरीवारसंयुतम्

ఓ మునీ, ప్రభువు ఎడమ భాగంలో నేను చతుర్ముఖ బ్రహ్మను దర్శించాను—మహాశోభతో ప్రకాశిస్తూ—తన పరివారంతో కూడి ఉన్నవాడిని।

Verse 17

एतौ सुरेश्वरौ दृष्ट्वा शिवस्याति प्रियौ सदा । प्रणनाम गिरीशश्च सपरीवार आदरात्

శివునికి నిత్యం అత్యంత ప్రియులైన ఆ ఇద్దరు దేవేశ్వరులను చూసి, గిరీశుడు (హిమాలయుడు) తన పరివారంతో కలిసి ఆదరంతో ప్రణామం చేశాడు।

Verse 18

तथा शिवस्य पृष्ठे च पार्श्वयोस्तु विराजितान् । देवादीन्प्रणनामासौ दृष्ट्वा गिरिवरेश्वरः

అప్పుడు శివుని వెనుకనూ, ఆయన రెండు ప్రక్కలలోనూ ప్రకాశిస్తూ నిలిచిన దేవాదులను, ఇతర దివ్యగణాలను చూచి, గిరివరేశ్వరుడైన హిమవంతుడు భక్తితో వారికి నమస్కరించాడు।

Verse 19

शिवाज्ञया पुरो भूत्वा जगाम स्वपुरं गिरिः । शेषहर्यात्मभूश्शीघ्रं मुनिभिः निर्जरादिभिः

శివాజ్ఞతో పర్వతరాజు హిమవంతుడు ముందుండి తన నగరానికి బయలుదేరాడు. అతని వెనుక వెంటనే శేషుడు, హరి (విష్ణువు), ఆత్మభూ (బ్రహ్మ), మునులు మరియు అమర దేవగణాలు త్వరగా అనుసరించాయి।

Verse 20

सर्वे मुनिसुराद्याश्च गच्छन्तः प्रभुणा सह । गिरेः पुरं समुदिताः शशंसुर्बहु नारद

ఓ నారదా, మునులు, దేవతలు మొదలైనవారు ప్రభువుతో కలిసి ప్రయాణించి గిరి నగరంలో (హిమాలయ పురంలో) సమవేతులై, అనేక వాక్యాలతో స్తుతించారు।

Verse 21

रचिते शिखरे रम्ये संस्थाप्य देवतादिकम् । जगाम हिमवांस्तत्र यत्रास्ति विधिवेदिका

అందంగా సిద్ధం చేసిన శిఖరంపై దేవతలు మొదలైనవారిని స్థాపించి, హిమవాన్ శాస్త్రవిధి ప్రకారం ఏర్పాటైన వేదిక (యజ్ఞవేదిక) ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు।

Verse 22

कारयित्वा विशेषेण चतुष्कन्तो रणैर्युतम् । स्नानदानादिकं कृत्वा परीक्षामकरोत्तदा

అప్పుడు ఆయన ప్రత్యేకంగా నాలుగు మూలల యుద్ధమండపాన్ని యుద్ధసామగ్రితో సిద్ధం చేయించి, స్నాన-దానాది కర్మలు విధిగా చేసి, అనంతరం ఆ సమయంలో పరీక్షను నిర్వహించాడు.

Verse 23

स्वपुत्रान्प्रेषयामास शिवस्य निकटे तथा । हिमो विष्ण्वादिसम्पूर्णवर्गयुक्तस्य शैलराट्

అప్పుడు పర్వతరాజు హిమవంతుడు, విష్ణువాది దేవతలతో కూడిన సంపూర్ణ పరివారంతో, తన కుమారులను శ్రీశివుని సమీపానికి పంపించాడు.

Verse 24

कर्तुमेच्छद्वराचारं महोत्सवपुरस्सरम् । महाहर्षयुतस्सर्वबन्धुयुग्घिमशैलराट्

మహోత్సవాన్ని ముందుగా నిర్వహించి ఉత్తమ ఆచారాన్ని చేయాలని కోరుతూ, మహా హర్షంతో నిండిన హిమాలయ పర్వతరాజు తన సమస్త బంధువులతో కలిసి ముందుకు సాగేందుకు ఉత్సుకుడయ్యాడు.

Verse 25

अथ ते गिरिपु त्राश्च तत्र गत्वा प्रणम्य तम् । सस्ववर्गं प्रार्थनान्तामूचुश्शैलेश्वरस्य वै

అప్పుడు గిరిపుత్రికలు అక్కడికి వెళ్లి ఆయనకు నమస్కరించి, తమ తమ పరివారముతో కలిసి శైలేశ్వరుని (పర్వతాధీశ్వరుని) వినయంగా ప్రార్థించారు।

Verse 26

ततस्ते स्वालयं जग्मुश्शैलपुत्रास्तदाज्ञया । शैलराजाय संचख्युस्ते चायान्तीति हर्षिताः

ఆమె ఆజ్ఞతో గిరిపుత్రికలు తమ నివాసానికి వెళ్లారు. ఆనందంతో శైలరాజు హిమాలయునికి—“వారు వస్తున్నారు” అని తెలియజేశారు।

Verse 27

अथ देवाः प्रार्थनान्तां गिरेः श्रुत्वातिहर्षिताः । मुने विष्ण्वादयस्सर्वे सेश्वरा मुमुदुर्भृशम्

ఓ మునీ, గిరి యొక్క ప్రార్థన ముగిసిందని విని, విష్ణువు మొదలైన సమస్త దేవతలు తమ తమ ఐశ్వర్యశక్తులతో కూడి అత్యంత ఆనందించారు।

Verse 28

कृत्वा सुवेषं सर्वेपि निर्जरा मुनयो गणाः । गमनं चक्रुरन्येपि प्रभुणा गिरिराड्गृहम्

అమరులైన మునులు, గణాలు అందరూ శుభ్రవేషధారణ చేసి బయలుదేరారు. ఇతరులూ ప్రభువుతో కలిసి గిరిరాజు (హిమాలయ) రాజగృహానికి వెళ్లారు।

Verse 29

तस्मिन्नवसरे मेना द्रष्टुकामाभवच्छिवम् । प्रभोराह्वाययामास मुने त्वां मुनिसत्तमम्

అదే సమయంలో మేనా దేవి శివుని దర్శించాలనుకుంది. అందుకే, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, ఆమె ప్రభువును ప్రార్థించి మిమ్మల్ని కూడా పిలిపించింది।

Verse 30

अगमस्त्वं मुने तत्र प्रभुणा प्रेरितस्तदा । मनसा शिवहृद्धेतुं पूर्णं कर्तुं तमिच्छता

ఓ మునీ, ఆ సమయంలో నీవు ప్రభువు ప్రేరణతో అక్కడికి వెళ్లితివి; ఆయన స్వేచ్ఛతో శివహృదయంలోని ఉద్దేశ్యాన్ని సంపూర్ణం చేయదలచెను।

Verse 31

त्वाम्प्रणम्य मुने मेना प्राह विस्मितमानसा । द्रष्टुकामा प्रभो रूपं शंकरस्य मदापहम्

ఓ మునీ, నిన్ను ప్రణమించి ఆశ్చర్యభరితమనసుతో మేనా పలికెను—“ప్రభో, మదము-అహంకారమును హరించు శంకరుని రూపాన్ని దర్శించదలచితిని।”

Verse 42

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायान्तृतीये पार्वतीखण्डे देवगिरिमेलवर्णनं नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీశివమహాపురాణములో ద్వితీయ రుద్రసంహితలో తృతీయ పార్వతీఖండమున ‘దేవగిరి మేళవర్ణనం’ అను నలభై రెండవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।